Czy Al-Bashir stanie w końcu przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym?

Reuters poinformował właśnie, że obecny rząd Sudanu i grupy rebeliantów zgodziły się w czasie rozmów pokojowych w Dżubie na pojawienie się przed MTK tych, których wydania on żąda na podstawie wydanych nakazów aresztowania. Nie wskazano o kogo dokładnie chodzi, ani czy "pojawienie" się oznacza wydanie w rozumieniu Statutu Rzymskiego, natomiast w praktyce może to oznaczać przekazanie do Hagi byłego prezydenta Sudanu Al-Bashira, którego jeszcze niedawno chciano osądzić w Sudanie (pisaliśmy o tym na przykład tu). Nie jest to wykluczone, gdyż w Sudanie przedstawiono mu inne zarzuty niż te, które wymieniono w dwóch wydanych przez MTK nakazach aresztowania. W sprawie Al-Bashira mogą się więc toczyć równoległe procesy - przed sądem krajowym i międzynarodowym.

Informacje z Reuters tu. Więcej także tu.

Warto przypomnieć, że niezrealizowane "sudańskie" nakazy aresztowania wydane przez MTK obejmują jeszcze Abdela Raheema Muhammada Husseina (zobacz nasz wpis tu) oraz Ahmada Muhammada Haruna ("Ahmad Harun") i Alego Muhammada Ali Abd-Al-Rahmana.

Osądzenie Al-Bashira w Sudanie

Miesiąc temu informowaliśmy o obaleniu Omara Al-Bashira, prezydenta Sudanu (zobacz tu). Obecnie władzę w Sudanie sprawuje Przejściowa Rada Wojskowa (Transitional military council). Nie zgadza się ona na ekstradycję Al-Bashira do Międzynarodowego Trybunału Karnego w celu jego sądzenia (ciążą na nim zarzuty popełnienia zbrodni wojennych i ludobójstwa). Były dyktator ma być sądzony w kraju. Na razie Prokurator postawił mu zarzuty podżegania i współudziału w zabójstwach osób demonstrujących na ulicach w ciągu ostatnich miesięcy, ma także zostać przesłuchany w związku z podejrzeniem finansowania terroryzmu i prania brudnych pieniędzy.

Al Bashir obalony i co dalej....

Niektóre media od wczorajszego rana donoszą o obaleniu prezydenta Sudanu Omara al-Bashira przez obywateli Sudanu. Niektóre delikatniej opisują, że Bashir został zmuszony do ustąpienia i aresztowany. Niezależnie od retoryki, ważne że rządy autokraty po 30 latach nareszcie dobiegły końca.

Od dłuższego czasu w Sudanie działo się bardzo źle. Od lat pogłębiał się kryzys gospodarczy. od grudnia trwały niekończące się protesty. W styczniu przewidywaliśmy, że wobec niemocy społeczności międzynarodowej - jeśli ktoś ma zmieść  Bashira będą to obywatele Sudanu (zobacz tu ). Dziś już mamy taką pewność...

Zbrodnie przeciwko ludzkości i ludobójstwo i bezradność świata wobec polityki Sudanu

Od mniej więcej trzech dekad mamy do czynienia ze zbrodniami popełnianymi w Sudanie, za które odpowiada jeden człowiek i jego ekipa a mianowicie Omar Al-Bashir, prezydent Sudanu. W ciągu tego czasu miała miejsce wojna w Darfurze, secesja Południowego Sudanu, arabska wiosna której idee ciągle są mocno odczuwalne w Sudanie. Ludzie mają już dość prezydenta i protestują przeciw kryzysowi gospodarczemu pogłębiającemu się od kilku lat z hasłami obalenia reżimu (zobacz info tvn24).  Nie wiadomo czy opozycja jest na tyle silna by się go pozbyć. Bieda jest jednak odczuwalna dla wszystkich i to może być najważniejsza siła napędowa zmian.

UK Supreme Court: Karta praw podstawowych UE ogranicza immunitet jurysdykcyjny w sporach pracowniczych

Na łamach PPM kilkukrotnie powracaliśmy do zagadnienia zakresu immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach z zakresu prawa pracy (ostatnio sprawa przeciwko Papieskiemu Uniwersytetowi Laterańskiemu, a wcześniej przeciwko hiszpańskiej Królewskiej Akademii Sztuk Pięknych w Rzymie, Europejskiemu Urzędowi Patentowemu oraz ONZ czy NATO). Tym razem przyczynkiem do refleksji nad rozwojem prawa zwyczajowego immunitetów stało się orzeczenie Sądu Najwyższego Zjednoczonego Królestwa ws. powództw byłych pracowników dwóch ambasad.

Podstawą postępowania Benkharbouche v Secretary of State for Foreign & Commonwealth Affairs; Libya v Janah [2017] UKSC 62 były powództwa wniesione przez panią Janah, obywatelkę Maroka zatrudnioną w Libii do pracy w libijskiej ambasadzie w Londynie, oraz panią Benkharbouche  - Marokankę zatrudnioną w Iraku do pracy w londyńskiej ambasadzie Sudanu. Obie kobiety, pracujące jako pomoce domowe, zarzucały m.in. bezprawność zwolnienia z pracy, naruszenie przepisów w zakresie płacy minimalnej, brak wynagrodzenia za pracę w dni ustawowo wolne, a wreszcie naruszenia ustawowych wymogów w zakresie dopuszczalnego czasu pracy. Powództwa do angielskiego sądu pracy (Employment Tribunal)  wniosły na podstawie szeregu przepisów prawa UE, prawa angielskiego i umowy o pracę. W obu wypadkach sąd odrzucił pozew, uznając że zgodnie ze State Immunity Act 1978 Libia i Sudan korzystają z immunitetu jurysdykcyjnego.

Sprawa Al Bashira - czy Południowa Afryka ma obowiązek aresztować osobę chronioną immunitetem?

Dwa lata temu Południowa Afryka nie wykonała nakazu aresztowania wydanego przez Międzynarodowy Trybunał Karny i nie aresztowała prezydenta Sudanu Omara Al- Bashira oskarżanego o popełnienie ciężkich zbrodni, gdy przebywał na jej terytorium (pisaliśmy o tym tu). 

Była do tego zobowiązana na podstawie Statutu MTK. W związku z tym, że nie wykonała wniosku o współpracę uniemożliwiając w ten sposób Trybunałowi wykonywanie jego funkcji Trybunał mógł na podstawie art. 87 ust. 7 Statutu przedstawić tę sprawę Zgromadzeniu Państw Stron lub Radzie Bezpieczeństwa.

W Sudanie i w Sudanie Południowym nadal niespokojnie...

Od początku wakacji Rada Bezpieczeństwa sukcesywnie zajmuje się sytuacją w Sudanie i Sudanie Południowym. Dnia 29 czerwca rozszerzono misję ONZ w Darfurze UNAMID (zobacz rezolucję rezolucję Rady 2296 (2016) ), która teraz będzie się składać z 15, 845 żołnierzy; 1,583 personelu policyjnego i 13 jednostek policyjnych po 140 osób personelu w każdej. Zdaniem Omera Dahaba Fadl Mohameda przedstawiciela Sudanu przy ONZ- misja nie jest już potrzebna (zobacz artykuł w Sudan tribune) jednak przyjęta jednogłośnie rezolucja jest skierowana na ochronę ludności cywilnej, która cały czas doświadcza  krzywdy i wysiedleń z powodu toczących się walk pomiędzy bojówkami i plemionami.

Miesiąc później Rada w rezolucji 2302 (2016) rozszerzyła mandat misji w Sudanie Południowym do 12 sierpnia i parę dni temu zrobiła to ponownie, tym razem rozszerzając misję UNMISS

Guest post: 5. rocznica rozpoczęcia budowy Wielkiej Tamy Odrodzenia

W Etiopii obchodzona jest piąta rocznica rozpoczęcia budowy Wielkiej Tamy Odrodzenia (Grand Ethiopian Renaissance Dam, GERD). Projekt hydrologiczny budzi liczne kontrowersje i prowadzi do napięć z państwami dolnego biegu rzeki: Sudanem i Egiptem. Z początkiem maja br. osiągnięto kruche porozumienie między stronami (Zegabi, Ethiopia Hosts Another Tripartite Meeting Over Grand Renaissance Dam), natomiast pod koniec 2015 r. podpisano umowę, na mocy której wyłoniono niezależne firmy mające ocenić wpływ projektu dla hydrologii państw nadbrzeżnych (Reuters, Egypt, Ethiopia, and Sudan sign new Grand Renaissance Dam agreement).

Wizualizacja inwestycji. Źródło: Nazret.

Obowiązek współpracy z MTK państwa niebędącego stroną Statutu Rzymskiego

Wczoraj Izba Przygotowawcza II MTK wydała, na prośbę Prokurator trybunału, decyzję stwierdzającą brak współpracy ze strony Republiki Sudanu (decyzja tu). Sudan nie jest stroną Statutu i nie uznaje Międzynarodowego Trybunału Karnego, konsekwentnie odmawia współpracy z jego Prokurator. Decyzja Izby o braku współpracy dotyczy między innymi niewywiązania się Sudanu z obowiązku wykonania nakazu aresztowania wydanego przez trybunał i dostarczenia Omara Al-Baszira, obecnego prezydenta Sudanu, do MTK.

Skutek horyzontalny Karty praw podstawowych jako przeszkoda korzystania z immunitetu jurysdykcyjnego

W sprawie Benkharbouche & Anor angielski Coutr of Appeals orzekł, że ambasady Sudanu i Libanu nie korzystają z immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach pracowniczych wszczętych przez pracowników niskiego szczebla. Powództwo w sprawie częściowo miało podstawę w prawie krajowym (Human Rights Act, HRA, mocą którego EKPCz implementowano w angielskim porządku prawnym), a częściowo w prawie UE, mimo że państwa pozwane nie są nim bezpośrednio związane.

Banda przed MTK

Przedwczoraj Międzynarodowy Trybunał Karny wyznaczył datę rozpoczęcia procesu Abdullaha Banda Abakaer Nourain na 18 listopada 2014 r. Banda jest oskarżany o popełnienie zbrodni wojennych w związku z konfliktem w Darfurze.

Banda był głównodowodzącym Ruchu Sprawiedliwości i Równości, któremu przypisuje się odpowiedzialność za zaatakowanie sił pokojowych Unii Afrykańskiej w Sudanie (AMIS) i zabójstwo jej przedstawicieli podczas najazdów w miejscowości Haskanita w 2007 roku. 

Czy Sudan/Sudan Południowy utrzyma pozycję lidera rezolucji RB w 2014 r.?

13 lutego 2014 r. Rada Bezpieczeństwa przyjęła rezolucję w sprawie Sudanu (dopiero teraz jest dostępna na stronie ONZ, zobacz tutaj), która dotyczyła głównie sankcji nałożonych wobec Sudanu i określonych osób, a także konieczności przedsięwzięcia przez Sudan środków w celu ochrony cywilów i współpracy z organami ONZ. Rada wyraziła zaniepokojenie przypadkami łamania m.in. embarga na broń i zwróciła uwagę państwom, aby wykazywały szczególną ostrożność przy przekazywaniu choćby części do sprzętu wojskowego czy innych elementów, które mogą być przerobione na sprzęt wojskowy i użyte przez walczących w Sudanie.

Z pewnością nie jest to ostatnia sudańska rezolucja. Na terenie obu państw sudańskich stacjonują w sumie trzy misje pokojowe: UNAMID, UNMISS, UNISFA, które jednak - co należy podkreślić - nie działają w warunkach pokoju, o czym świadczy wysoka liczba ataków na członków tychże misji w roku ubiegłym, ale również już w 2014 r. Walki wciąż toczą się zarówno na terenie Sudanu Południowego, Sudanu (w tym Darfuru) jak i na granicy między oboma państwami - oczywiście w rejonach roponośnych. Niemal każdego dnia można przeczytać o kolejnych starciach i ofiarach (zobacz doniesienia tutaj czy na temat grudniowych walk tutaj). Dodatkowo w ostatnim czasie drastycznie pogorszyła się sytuacja humanitarna w Sudanie Południowym. NZ ogłosiły najwyższy poziom zagrożenia w Sudanie Południowym, oceniając liczbę potrzebujących na ok. 3,7 miliona (zobacz tutaj oraz informacje MKCK na temat kryzysu tutaj). Można więc być pewnym, że państwa sudańskie koszulki lidera - jeśli chodzi o liczbę rezolucji RB ich dotyczących - łatwo nie oddadzą.

Współpraca państw stron z MTK. Kazus Chadu.

Niedawno (25-26 kwietnia 2013) odbyła się wizyta sudańskiego ministra obrony w Czadzie. Nie byłoby to nic niezwykłego, gdyby ministrem nie była osoba wobec której MTK wystawił nakaz aresztowania (Abdel Raheem Mohammed Hussein) i gdyby Chad nie był stroną Statutu MTK. Chad ma obowiązek współpracować z Trybunałem, a zatem i aresztować Husseina. Chad nie wykonał jednak tego zobowiązania, jak i już kilkakrotnie nie aresztował prezydenta Sudanu Al-Baszira (w czasie jego wizyt), wobec którego MTK również wydał nakaz.

Abdel Raheem Mohammed Hussein jest podejrzewany o popełnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości w okresie od sierpnia 2003 do marca 2004 (nakaz aresztowania wydany przez MTK) .

Sprawa Darfuru (Sudan) została przedstawiona Trybunałowi przez Radę Bezpieczeństwa, jednocześnie RB nie zapewniła żadnych środków do wykonania nakazów wydanych przez Trybunał, ani nie przymusiła państw do współpracy. Nie wiadomo również czy zamierza przyjąć rezolucję potępiającą państwa, które mimo istnienia takich obowiązków ignorują współpracę z MTK.

Swoje oburzenie zachowaniem Czadu wyraziła miedzy innymi Katherine Ashton (tutaj). UE, jak wiadomo, bardzo wspiera misję MTK.

MTK dowiedziawszy się o planowanej wizycie sformułował dla Czadu instrukcje dotyczące współpracy (tutaj).