Gdańska straż graniczna zajęła Rainbow Warrior III

Rainbow Warrior III

W poniedziałek 9 września b.r. funkcjonariusze straży granicznej zajęli należący do Greenpeace statek  Rainbow Warrior III i zatrzymali jego załogę. Tym samym przerwana została akcja mająca uświadomić konieczność ochrony klimatu i potrzebę odejścia od węgla do 2030 r. 

Greenpeace wydało oświadczenie w zw. z protestem, wskazując m.in. że "w ciągu ostatnich dwóch lat import węgla do Polski wzrósł ponad dwukrotnie, do prawie 20 milionów ton. Co czwarta tona węgla kamiennego używana nad Wisłą pochodzi już z zagranicy. (...)Według ostatnich danych Państwowego Instytutu Geologicznego rachunek za importowany węgiel w 2018 roku wyniósł prawie 8 mld zł i był ponad 3-krotnie wyższy niż 2 lata wcześniej."

Aktywiści Greenpeace i funkcjonariusze straży granicznej, GW

Orzeczenie w sprawie Arctic Sunrise

Trybunał Arbitrażowy wydał orzeczenie w sprawie Arctic Sunrise (datowane na 14 sierpnia, chociaż informacja pojawiła się dopiero dziś), statku Greenpeace pod banderą holenderską przetrzymywanego przez Rosję w 2013 r. (o całej historii Arctic Sunrise, jak również o tym arbitrażu pisaliśmy wielokrotnie). 

Arbitrzy (wśród nich prof. Symonides) jednogłośnie orzekli, że Rosja złamała prawo międzynarodowe przetrzymując statek Arctic Sunrise oraz 30 osób z jego załogi (zwanych Arctic 30) bez zgody państwa bandery (Artykuły 56 ust. 2, 58 ust. 1 i 2, 87 ust. 1 lit. a oraz 92 ust. 1 Konwencji NZ o prawie morza), jak również naruszyła tę Konwencję poprzez niewykonanie orzeczenia Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza (ITLOS) w sprawie środków tymczasowych (pisaliśmy o nim tu). Zgodnie z orzeczeniem, Holandia jest uprawniona do odszkodowania wraz z odsetkami za szkody materialne wynikające z przetrzymywania statku i jego załogi, jak również do zwrotu kosztów poniesionych w związku z postępowaniem przez ITLOS. Jest także zobowiązana zwrócić wszystkie skonfiskowane rzeczy załogi.

Na razie Trybunał nie wskazał konkretnej sumy do zapłaty. Zasadne jest też pytanie, czy Rosja uzna orzeczenie. Przypomnijmy, że Rosja już w 2014 r. odmówiła udziału w postępowaniu, nie wyznaczyła swoich pełnomocników, ani nie przedstawiła stanowiska w sprawie.

Prof. zw. dr hab. Janusz Symonides arbitrem w sprawie Arctic Sunrise

10 stycznia 2014r. Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza wyznaczył arbitrów mających prowadzić postępowanie Królestwo Holandii vs. Rosja ws. Arctic Sunrise. Sprawa o której niejednokrotnie już informowaliśmy (m. in. tutaj) toczy się przy sprzeciwie Rosji (o czym tutaj) przed Trybunałem Prawa Morza w związku z zatrzymaniem przez administrację morską Rosji statku Arctic Sunrise który przewoził aktywistów Greenpeace. W skład panelu arbitrów wchodzą: Thomas Mensah (Gana), Prezes Trybunału Arbitrażowego, Henry Burmester (Australia), Alfred Soons (Holandia) Janusz Symonides (Polska) oraz Alberto Székely Sánchez (Meksyk). Profesor Janusz Symonides jest wybitnym przedstawicielem doktryny prawa międzynarodowego i specjalistą od prawa morza (m. in. członkiem komisji kodyfikacyjnej prawa morskiego). 

 

Gazprom rozpoczyna podbój Arktyki

Gazprom poinformował, że dwudziestego grudnia 2013 roku uruchomiona została pierwsza platforma wiertnicza zlokalizowana na złożu Prirazlomnoye. Dyrektor Generalny Gazpromu Alexei Miller oznajmił "Staliśmy się pionierami w rozwoju obszarów arktycznych Rosji". Złoże Prirazlomnoye jest usytuowane na Morzu Peczorskim 40 mil morskich od wybrzeża. Warto podkreślić że to właśnie ta platforma była miejscem protestów oraz aresztowania działaczy Greenpeace na statku Arctic Sunrise o którym pisaliśmy już wielokrotnie (np. tutaj). Jej usytuowanie budzi uzasadnione zastrzeżenia ekologów, przeciwnych gospodarczemu wykorzystywaniu wrażliwych obszarów arktycznych do prowadzenia działalności wydobywczej. Więcej informacji tutaj.

http://www.maritime-executive.com/article/Gazprom-Launches-Controversial-Arctic-Oil-Field-2013-12-20/

Smutne, Rosyjskie święta aktywistów Greenpeace

Pomimo zbliżających się świąt i zwolnienia za kaucją 26 aktywistów Greenpeace zatrzymanych na statku Arctic Sunrise (o czym pisaliśmy tutaj) śledczy Federacji Rosyjskiej odmówili możliwości opuszczenia terytorium Rosji Anne Mie Jensen z Hollandii. Podobne odmowy prawdopodobnie spotkają wnioski pozostałych oskarżonych o chuligaństwo członków załogi Arctic Sunrise pochodzącym z 17 krajów w tym z Polski. Więcej informacji tutaj

 

ITLOS rozstrzygnął w sprawie zatrzymanych przez Rosję aktywistów Greenpeace

W dniu dzisiejszym (22 listopada 2013) Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza ogłosił rozstrzygnięcie w sprawie zastosowania środków tymczasowych w sprawie zatrzymania przez służby Federacji Rosyjskiej statku Arctic Sunrise podnoszącego banderę Holandii. Jak donosiliśmy tutaj Królestwo Niderlandów wystąpiło do Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza o wydanie środka tymczasowego umożliwiającego zwolnienie statku wraz z załogą przetrzymywaną przez Federację Rosyjską w związku z prowadzoną akcją protestacyjną w obronie środowiska naturalnego Arktyki przed skutkami wydobywania ropy naftowej na terenie Północnego Parku Narodowego i w jego okolicach.

Arctic Sunrise - w oczekiwaniu na decyzję ITLOS

Na 22 listopada Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza wyznaczył posiedzenie na którym ogłosi decyzję w sprawie zastosowania środków tymczasowych celem uwolnienia załogi statku Greenpeace. 6 listopada odbyło się przesłuchanie stron w związku z wnioskiem złożonym przez rząd Holandii na podstawie art. 290 ust. 5 Konwencji NZ o prawie morza (więcej informacji tutaj). Celem wniosku złożonego przez Holandię jest uchylenie aresztu nałożonego na załogę Arctic Sunrise i rozpoczęcie procedury arbitrażowej z Federacją Rosyjską. Federacja Rosyjska w toku postepowania złożyła deklarację przypominając, że przy okazji ratyfikacji Konwencji 26 lutego 1997r. złożyła zastrzeżenie w którym między innymi zastrzegła niestosowanie wobec siebie sekcji 2 części XV Konwencji dotyczącej wiążącej mocy decyzji związanych z rozstrzyganiem sporów. Jednocześnie Federacja Rosyjska złożyła zastrzeżenie, że nie będzie uczestniczyć w postępowaniu arbitrażowym dotyczącym zastosowania środków tymczasowych wobec załogi Arctic Sunrise (relacja ze słuchania stron dostępna na stronie ITLOS tutaj). Oznacza to, że niezależnie od decyzji Trybunału, Federacja Rosyjska nie ma zamiaru łagodzić swojego postępowania wobec załogi statku.

Holandia podejmuje także starania o uwolnienie załogi na drodze działań dyplomacji - Frans Timmermans minister spraw zagranicznych Holandii spotkał się z Sergeiem Lavrovem ministrem spraw zagranicznych FR celem omówienia sytuacji, która w negatywny sposób rzutuje na relacje pomiędzy tymi dwoma państwami.

Jednocześnie 11 listopada 30 członków załogi Arctic Sunrise zostało przewiezionych z Murmańska do Petersburga celem uczestnictwa w procesie przed sądem Federacji Rosyjskiej (więcej informacji tutaj).

zdjęcie dostępne na stronie ITLOS

                                            

Holandia występuje do Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza przeciwko Rosji ws. statku Greenpeace

Rząd Holandii zwrócił się do Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza o pomoc w sprawie uwolnienia 30 osób przetrzymywanych w związku z zatrzymaniem statku Arctic Sunrise. Skierowanie przez Holandię sprawy przed arbitraż może zaowocować warunkowym zwolnieniem zatrzymanych z aresztu i uczestnictwem w postępowaniu przed sądem w Murmańsku z wolnej stopy. Jest to szczególnie istotne w momencie w którym sąd w Murmańsku odrzucił wszystkie wnioski o zwolnienie za kaucją uwięzionych. Rząd Holandii, który wystąpił o arbitraż dwa tygodnie temu wyznaczył już swojego arbitra. Rosja ma na to czas do 3 listopada. W przypadku braku wyznaczenia arbitra, Przewodniczący Trybunału może dokonać wyboru za stronę rosyjską. Jednocześnie  Minister Spraw Zagranicznych Holandii zapowiedział przedstawienie sprawy Arctic Sunrise na spotkaniu ministrów spraw zagranicznych UE, które odbędzie się niebawem w Luxemburgu. Więcej informacji tutaj

Napięcie w relacjach holendersko-rosyjskich

Ostatnie kilka tygodni nie były dobrych dla relacji holendersko-rosyjskich. Jak informowaliśmy tu, Holandia bardzo zdecydowanie zareagowała na zatrzymanie przez Rosjan statku Greenpeace (zarejestrowanego w Holandii), inicjując między innymi postępowanie przeciwko Rosji przed Międzynarodowym Trybunałem Prawa Morza. W tym samym czasie doszło również do innego incydentu. W sobotę został zatrzymany przez holenderską policję jeden z rosyjskich dyplomatów. Zwolniono go co prawda po kilku godzinach, ale Holandia musiała przyznać we wczorajszych oficjalnych przeprosinach, że w związku z zatrzymaniem doszło do naruszenia Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych (holenderski minister spraw zagranicznych dodał jednak, że rozumie reakcję policji). 

Najprawdopodobniej w odpowiedzi na te wydarzenia Federalna Służba Nadzoru Weterynaryjnego i Fitosanitarnego (FSNWiF) rozpoczęła postępowania sprawdzające co do bezpieczeństwa niektórych towarów importowanych z Holandii. Przedmiotem postępowania są produkty mleczne (przede wszystkim holenderskie sery) oraz kwiaty. Postępowania ma potrwać do 12 października, a jego efektem może być wprowadzenie ograniczeń w imporcie tych towarów. Ewentualny zakaz miałby duże konsekwencje finansowe dla holenderskich producentów.

Postępowanie zainicjowane przez FSNWiF zbiegło się w czasie z wprowadzeniem przez Rosję zakazu importu litewskich produktów mlecznych (7 października). Dzień później rosyjska agencja odpowiedzialna za ochronę konsumentów zapowiedziała wzmożone kontrole jakości wina importowanego z Gruzji. Komentatorzy wiążą te działania ze zbliżająca się datą szczytu w Wilnie, gdzie ma być podpisana między innymi umowa o współpracy pomiędzy Ukrainą a Unią Europejską.

Holandia murem za Greenpeace przeciwko Rosji

Zaskakującą konsekwencją opisanego przez nas tutaj zatrzymania przez Federalną Służbę Bezpieczeństwa Rosji statku Arctic Sunrise jest fakt skierowania w piątek 4 października przez rząd Holandii sprawy przeciwko Rosji do Międzynarodowego Trybunału Prawa Morza (Trybunału Arbitrażowego UNCLOS) (więcej informacji tutaj). Podstawą postępowania jest zarzut nielegalnego zatrzymania statku noszącego banderę Niderlandów. Istotnie, zatrzymana jednostka jest zarejestrowana w Holandii, a część załogi stanowili obywatele Holenderscy. Działania Holandii mogą utrudnić Rosji podtrzymanie przeciwko załodze statku zarzutu piractwa, o które są oni oskarżani, a które w myśl kodeksu karnego Rosji zagrożone jest karą od 10 do 15 lat pozbawienia wolności. Ostatnie doniesienia przyniosły także informację, że Sąd w Murmańsku odrzucił skargę pierwszego zatrzymanego aktywisty Greenpeace na zastosowanie środka zapobiegawczego pod postacią aresztu (więcej informacji tutaj).

Federalna Służba Bezpieczeństwa zajęła Arctic Sunrise i przetrzymuje jego załogę.

19 września, w czwartek Federalna Służba Bezpieczeństwa Rosji dokonała zajęcia należącego do Greenpeace Intenational statku Arctic Sunrise (patrz tutaj). Statek poruszał się po wodach Morza Peczorskiego prowadząc protest przeciwko eksploatacji przez koncerny Rosyjskie oraz Amerykańskie i Brytyjskie złóż znajdujących się w tym regionie. Działania służb Rosji są bezpośrednim wynikiem próby wtargnięcia aktywistów Greenpeace na pokład platformy wiertniczej Prirazlomnaya należącej do koncernu Gazprom. Podczas tej próby zatrzymanych zostało dwóch członków Greenpeace. Służby Rosyjskie twierdzą, że kapsuła bezpieczeństwa, w której aktywiści organizacji protestowali przy platformie przypominała bombę, co było bezpośrednim powodem zajęcia statku i zatrzymania ekologów. Obecnie statek jest w drodze do Murmańska, najbliższego Rosyjskiego portu w regionie. 21 września przedstawiciele Federacji Rosyjskiej poinformowali, że zatrzymali statek oraz aktywistów pod zarzutem piractwa. Oskarżenia te zostały jednoznacznie odrzucone przez przedstawicieli Greenpeace. Więcej informacji tutaj.

Marynarka wojenna Rosji grozi Greenpeace ostrzelaniem

W poniedziałek wieczorem 26 sierpnia Arctic Sunrise - statek Greenpeace zmierzający przez Morze Karskie w stronę Północnego Parku Narodowego Rosji został zatrzymany przez straż przybrzeżną  i pod groźbą ostrzału opuszcza rejon. Relacja video z zatrzymania tutaj. Jak pisaliśmy wcześniej, w sobotę po licznych nieudanych próbach uzyskania zgody władz Rosji  lodołamacz Greenpeace wpłynął na wody Morza Karskiego. Celem wtargnięcia jest przeprowadzenie protestu w okolicach Północnego Parku Narodowego, który jest istotnie zagrożony planowanymi pracami wydobywczymi. Zdaniem Dimy Litvinova - jednego z członków załogi statku, efekt protestu został osiągnięty, gdyż sprawa stała się znana na całym świecie. Więcej informacji tutaj.

Greenpeace mimo zakazów Rosji przygotowuje się do protestów w Arktyce

W sobotę 24 sierpnia lodołamacz Arctic Sunrise przewożący aktywistów Greenpeace wszedł na wody Przejścia Północno-Wschodniego. Okręt wpłynął bez wymaganego pozwolenia Rosyjskiej Administracji Przejścia Północno-Wschodniego, po tym jak instytucja ta w środę odmówiła wydania zgody na żeglugę po tym akwenie (więcej informacji tutaj). Celem Greenpeace jest dotarcie do granic Rosyjskiego Północnego Parku Narodowego celem przeprowadzenia protestu wobec planów wydobycia ropy w tym rejonie. Zdaniem aktywistów plany ExxonMobil oraz Rosneft,  dotyczące wydobycia surowców energetycznych w rejonach arktycznych łamią prawo rosyjskie. Powodem protestów jest szczególny charakter rejonów arktycznych jako obszaru o podwyższonym ryzyku nawigacji i korzystania z obszarów morskich, a także obszaru szczególnie wrażliwego na zanieczyszczenie środowiska. ExxonMobile i Rosneft założyły spółki joint venture Tuapsemorneftegaz i Karmorneftegaz, których celem jest prowadzenie działalności wydobywczej w rejonach Morza Karskiego i Morza Czarnego. Więcej informacji tutaj.