Seminarium "Niepodważalność aktu powołania sędziego?" - 29.11.2021, godz. 16:00

Przedstawicielstwo Komisji Europejskiej w Polsce

Katedra Europejskiego Prawa Konstytucyjnego WPiA UŁ

Okręgowa Rada Adwokacka w Łodzi

Okręgowa Izba Radców Prawnych w Łodzi

zapraszają na seminarium pt.:

Niepodważalność aktu powołania sędziego?

połączone z promocją publikacji PKE dotyczących sporu Polski z UE  nt. przestrzegania zasady praworządności

(poniedziałek, 29 listopada 2021 r., początek godz. 16.00) 

 

Program

16:00 – 16.05 – prof. Monika Bogucka-Felczak, Dziekan WPiA UŁ - powitanie

16:05 – 16:20 – Rafał Szyndlauer, Doradca ds. Politycznych i Prawnych, PKE w Polsce – Kwestia praworządności w relacjach Polski z UE w świetle najnowszych dokumentów i działań Komisji Europejskiej

16:20 – 16:30 – prof. Jan Barcz, Akademia Leona Koźmińskiego, Team Europe – Najnowsze publikacje naukowe PKE nt. stanu przestrzegania zasady praworządności w Polsce

16:30 – 16:40 – prof. Anna Wyrozumska, Uniwersytet Łódzki, Team Europe –  Obowiązek państwa członkowskiego UE zapewnienia skutecznej ochrony sądowej

16:40 – 17:40 – panel – Niepodważalność aktu powołania sędziego a prawo do skutecznej ochrony sądowej w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego (moderator dr Izabela Skomerska, Prodziekan WPiA)  

prof. Piotr Tuleja,  Uniwersytet Jagielloński, sędzia TK w stanie spoczynku

prof. Aleksander Kappes,  Uniwersytet Łódzki, adwokat

prof. Jacek Skrzydło, Uniwersytet Łódzki, adwokat

 

17:40 – 18.20 -  Dyskusja 

18.20 – 18.30 - Podsumowanie seminarium: prof. Anna Wyrozumska i Rafał Szyndlauer 

 

Ze względów na rosnącą falę zakażeń, seminarium odbędzie się w formule hybrydowej z udziałem panelistów i niewielkiej grupy publiczności obecnej w siedzibie WPiA UŁ. W wydarzeniu będzie można uczestniczyć na pośrednictwem MS Teams pod poniższym linkiem:

https://teams.microsoft.com/l/meetup-join/19%3ameeting_MTk3NDIxOWMtNGU4Mi00MTMxLWI4N2MtZjQyNTU4NGJhNTVi%40thread.v2/0?context=%7b%22Tid%22%3a%2263441aef-da0e-4397-bb7e-f9d4705e963b%22%2c%22Oid%22%3a%22fd572ac0-1d51-4afb-bc6f-c2812abbfe9d%22%7d

Transmisję z wydarzenia można będzie także śledzić na stronach FB Seminarium KEPK oraz Komisja Europejska w Polsce . 

Seminarium będzie okazją do prezentacji i dyskusji nt. najnowszych publikacji naukowych PKE dotyczących stanu przestrzegania zasady praworządności w Polsce i sporu toczącego się w tym obszarze pomiędzy polskimi władzami, a instytucjami UE pt.:

Problem praworządności w Polsce w świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE (2018–2020) - Wstęp, wybór i redakcja Jan Barcz, Agnieszka Grzelak i Rafał Szyndlauer

Problem Praworządności w Polsce w świetle dokumentów Komisji Europejskiej - Wstęp, wybór i opracowanie Jan Barcz, Agnieszka Grzelak i Rafał Szyndlauer

 

Książki te dostępne są również w wersji elektronicznej m.in.:

https://www.wpia.uni.lodz.pl/files/profiles/258/problem_praworzadnosci_ts_e_book.pdf

https://op.europa.eu/pl/publication-detail/-/publication/730ddd0f-77ac-11ea-a07e-01aa75ed71a1

 

 

Hilary Charlesworth nową sędzią MTS: koniec epoki „klubu dżentelmenów”?

 

5 listopada br. Zgromadzenie Ogólne i Rada Bezpieczeństwa ONZ wybrały Hilary Charlesworth na urząd sędziego Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości. Hilary Charlesworth, obecnie związana z University of Melbourne,  jest znaną australijską badaczką prawa międzynarodowego, specjalizującą się m.in. w prawach człowieka i teorii prawa. Dwukrotnie pełniła funkcję sędziego ad hoc w postępowaniach przed MTS – w sprawie Whaling in the Antarctic (Australia v. Japan) z 2013 r.  (pisaliśmy o niej tu i tu) oraz w sprawie Arbitral Award of 3 October 1899 (Guyana v. Venezuela) z 2020 r.

Hilary Charlesworth została wybrana na miejsce zwolnione w maju tego roku po śmierci również pochodzącego  z Australii Jamesa Crawforda. W związku z tym jej mandat potrwa do  końca kadencji, na którą został wybrany Crawford, tj. do lutego 2024. Zgodnie z przyjętą niepisaną praktyką, w przypadku śmierci lub rezygnacji sędziego MTS, wakat jest obsadzany przez osobę pochodzącą z tego samego kraju. Taka sytuacja miała przykładowo miejsce w 2018 r., kiedy został wybrany sędzia Yuji Iwasawa. W obecnym przypadku praktyka ta została podważona, bowiem grecka grupa narodowa zgłosiła swojego kandydata.  Linos-Alexandre Sicilianos, do niedawna sędzia i prezes ETPCz, przepadł jednak już w pierwszej rundzie głosowania. Złamanie dotychczasowej praktyki poprzez wysunięcie kandydatury Sicilianosa było żywo komentowane m.in. na łamach EJIL:Talk! Równolegle mogliśmy śledzić kolejny odcinek trwającej od lat dyskusji na temat zwiększenia reprezentacji kobiet w sądownictwie międzynarodowym (zob. np. tu i tu).

Śmiało można stwierdzić, że na naszych oczach „słowo staje się ciałem” i w ostatniej dekadzie możemy obserwować lawinowy wzrost liczby kobiet zasiadających w MTS. Oprócz Hilary Charlesworth funkcję tę obecnie pełnią trzy inne kobiety, tj. obecna prezes MTS, Joan E. Donoghue z USA (od 2010), Hanqin Xue z Chin (od 2010) oraz Julia Sebutinde z Ugandy (od 2012). Wcześniej przez wiele lat jedyną kobietą w składzie MTS była Rosalyn Higgins z Wielkiej Brytanii. Tym samym procent kobiet-sędziów w trwającej blisko siedem dekad historii MTS osiągnął niecałe 5%. Należy za to zauważyć, że są to prawniczki reprezentujące różne kontynenty i kultury prawne, co także ma istotne znaczenie dla zwiększenia różnorodności składu.

Choć nadal trudno mówić o równej reprezentacji płci w MTS, a nawet o osiągnięciu symbolicznego progu masy krytycznej (30%), wybór Hilary Charlesworth może zwiastować koniec epoki „klubu dżentelmenów”. Jest ona bowiem jedną z najważniejszych przedstawicielek nurtu krytyki feministycznej w prawie międzynarodowym. W swoim wiodącym dziele „The Boundaries of International Law: A Feminist Analysis” (Manchester 2000, razem z Christine Chinkin) wskazuje że płeć jest czynnikiem, który ma wpływ na kształt prawa międzynarodowego. Znikoma reprezentacja kobiet w ciałach decyzyjnych skutkuje tym, że kobieta funkcjonuje w prawie międzynarodowym jako „inna”, podmiot postrzegany głównie przez pryzmat funkcji reprodukcyjnych, dodatek do rzeczywistości kreowanej przez mężczyzn (op.cit. s. 308). Potrzeby, problemy i doświadczenia kobiet nie są obecne w mainstreamie prawa międzynarodowego, funkcjonując głównie w międzynarodowym prawie karnym i prawie praw człowieka, postrzeganych jako peryferie prawa międzynarodowego (op.cit., s. 335). Jedną z recept Charlesworth na zmianę systemu jest wejście w jego struktury i oddziaływanie od środka. Właśnie jej się to udało - zdobyła prawnomiędzynarodowy Olimp. Czy stanie się jego reformatorką? Będziemy śledzić jej działania z zainteresowaniem i uwagą.

 

Zgromadzenie Ogólne i Rada Bezpieczeństwa ONZ wybrały sędziów MTS na nową kadencję

12 listopada Zgromadzenie Ogólne i Rada Bezpieczeństwa ONZ wybrały pięciu sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości na 9-letnią kadencję. Są to:

• Xue Hanqin (Chiny) 
• Peter Tomka (Słowacja) 
• Julia Sebutinde (Uganda) 
• Yuji Iwasawa (Japonia) 
• Georg Nolte (Niemcy) 

Rozpoczęcie procedury wyboru kandydatów na sędziego z ramienia Polski w Europejskim Trybunale Praw Człowieka

Ministerstwo Spraw Zagranicznych opublikowało informację, iż w związku ze zbliżającym się upływem w dniu 31 października 2021 r. kadencji polskiego sędziego Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, którym jest obecnie prof. dr hab. Krzysztof Wojtyczek, rozpoczęła się procedura wyboru kandydatów na stanowisko sędziego. 

Wszystkie informacje szczegółowe dostępne są tu i tu.

Przypomnijmy tylko, że kadencja sędziego trwa obecnie 9 lat, bez możliwości reelekcji. Funkcję tę sprawowali dotychczas prof. Jerzy Makarczyk oraz prof. Lech Garlicki. Natomiast sędzią Europejskiej Komisji Praw Człowieka był mecenas Marek Antoni Nowicki.

Termin nadsyłania zgłoszeń upływa w dniu 6 listopada. Najpóźniej do dnia 8 marca 2021 r. władze polskie powinny przedłożyć Zgromadzeniu Parlamentarnemu RE listę trzech kandydatów, która wcześniej powinna uzyskać akceptację Panelu doradczego RE ds. wyboru kandydatów na sędziów. Dopiero z trzech osób znajdujących się na liście rządu, ostatecznego wyboru sędziego dokona Zgromadzenie Parlamentarne RE.

  

Jak zjeść ciasteczko i mieć ciasteczko - o ciekawych praktykach niektórych sędziów MTK

Naszym czytelnikom polecamy świetny wpis Kevina Hellera (tutaj), który opisuje skandaliczne zachowanie japońskiej sędzi Kuniko Ozaki.

Otóż kadencja sędzi Ozaki w MTK kończyła się w marcu 2018 r., ale ze względu na to, że została przydzielona do sprawy Ntagandy, po upłynięciu kadencji nadal pełniła funkcję sędziego MTK do czasu zakończenia postępowania w pierwszej instancji przeciwko ww. oskarżonemu.

Sędzia Ozaki najpierw poprosiła zgromadzenie sędziów o MTK o zgodę na pełnienie funkcji nie w pełnym wymiarze z powodów osobistych, a tydzień później zażądała wyrażenia zgody na łączenie przez nią funkcji sędziego i ambasadora w obcym państwie, co jest oczywistym przykładem pełnienia funkcji politycznej i zakazane w świetle art. 40 ust. 2 statutu MTK, który stanowi:

Kolejna kadencja Macieja Szpunara na stanowisku rzecznika generalnego w TS UE

W ramach częściowego odnowienia składu Trybunału Sprawiedliwości, przedstawiciele państw członkowskich wybrali wczoraj 9 sędziów oraz 3 rzeczników generalnych. Wybrane osoby rozpoczną swoje sześcioletnie kadencje w październiku br. 

Wśród wybranych osób jest również prof. Maciej Szpunar, którego pierwsza kadencja na stanowisku rzecznika generalnego kończy się właśnie w tym roku. 

Abdulqawi Ahmed Yusuf nowym prezesem MTS, Hisashi Owada składa rezygnację ze stanowiska sędziego

Dnia 6 lutego br. rozpoczęła się kadencja pięciu sędziów MTS wybranych w wyjątkowych wyborach (przegrana sędziego Christophera Greenwooda z Wielkiej Brytanii i w konsekwencji brak sędziego z państwa będącego członkiem stałym Rady Bezpieczeństwa), jakie odbyły się w listopadzie ubiegłego roku. W tym samym dniu odbyły się wybory nowych władz Trybunału.

Prezesem został Abdulqawi Ahmed Yusuf z Somalii. Wybrany na stanowisko sędziego w 2009 r. W trakcie ostatnich trzech lat pełnił funkcję wiceprezesa. W wspomnianych wyborach listopadowych został ponownie wybrany na stanowisko sędziego. Bezpośrednio przed wyborem na sędziego MTS Yusuf pełnił stanowisko kierownicze w UNESCO. Oficjalny biogram dostępny jest na stronie internetowej MTS.

Organizacja MEDEL wyraża zaniepokojenie w sprawie odmowy zaprzysiężenia 13 sędziów przez Prezydenta Dudę

Organizacja MEDEL, będąca federacją kilkudziesięciu stowarzyszeń sędziów i prokuratorów z całej Europy, w liście do Prezydenta Andrzeja Dudy, adresowanym na 12 sierpnia, wyraża głębokie zaniepokojenie w związku z odmową zaprzysiężenie 13 sędziów.

Sędziowie ad hoc w ETPCz - a sprawa polska

W mijającym tygodniu DGP opublikował artykuł, który odbił się dużym echem w środowisku prawniczym. W artykule zarzucono MSZ zaniedbanie przedstawienia do ETPCz prawidłowej listy osób gotowych do pełnienia funkcji sędziów ad hoc w Trybunale i tym samym narażenie Polski na zagrożenie, iż w sytuacji, w której dojdzie do wyłączenia polskiego sędziego stałego, prezes Trybunału będzie musiał wskazać innego sędziego zasiadającego stale, a nie osobę z Polski - z założenia lepiej znającą meandry prawa polskiego. Jak się jednak okazuje, poważnie sformułowane zarzuty nie pokrywają się z rzeczywistością.

Guido Raimondi nowym Prezesem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i inne zmiany kadrowe

Sędziowie ETPCz wybrali nowego Prezesa Trybunału - będzie nim Guido Raimondi, sędzia z ramienia Włoch. Obejmie swoją funkcję 1 listopada 2015 r. wraz z zakończeniem kadencji przez sędziego Deana Spielmanna z Luksemburga. Na przestrzeni ostatnich czterech lat będzie to już czwarty Prezes Trybunału. 

Pan Guido Raimondi jest doświadczonym sędzią, w Trybunale zasiada od 2010 r., a od 2012 r. pełnił funkcję zastępcy Prezesa. 
Wybór nowego prezesa nie jest jedyną zmianą kadrową w Trybunale, dziś wybrano także dwóch nowych wiceprezesów: panią Işıl Karakaş (Turcja) oraz pana Andrása Sajó (Węgry). Także oni obejmą swoje obowiązku 1 listopada 2015. Dodatkowo mamy też dwóch nowych przewodniczących sekcji. Są nimi: pani Mirjana Lazarova Trajkovska (sędzia z Macedonii) oraz pani Angelika Nußberger (sędzia z Niemiec). 
Wszystkie te zmiany oznaczają, że na czele Trybunału z powodu wygaśnięcia mandatu bardzo doświadczonych sędziów, stanęli w większości całkiem nowi sędziowie. W tej sytuacji należy liczyć na pamięć instytucjonalną Kancelarii, która jednak także jest w "nowych rękach". Nie można bowiem zapomnieć, że w lipcu br. wybrany został także nowy kanclerz Trybunału, którym został pan Roderick Liddell. Zajmie się nadzorowaniem pracy Kancelarii, której sprawne funkcjonowanie jest warunkiem funkcjonowania Trybunału. R. Liddell zastąpi pana Erika Fribergha, który sprawował tę funkcję od 2005 r. i dał się poznać jako sprawny organizator.