Guest post: wykorzystywanie oprogramowania do analizy jakościowej w pracy prawnika-badacza

Nawiązując do serii metodologicznej publikowanej na blogu (etykieta „metody badawcze w naukach prawnych”), chciałbym podzielić się w tym poście praktyczną perspektywą z własnych badań i pokazać na swoim przykładzie, że również w naukach prawnych można efektywnie wykorzystywać narzędzia analizy jakościowej znane przedstawicielom innych dyscyplin nauk społecznych.

Pracując nad swoim projektem badawczym, stanąłem przed zadaniem wykonania kompleksowej analizy porównawczej rozdziałów zrównoważonego rozwoju obecnych w umowach handlowych zawieranych przez UE. Próba wynosiła 11 takich rozdziałów, spośród których wiele zawierało co najmniej kilkanaście stron różnorodnych postanowień – nie była to więc porcja materiału prawnego, którą można szybko przeanalizować „z lotu ptaka”.

Prawnicy prowadzący badania często milczą na temat kuluarów swojej pracy, co pozwala przypuszczać, że zwykle wykonują ją ręcznie, być może ze sporadycznym zastosowaniem arkuszy kalkulacyjnych. Tymczasem w innych dyscyplinach nauk społecznych, takich jak socjologia, z powodzeniem wykorzystuje się oprogramowanie ułatwiające konsekwentną analizę jakościową treści. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby takiego oprogramowania używać również w pracy na aktach prawnych.

Przykładem dobrego programu przeznaczanego do kodowania treści (tj. przypisywania kategorii tematycznych fragmentom tekstu) i jej analizy jest MAXQDA2022. Takich narzędzi jest oczywiście więcej i prawdopodobnie większość polskich uniwersytetów zapewnia swoim pracownikom i studentom dostęp do licencji jednego z nich.

Guest post: Zrównoważony rozwój w umowach handlowych Unii Europejskiej

Niedawno zatwierdzona przez Parlament Europejski Umowa o wolnym handlu (FTA) z Wietnamem może być dobrym przyczynkiem do rozważań nad skutecznością rozwiązań wprowadzanych przez UE celem realizacji zrównoważonego rozwoju poprzez swoją politykę handlową (zob. post na PPM).

Zrównoważony rozwój najłatwiej jest zdefiniować jako ideę mówiącą, że w kształtowaniu polityki powinniśmy jako społeczeństwo uwzględniać nie tylko potrzeby naszej generacji, ale również przyszłych pokoleń. Początkowo zrównoważony rozwój wiązał się głównie z ochroną środowiska oraz kontrolą eksploatacji zasobów nieodnawialnych, z czasem jednak jego zakres oddziaływania znacznie się poszerzył i uwzględnia również takie zagadnienia jak równość między państwami czy sprawiedliwość społeczna. Obecnie polityka UE dot. zrównoważonego rozwoju składa się z trzech filarów: ekonomicznego, ekologicznego i społecznego. Można zatem powiedzieć, że koncepcja ta zmierza do uzgodnienia rozwoju gospodarczego z wartościami nieekonomicznymi. Najbardziej imponująca dotychczas próba realizacji tych założeń przez społeczność międzynarodową ma miejsce poprzez Agendę ONZ 2030, tj. rezolucję Zgromadzenia Ogólnego A/RES/70/1. Określone przez nią cele SDG stanowią wytyczną dla państw. Oczywiście akt, tak jak większość rezolucji ZO, jest prawnie niewiążący, ukierunkowuje jednak w stronę mierzalnych założeń i kształtuje strukturę organizacyjną poprzez ONZ.