Status delegatury UE w Wielkiej Brytanii – pierwsza sprzeczka rozwodników?

Media informują o jednym z pierwszych sporów pomiędzy Wielką Brytanią a Unią Europejską po wynegocjowaniu „umowy brexitowej”. Wielka Brytania nie zgadza się na zrównanie zakresu przywilejów i immunitetów przysługujących pracownikom delegatury UE w Wielkiej Brytanii z tymi, jakie wynikają z Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r. BBC wskazuje, że w ten sposób Wielka Brytania „nie chce tworzyć precedensu, polegającego na traktowaniu organizacji międzynarodowej w taki sam sposób jak państwa”. 

Norwegia wzywa do odwołania polskiego konsula – zaskakujący komentarz i stanowisko ministra Jacka Czaputowicza

Od kilku dni media donoszą (zob. m.in. tu, tu, tu) o wezwaniu polskiego MSZ do odwołania jednego z konsulów Polski w Norwegii – Sławomira Kowalskiego. Decyzja norweskiego MSZ jest podyktowana „niezgodną z rolą dyplomaty działalnością konsula w kilku sprawach konsularnych, w tym jego niewłaściwym zachowaniem wobec funkcjonariuszy publicznych". Norwegia wyznaczyła 3 tygodnie na opuszczenie jej terytorium przez konsula Kowalskiego. W doniesieniach medialnych spekuluje się, że w tle jest aktywna rola konsula Sławomira Kowalskiego w sprawach dotyczących ograniczania i pozbawiania władzy rodzicielskiej Polakom przebywającym w Norwegii. Za swoją aktywność na tym polu konsul Sławomir Kowalski został w 2016 r. odznaczony tytułem „Konsula roku”. MSZ wskazało, że taka nagroda jest „ukłonem wobec wszystkich, którzy walczą o polskie dzieci i godność polskiej rodziny za granicą".

Palestyna pozywa USA przed MTS

W związku z decyzją Stanów Zjednoczonych o uznaniu Jerozolimy za stolicę Izraela i przeniesieniu tam amerykańskiej ambasady (zob. nasze ostatnie posty  tutaj i tu), Palestyna wszczęła postępowanie przed MTSem. Strona powodowa zarzuca naruszenie Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r. Palestyna utrzymuje, że w świetle szczególnego statusu prawnomiędzynarodowego Jeruzalem, doszło do naruszenia obowiązku ustanowienia ambasady na terytorium państwa przyjmującego.

Podstawą jurysdykcji Trybunału ma być zaś art. 1 Protokołu dodatkowego.

Pozew Palestyny dostępny jest tutaj.

Cour de cassation: zrzeczenie się immunitetu egzekucyjnego wobec dóbr niehandlowych musi być wyraźne i szczegółowe

10 stycznia b.r. Cour de Cassation uwzględnił kasację Republiki Konga przeciwko wykonaniu wyroku trybunału arbitrażowego przy Międzynarodowej Izby Handlowej z 2000 roku na korzyść spółki Commissions Import Export (Commisimpex) (Arrêt n° 3 du 10janvier 2018 (16-22.494)). Libański inwestor Mohsenem Hojeij chciał w ten sposób przeprowadzić postępowanie egzekucyjne przeciwko RK na rachunkach bankowych ambasady w Paryżu oraz misji przy UNESCO.

Podstawą do uchylenia przeszkody procesowej immunitetu egzekucyjnego miało być oświadczenie kongijskiego ministra finansów i budżetu z 1993 r., w którym stwierdził, że państwo to zrzeka się korzystania z immunitetu egzekucyjnego względem Commisimpex względem wszystkich dóbr, w innym przypadku objętych jego zakresem, niezależnie od tego czy są one wykorzystywane dla realizacji funkcji dyplomatycznych czy nie. W ten sposób, zdaniem Sądu, zostałby bowiem zniesiony jeden z dwóch warunków zrzeczenie się immunitetu egzekucyjnego – oświadczenia wyraźnego i szczegółowego.

UK Supreme Court: Karta praw podstawowych UE ogranicza immunitet jurysdykcyjny w sporach pracowniczych

Na łamach PPM kilkukrotnie powracaliśmy do zagadnienia zakresu immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach z zakresu prawa pracy (ostatnio sprawa przeciwko Papieskiemu Uniwersytetowi Laterańskiemu, a wcześniej przeciwko hiszpańskiej Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Rzymie, Europejskiemu Urzędowi Patentowemu oraz ONZ czy NATO). Tym razem przyczynkiem do refleksji nad rozwojem prawa zwyczajowego immunitetów stało się orzeczenie Sądu Najwyższego Zjednoczonego Królestwa ws. powództw byłych pracowników dwóch ambasad.

Podstawą postępowania Benkharbouche v Secretary of State for Foreign & Commonwealth Affairs; Libya v Janah [2017] UKSC 62 były powództwa wniesione przez panią Janah, obywatelkę Maroka zatrudnioną w Libii do pracy w libijskiej ambasadzie w Londynie, oraz panią Benkharbouche  - Marokankę zatrudnioną w Iraku do pracy w londyńskiej ambasadzie Sudanu. Obie kobiety, pracujące jako pomoce domowe, zarzucały m.in. bezprawność zwolnienia z pracy, naruszenie przepisów w zakresie płacy minimalnej, brak wynagrodzenia za pracę w dni ustawowo wolne, a wreszcie naruszenia ustawowych wymogów w zakresie dopuszczalnego czasu pracy. Powództwa do angielskiego sądu pracy (Employment Tribunal)  wniosły na podstawie szeregu przepisów prawa UE, prawa angielskiego i umowy o pracę. W obu wypadkach sąd odrzucił pozew, uznając że zgodnie ze State Immunity Act 1978 Libia i Sudan korzystają z immunitetu jurysdykcyjnego.

Czy prawdopodobny kandydat prezydenta Donalda Trumpa na ambasadora w Brukseli zostanie zablokowany na poziomie UE?

Od kilku tygodni w europejskich mediach cytowane są kolejne kontrowersyjne wypowiedzi na temat Unii Europejskiej prawdopodobnego kandydata na Stałego Przedstawiciela Stanów Zjednoczonych przy Unii Europejskiej (zob. tu, tu).

Ted Malloch – biznesmen, wykładowca i producent telewizyjny – m.in.:

- porównał UE do Związku Radzieckiego i zapowiedział, że podobnie, jak w przypadku tego drugiego (tutaj wskazał na swoje rzekome zasługi w tym procesie),  będzie dążył do jej upadku;

- zasugerował, że Przewodniczący Komisji Europejskiej – Jean-Claude Juncker – ma co najwyżej kwalifikacje do zajmowania stanowiska burmistrza w jednym z miast Luksemburga;

- przewidywał, że euro wkrótce upadnie.

Co prawda nominacja Teda Mallocha nie została jeszcze formalnie potwierdzona przez administrację Donalda Trumpa, jednak już teraz słychać głosy (m.in. wspólny list do Przewodniczącego Komisji Europejskiej oraz Stałego Przewodniczącego Rady Europejskiej przedstawicieli Europejskiej Partii Ludowej oraz  Porozumienia Liberałów i Demokratów dla Europy w Parlamencie Europejskiej)  wzywające do jej zablokowanie na poziomie UE. Wydaje się, że takie działania mają na celu zniechęcenie do forsowania kandydatury Mallocha przez nową administrację rządową w USA.

Stany Zjednoczone uznają 35 rosyjskich dyplomatów za personae non gratae

Kilkanaście dni po pierwszych informacjach o raporcie CIA, wskazującym na ingerowanie służb rosyjskich w ostatnie wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych, administracja odchodzącego prezydenta Baracka Obamy poinformowała, że jednym z środków odwetowych jest uznanie 35 rosyjskich dyplomatów pracujących na terytorium Stanów Zjednoczonych za personae non gratae, co jest równoznaczne z wyproszeniem ich z terytorium tego państwa. W komunikacie wskazano, że powodem takiej decyzji są wspomniane wyżej ustalenia CIA wskazujące na ingerowanie Rosji w wybory prezydenckie oraz powtarzające się nękanie amerykańskich dyplomatów ze strony służb rosyjskich.

Strona rosyjska, jak dotychczas, ogranicza się do ustnej krytyki. Jednak pojawiają się już pierwsze wypowiedzi przedstawicieli Rosji zapowiadające, jak się wydaje nieuniknione, działania odwetowe w postaci uznania podobnej liczby amerykańskich dyplomatów, wykonujących funkcje dyplomatyczne na terytorium Federacji Rosyjskiej, za personae non gratae.

Ambasador Federacji Rosyjskiej w Turcji zastrzelony w Ankarze

W ostatni poniedziałek (19 grudnia br.) doszło do zabójstwa ambasadora Federacji Rosyjskiej w Turcji - Andrieja Karłowa. Tragedia miała miejsce podczas otwarcia wystawy fotograficznej „Rosja oczami Turków” w Galerii Sztuki Współczesnej w Ankarze. Sprawcą okazał się być 22-letni turecki policjant, który dostał się do środka, posługując się legitymacją służbową. Bezpośrednio przed oddaniem strzałów sprawca miał wykrzykiwać m.in. słowa „Syria” i „Allepo”. Sprawca został zastrzelony przez turecką policję. Media donoszą, że dotychczas zatrzymano sześć osób w związku z tym zabójstwem. Jest to najbliższa rodzina zamachowca.

Pierwsze komentarze strony rosyjskiej wydają się być dość powściągliwe. W komentarzach pojawia się wskazanie na rzekomy motyw zamachowca (lub zamachowców), jakim miało być ponowne skłócenie obu państw, blisko współpracujących m.in. w Syrii. W podobny sposób do sprawy odniósł się również prezydent Putin, wskazując jedynie na konieczność współpracy władz tureckich ze śledczymi rosyjskim podczas wyjaśniania okoliczności tej tragedii (wtorkowe doniesienia wskazują, że rosyjscy śledczy już są w Turcji) oraz na konieczność zapewnienia gwarancji bezpieczeństwa innych rosyjskich dyplomatów w Turcji. Do poprawy bardzo napiętych stosunków rosyjsko-tureckich doszło zaledwie kilka miesięcy temu, tj. w sierpniu br. Spotkanie prezydentów obu państw, jakie miało wtedy miejsce, zażegnało kryzys w wzajemnych stosunkach rozpoczęty wraz z zestrzeleniem w listopadzie 2015 r. przez Turcję rosyjskiego samolotu wojskowego, który zdaniem władz tureckich naruszył przestrzeń powietrzną tego państwa (o czym pisaliśmy na blogu).

Belgia, Dania i Finlandia ograniczają liczbę ambasad a część państw bałkańskich ogłasza plany organizacji ambasad we wspólnych budynkach – szukanie oszczędności czy dowód na zmiany w praktyce dyplomatycznej?

19 grudnia 2014 r. Didier Reynolds – Minister Spraw Zagranicznych i wicepremier Belgii ogłosił szczegółowy plan zamknięcia kilku ambasad i innych placówek zagranicznych tego państwa. Najwięcej ambasad ma zostać zamkniętych w państwach członkowskich UE (we wszystkich trzech republikach bałtyckich, na Cyprze i Słowacji). Ambasady zamknięte będą również w Afganistanie, Libii i Kongo. Planowane zamknięcia obejmą również kilka konsulatów generalnych i innych placówek zagranicznych Belgii. W 2014 r. podobną decyzję podjęła również m.in. Dania (ambasady na Cyprze i Słowacji oraz w Luksemburgu, Słowenii oraz Szwajcarii) oraz Finlandia (ambasady w Luksemburgu i Słowenii oraz na Słowacji). W czerwcu 2014 r. natomiast Czarnogóra, Macedonia oraz Serbia ogłosiły chęć otwierania części swoich ambasad we wspólnych budynkach. Jak ocenić tą praktykę z punktu widzenia prawa dyplomatycznego? Czy jest ona dowodem jedynie na szukanie oszczędności budżetowych czy również na zmiany w praktyce dyplomatycznej?

Czy konsulowie honorowi mogą angażować się politycznie? – przypadek białostocki

W trakcie ostatnich wyborów samorządowych w Białymstoku doszło do ciekawej, z punktu widzenia prawa konsularnego, sytuacji. Cztery z pięciu osób pełniących funkcje kierownika konsulatu honorowego z siedzibą w tym mieście wstąpiło do komitetu poparcia prezydenta Tadeusza Truskolaskiego rządzącego Białymstokiem od dwóch kadencji, a w ostatnich wyborach wybranego na trzecią kadencję. Spośród tych trzech osób jedynie Andrzej Parafiniuk - konsul honorowy Finlandii - obok funkcji konsularnej, na liście członków komitetu poparcia wykazał pełnienie dodatkowej funkcji, tj. prezesa Podlaskiej Fundacji Rozwoju Regionalnego. Pozostałe osoby tj. Janusz Kazberuk (konsul honorowy Malty), Ewa Moroz-Ustymowicz (konsul honorowa Rumunii) oraz Wojciech Strzałkowski (konsul honorowy Chorwacji) na liście członków komitetu poparcia figurują jedynie z afiliacją „konsularną”. Konsul honorowa Rumunii w Białymstoku jest konsekwentna w swoich wyborach politycznych, ponieważ podobnego poparcia, z powołaniem się na pełnioną funkcję konsularną, udzieliła prezydentowi Truskolaskiemu również podczas kampanii w 2010 r.

Powyższa praktyka jest sprzeczna z przepisami prawa konsularnego.

Napięcie w relacjach holendersko-rosyjskich

Ostatnie kilka tygodni nie były dobrych dla relacji holendersko-rosyjskich. Jak informowaliśmy tu, Holandia bardzo zdecydowanie zareagowała na zatrzymanie przez Rosjan statku Greenpeace (zarejestrowanego w Holandii), inicjując między innymi postępowanie przeciwko Rosji przed Międzynarodowym Trybunałem Prawa Morza. W tym samym czasie doszło również do innego incydentu. W sobotę został zatrzymany przez holenderską policję jeden z rosyjskich dyplomatów. Zwolniono go co prawda po kilku godzinach, ale Holandia musiała przyznać we wczorajszych oficjalnych przeprosinach, że w związku z zatrzymaniem doszło do naruszenia Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych (holenderski minister spraw zagranicznych dodał jednak, że rozumie reakcję policji). 

Najprawdopodobniej w odpowiedzi na te wydarzenia Federalna Służba Nadzoru Weterynaryjnego i Fitosanitarnego (FSNWiF) rozpoczęła postępowania sprawdzające co do bezpieczeństwa niektórych towarów importowanych z Holandii. Przedmiotem postępowania są produkty mleczne (przede wszystkim holenderskie sery) oraz kwiaty. Postępowania ma potrwać do 12 października, a jego efektem może być wprowadzenie ograniczeń w imporcie tych towarów. Ewentualny zakaz miałby duże konsekwencje finansowe dla holenderskich producentów.

Postępowanie zainicjowane przez FSNWiF zbiegło się w czasie z wprowadzeniem przez Rosję zakazu importu litewskich produktów mlecznych (7 października). Dzień później rosyjska agencja odpowiedzialna za ochronę konsumentów zapowiedziała wzmożone kontrole jakości wina importowanego z Gruzji. Komentatorzy wiążą te działania ze zbliżająca się datą szczytu w Wilnie, gdzie ma być podpisana między innymi umowa o współpracy pomiędzy Ukrainą a Unią Europejską.