Eskalacja walk między Armenią i Azerbejdżanem - czy będzie powtórka konfliktu z lat 90.?

Na początku sierpnia pisaliśmy na Blogu o odnowieniu napięć między Azerbejdżanem i Armenią w sporze o Górski Karabach, które w połowie lipca br. skutkowały krwawym starciem obu armii. Od kilku dni sytuacja jednak znacznie się zaostrzyła, a obie strony jak na razie nie dążą do deeskalacji walk, wprost przeciwnie.

Walki na granicy indyjsko-chińskiej

Do starcia między wojskami chińskimi i indyjskimi doszło 15 czerwca w dolinie rzeki Galwan. Jest to sporny obszar, położony wysoko w Himalajach, ciągnący się wzdłuż tzw. linii rzeczywistej kontroli (Line of Actual Control), wyznaczającej w niezbyt dokładny sposób granicę między Indiami a Chinami od czasów konfliktu zbrojnego z 1962 r. (o historii chińsko-indyjskich relacji można przeczytać w artykule NYT).

Najprawdopodobniej przyczyną sporu były dwa namioty i niewielki punkt obserwacyjny pozostawione przez chińskie wojsko poza linią rzeczywistej kontroli – indyjska armia miała je zniszczyć, a kiedy odkryli to chińscy żołnierze, doszło do walki. Chińczycy, najprawdopodobniej z użyciem żelaznych prętów i pałek z kolcami zabili 20 indyjskich żołnierzy, a wielu ranili; nie jest znana liczba ofiar po stronie chińskiej (chińskie media kontrolowane przez rząd podały informacje o zabitych, ale bez szczegółów). Należy dodać, że zarówno chińscy, jak i indyjscy żołnierze noszą ze sobą broń palną, ale zgodnie z porozumieniem podpisanym przez rządy obu państw, przy okazji starć na linii rzeczywistej kontroli, żołnierze nie mogą jej używać wobec siebie (zob. art. VI (1) Agreement Between the Government of the Republic of India and the Governmentof the People's Republic of China on Confidence-Building Measures in the Military Field Along the Line of Actual Control in the India-China Border Areas). Paradoksalnie więc, mimo iż żołnierze trzymali się tych ustaleń, nie powstrzymało ich to od starcia, ponieważ znaleźli inny, znacznie bardziej brutalny sposób na prowadzenie ze sobą walki.

USA zaatakują Iran? Komentarz do najnowszych doniesień NYT i Reutersa

W maju pisaliśmy o rosnącym napięciu i możliwym ataku USA na Iran. W czwartek New York Times poinformował, że prezydent Trump miał wydać rozkaz ataku na Iran, który byłby odwetem za zestrzelenie przez Iran amerykańskiego drona. Iran twierdzi, że dron naruszył irańską przestrzeń powietrzną, zaś USA - że dron znajdował się w przestrzeni międzynarodowej, więc Iran nie mógł zgłosić żadnych pretensji wobec trasy przelotu drona.

Według NYT, USA chciały przeprowadzić atak na kilka celów na terytorium Iranu, w tym na radary i wyrzutnie rakiet. Rozkaz ataku miał zostać wydany, uderzenie było spodziewane około godziny 19. czasu waszyngtońskiego, ale w ostatniej chwili zostało odwołane. Media nie podają z jakich powodów prezydent Trump zrezygnował z ataku.

Napięcie między Indiami i Pakistanem po samobójczym ataku w Kaszmirze

14 lutego w mieście Pulwama w części Kaszmiru znajdującej się pod kontrolą Indii doszło do samobójczego ataku, podczas którego samochód kierowany przez zamachowca wjechał w autobus przewożący indyjskich policjantów, w wyniku czego zginęły 44 osoby. Do ataku przyznała się pakistańska islamistyczna bojówka Jaish-e-Mohammad, która jest uznawana przez ONZ, Unię Europejską i Stany Zjednoczone za organizację terrorystyczną.

Indyjski rząd oskarżył władze Pakistanu o to, że pozwalają Jaish-e-Mohammad przeprowadzać operacje ze swojego terytorium przeciwko Indiom i wezwał do podjęcia natychmiastowych działań, ale Pakistan odrzucił oskarżenia o związek z zamachem. Indie, mimo że nie przedstawiły żadnych konkretnych dowodów na zaangażowanie Islamabadu w wydarzenia w Pulmawie, od razu zapowiedziały, że podejmą wszystkie możliwe kroki dyplomatyczne, aby odizolować Pakistan na arenie międzynarodowej. 

Plan ten jednak szybko eskalował, ponieważ 26 lutego indyjskie samoloty bojowe zbombardowały terytorium Pakistanu, na którym mają stacjonować bojownicy Jaish-e-Mohammad. Pakistan twierdzi, że indyjski atak nie wyrządził żadnych strat. Następnego dnia Pakistan wysłał swoje samoloty bojowe nad terytorium Indii, w wyniku czego co najmniej jeden indyjski myśliwiec został zestrzelony (Pakistan twierdzi, że zestrzelone zostały dwa samoloty, Indie twierdzą, że jeden).

Prezydent Trump wycofuje wojska USA z Syrii

W zeszłym tygodniu prezydent Trump oświadczył (wideo z oświadczeniem można obejrzeć m.in. tutaj), że wojska USA wycofają się z Syrii, ponieważ spełniły swój cel, tj. pokonały ISIS. Podobno decyzja o wycofaniu się zapadła po środowej rozmowie Donalda Trumpa z prezydentem Turcji Erdoganem (który niewątpliwie ma interes w wycofaniu wojsk USA z regionu). Mimo że prezydent Trump nie sprecyzował, kiedy dokładnie ma nastąpić wycofanie wojsk (media podają za prezydencką administracją, że ma być ono „pełne” i „natychmiastowe”; niektóre źródła mówią, że proces ten już się rozpoczął), już ponosi konsekwencje swojej decyzji – spadła na niego krytyka własnej partii, a rezygnację ze stanowiska złożył m.in. Sekretarz Obrony James Mattis.

Według komentatorów jest to jednak jedynie wierzchołek góry lodowej, ponieważ skutki decyzji prezydenta Trumpa będą o wiele poważniejsze – wśród niezliczonych komentarzy (do przeczytania m.in. tu i tu) wskazuje się, że wycofanie wojsk USA z Syrii spowoduje powstanie próżni w regonie, którą z jednej strony zajmą tureckie wojska chcące rozprawić się z Kurdami walczącymi w Syrii, a z drugiej – siły rządowe, które będą dążyć do odzyskania kontroli nad wschodnią częścią Syrii. Niewątpliwie zwycięzcą w całej sytuacji jest też Rosja, dla której obecności w Syrii przeciwwagą były Stany Zjednoczone, a która teraz będzie decydowała o przyszłości Syrii wraz z rządem Assada, jak również Iran, który swobodnie będzie mógł dalej budować przyczółki swojej obecności wojskowej w Syrii. 

Amerykańska decyzja jest dosyć zaskakująca – jeszcze w 2018 r. Departament Stanu deklarował, że USA wycofają swoje wojska z Syrii dopiero kiedy „ISIS zostanie całkowicie pokonane”, albo nawet dopiero, kiedy uda się zneutralizować irańskie wpływy w Syrii i doprowadzić do upadku prezydenta Assada, co sugerowało długą obecność amerykańskich wojsk w tym państwie. 

10. rocznica konfliktu rosyjsko-gruzińskiego

Na początku sierpnia minęła 10. rocznica rozpoczęcia konfliktu rosyjsko-gruzińskiego. 

Atak Izraela na irańskie pozycje w Syrii

Na początku maja doszło do ataku rakietowego przeprowadzonego z terytorium Syrii przeciwko izraelskim pozycjom na wzgórzach Golan. Według relacji Izraela, atak był wymierzony w posterunki izraelskich sił obronnych, a przeprowadzony został przez Quds Force – część Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej, który wchodzi w skład irańskiej armii. W odpowiedzi, Izrael przeprowadził największy jak dotąd atak rakietowy na terytorium Syrii. Jak twierdzą izraelscy dowódcy, w wyniku ostrzału udało się zniszczyć niemalże całą irańską infrastrukturę militarną na terytorium Syrii. W wyniku ataku na Wzgórza Golan nikt nie zginął, podczas ataku Izraela – śmierć miały ponieść 23 osoby. 

Atak terrorystyczny na stolicę Burkina Faso - jakie możliwości ma w takiej sytuacji państwo?

W zeszłym tygodniu w Wagadugu, stolicy Burkina Faso, doszło do ataku na francuską ambasadę i siedzibę burkińskiego wojska. Mimo tego, że Burkina Faso od 2016 r. doświadcza ataków ze strony dżihadystów, a w szczególności organizacji al-Qaida in the Islamic Maghreb oraz ugrupowania al-Mourabitoun, ostatni atak uważany jest za najbardziej śmiały ze wszystkich dotychczasowych. 

Prawo do samoobrony a terroryzm - najnowszy kazus Turcji

W dniu 20 stycznia turecki chargé d’affaires przy ONZ, w listach skierowanych do Przewodniczącego RB ONZ i Sekretarza Generalnego ONZ, poinformował o rozpoczęciu przez Turcję operacji militarnej na terytorium Syrii, w związku z działalnością organizacji terrorystycznych na terytorium tego państwa, w regionie Afrin, która zagraża tureckim prowincjom Hatay i Kilis. Turcja, jako na podstawę prawną operacji, wskazała na prawo do samoobrony z art. 51 KNZ. Celami operacji mają być: zapewnienie bezpieczeństwa regionom przygranicznym, zneutralizowanie terrorystów z regionu Afrin i pomoc „bratnim Syryjczykom”.

Powołanie sił antyterrorystycznych G5 Sahelu

Z początkiem lipca b.r. prezydenci Mali Ibrahim Boubacar Keïta i Francji Emmanuel Macron ogłosili utworzenie wspólnych sił zbrojnych G5 Sahelu do walki z terroryzmem dżihadystów w regionie (Reuters, Le "G5 Sahel" lance sa force antiterroriste avec l'appui de la France). Inicjatywa obronna Burkina Faso, Czadu, Mali, Mauretanii i Nigru wzmocni tym samym obecny na miejscu kontyngent francuski w Barkhane i misję ONZ MINUSMA.

Na początek wspólne siły mają liczyć ok. 5 tyś., a docelowo 10 tyś członków stacjonujących w Sevare (Mali). Rozpoczęcie współpracy jest zatem spóźnione o dwie dekady wobec wyodrębnienia się Al-Ka’idy Islamskiego Maghrebu (AQIM).

Al Arabiya ostrzega Katar i pokazuje symulację zestrzelenia samolotu

O kryzysie w relacjach między Katarem a pozostałymi państwami regionu pisaliśmy już wcześniej na blogu. Problem ten nabrał jednak zupełnie nowego wymiaru wraz z emisją w tym tygodniu przez telewizję Al Arabiya filmu, który przedstawia symulację zestrzelenia przez myśliwiec samolotu pasażerskiego (film można obejrzeć tutaj).

Film, który trwa niecałe dwie minuty, zawiera wyraźnie ostrzeżenie przed wlatywaniem przez samoloty linii Qatar Airways w przestrzeń powietrzną państw, które ogłosiły bojkot Kataru. Nagranie rozpoczyna się od ujęcia startującego z pasa lotniska samolotu, z wyraźnym napisem Qatar Airways. Samolot unosi się w powietrze, ale za chwilę dolatuje do niego myśliwiec, najwyraźniej ostrzegając, że samolot znalazł się w niedozwolonej strefie, zmusza go do lądowania, po czym samolot Qatar Airways bezpiecznie ląduje na lotnisku. Za drugim razem jednak, do samolotu podlatuje myśliwiec, który strzela w jego kierunku pociskiem. Na tym ujęcie kończy się, nagranie nie pokazuje co następnie stało się z samolotem. 

Guest post: Atak USA na syryjską bazę wojskową w odpowiedzi na użycie broni chemicznej przeciwko cywilom

W piątek 7 kwietnia 2017 r. nad ranem lokalnego czasu, USA przeprowadziły atak na syryjską bazę wojskową al-Shajrat w prowincji Homs z użyciem 59 pocisków Tomahawk wystrzelonych z dwóch amerykańskich niszczycieli USS Porter i USS Ross stacjonujących na Morzu Śródziemnym. Nie jest do końca jasne, ile osób zginęło w wyniku ataku – niektóre źródła donoszą o czterech ofiarach wśród personelu wojskowego bazy, podczas gdy państwowe syryjskie media mówią o dziewięciu zabitych cywilach, w tym czworgu dzieci.

Z oświadczenia prezydenta Trumpa wydanego po ataku wynika, że bezpośrednią przyczyną operacji USA był użycie broni chemicznej przeciwko cywilom w Syrii w czwartek 6 kwietnia. Prezydent nie podał co prawda bezpośredniej podstawy prawnej ataku na bazę wojskową pod Homs, ale wskazał na kilka jego przyczyn, z których można domniemywać, jaką podstawę prawną ataku przyjęła administracja prezydenta Trumpa.

Zestrzelenie rosyjskiego samolotu przez Turcję - aspekty prawne

Informacje o zestrzeleniu rosyjskiego samolotu przez siły tureckie przy granicy syryjsko-tureckiej (zobacz informację tutaj) prowokują pytania o ocenę tego incydentu z punktu widzenia prawa międzynarodowego.

Z punktu widzenia prawa o użyciu siły, ocena musi być o tyle ostrożna, że strony już spierają się o to, czy samolot znalazł się w przestrzeni powietrznej Turcji czy też nie (zobacz tutaj). Należy podkreślić, że ewentualne wtargnięcie samolotu wojskowego w strefę powietrzną Turcji stanowiłoby użycie siły niezgodne z Kartą Narodów Zjednoczonych (art. 2 ust. 4), a wobec informacji, że samolot nie reagował na wezwania tureckich sił, a do podobnych incydentów dochodziło już wcześniej, Turcja mogła zestrzelić samolot odwołując się do prawa do samoobrony (art. 51 KNZ). Samoobrona w świetle KNZ może być przywołana wyłącznie w odpowiedzi na zbrojny atak. Oczywiście można mieć wątpliwości, czy samo naruszenie przestrzeni powietrznej stanowi zbrojny atak, jednak wobec niereagowania na (rzekome) wezwania tureckich sił, można stwierdzić, że istniało poważne i bliskie zagrożenie atakiem, które wydawało się nie do uniknięcia (byłby więc to przypadek samoobrony preempcyjnej - która USA często mylą z prewencyjną - której dopuszczalność przewiduje prawo zwyczajowe, a do którego art. 51 też się odwołuje mówiąc o "naturalnym" prawie do samoobrony). Jeśli jednak, ktoś miałby wątpliwości co do możliwości odwołania do samoobrony preempcyjnej w powyższych okolicznościach, to warto przywołać koncepcję "inteceptive attack" forsowaną przez Yorama Dinsteina, odnoszącą się do sytuacji, w której do użycia siły kinetycznej jeszcze nie doszło ze strony danego podmiotu (np. do zbombardowania danych celów), ale uruchomiono sprzęt służący do takiego właśnie użycia. W takiej sytuacji, zdaniem Dinsteina, można przyjąć, że do ataku w istocie już doszło (dochodzi).