Wyrok Izby Orzekającej MTK przeciwko sprawcy zbrodni z Darfuru

 Wczoraj Izba Orzekająca Międzynarodowego Trybunału Karnego wydała pierwszy wyrok dotyczący zbrodni popełnionych w Darfurze, prowincji Sudanu. Nie dotyczy on jednak byłego prezydenta Sudanu Omara Al-Bashira, lecz Ali Muhammada Ali Abd-al-Rahman'a, alias Ali Kushayb (pisaliśmy o nim między innymi tu: Przegląd Prawa Międzynarodowego: Ali Kushayb). Podsądny był liderem sił rządowych Janjaweed, których przedmiotem ataków miały być całe społeczności Fur, Zaghawa i Masalit, z uwagi na to, że wszyscy ich członkowie byli postrzegani jako powiązani z rebeliantami, a zatem traktowane przez rząd jako jego wrogowie. 

Podczas gdy wobec Bashira wydano dwa nakazy aresztowania, w których formułowano zarzutu popełnianie ludobójstwa, zarzuty wobec Ali Kushayba dotyczyły zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. 

Sędziowie Izby Orzekającej  MTK jednogłośnie uznali, że Ali Kushayb jest odpowiedzialny za wszystkie zarzucane mu zbrodnie, popełnione w Darfurze w latach 2003-2004. Został uznany za winnego zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, w tym między innymi: 

- ataki na ludność cywilną, grabieże, niszczenie mienia, zamachy na godność osobistą i zgwałcenia, tortury, morderstwa jako zbrodnie wojenne oraz 

- tortury, morderstwa, zgwałcenia,  prześladowania, przesiedlenia jako zbrodnie przeciwko ludzkości.

Wyrok MTK na stronie Trybunału: Trial Judgment | International Criminal Court.

Kolejny podejrzany o dokonanie zbrodni w Darfurze przed MTK

Wczoraj w Republice Centralnej Afryki aresztowano Ali Muhammada Ali Abd–Al-Rahmana (znanego jako Ali Kushayb), lidera sudańskiej milicji, dowódcę sił Janjaweed, który wspierał rząd Sudanu przeciwko grupom rebeliantów w Darfurze podczas prezydentury Omara Al-Bashira. 

Ali Kushayb jest oskarżony o popełnienie zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości. W nakazie aresztowania, który MTK wydał ponad 13 lat temu, sformułowano przeciwko niemu ponad 50 zarzutów wskazując, że popełnił ponad 20 przestępstw, które można zakwalifikować jako zbrodnie wojenne (są wśród nich morderstwa, zgwałcenia, tortury) jak i ponad 20 zbrodni wojennych, wśród których wymienić można również między innymi zabójstwo, tortury, grabieże, niszczenie własności cywilnej, etc. 

Podejrzany poddał się z własnej woli. Może to być spowodowane obaleniem Al-Bashira i utraconą przez Kushayba strefą wpływów, zwłaszcza teraz, gdy coraz głośniej mówi się o rychłym przekazaniu Al-Bashira do Hagi i jego procesie przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym.

Więcej: na stronie MTK.

Osądzenie Al-Bashira w Sudanie

Miesiąc temu informowaliśmy o obaleniu Omara Al-Bashira, prezydenta Sudanu (zobacz tu). Obecnie władzę w Sudanie sprawuje Przejściowa Rada Wojskowa (Transitional military council). Nie zgadza się ona na ekstradycję Al-Bashira do Międzynarodowego Trybunału Karnego w celu jego sądzenia (ciążą na nim zarzuty popełnienia zbrodni wojennych i ludobójstwa). Były dyktator ma być sądzony w kraju. Na razie Prokurator postawił mu zarzuty podżegania i współudziału w zabójstwach osób demonstrujących na ulicach w ciągu ostatnich miesięcy, ma także zostać przesłuchany w związku z podejrzeniem finansowania terroryzmu i prania brudnych pieniędzy.

Sprawa Al Bashira - czy Południowa Afryka ma obowiązek aresztować osobę chronioną immunitetem?

Dwa lata temu Południowa Afryka nie wykonała nakazu aresztowania wydanego przez Międzynarodowy Trybunał Karny i nie aresztowała prezydenta Sudanu Omara Al- Bashira oskarżanego o popełnienie ciężkich zbrodni, gdy przebywał na jej terytorium (pisaliśmy o tym tu). 

Była do tego zobowiązana na podstawie Statutu MTK. W związku z tym, że nie wykonała wniosku o współpracę uniemożliwiając w ten sposób Trybunałowi wykonywanie jego funkcji Trybunał mógł na podstawie art. 87 ust. 7 Statutu przedstawić tę sprawę Zgromadzeniu Państw Stron lub Radzie Bezpieczeństwa.

Obowiązek współpracy z MTK państwa niebędącego stroną Statutu Rzymskiego

Wczoraj Izba Przygotowawcza II MTK wydała, na prośbę Prokurator trybunału, decyzję stwierdzającą brak współpracy ze strony Republiki Sudanu (decyzja tu). Sudan nie jest stroną Statutu i nie uznaje Międzynarodowego Trybunału Karnego, konsekwentnie odmawia współpracy z jego Prokurator. Decyzja Izby o braku współpracy dotyczy między innymi niewywiązania się Sudanu z obowiązku wykonania nakazu aresztowania wydanego przez trybunał i dostarczenia Omara Al-Baszira, obecnego prezydenta Sudanu, do MTK.

Dziesiąty raport Międzynarodowego Trybunału Karnego

Właśnie ukazał się kolejny (już dziesiąty) raport z działalności MTK (do pobrania tutaj) obejmujący 2013 i 2014 rok. Rozpoczyna się od smutnej konkluzji, że jest to pierwszy raport, w którym nie odnotowuje się przyrostu państw stron Statutu MTK.

MTK zajmuje się obecnie 21 sprawami dotyczącymi 8 sytuacji dotyczących Republiki Środkowej Afryki, Wybrzeża Kości Słoniowej, Darfuru (Sudanu), Demokratycznej Republiki Konga, Kenii, Libii, Mali oraz Ugandy. 

W raportowanym okresie wydano jeden wyrok, który się uprawomocnił (dotyczył Germaina Katangi); sześć spraw (wobec 7 osób) jest w przygotowawczej fazie postępowania; oczekuje się, że w dwóch sprawach do końca roku przedstawione zostaną zarzuty.

Biuro Prokuratora rozpoczęło wstępne dochodzenia dotyczące zbrodni popełnionych w Republice Środkowej Afryki, w Iraku oraz na Ukrainie.

Banda przed MTK

Przedwczoraj Międzynarodowy Trybunał Karny wyznaczył datę rozpoczęcia procesu Abdullaha Banda Abakaer Nourain na 18 listopada 2014 r. Banda jest oskarżany o popełnienie zbrodni wojennych w związku z konfliktem w Darfurze.

Banda był głównodowodzącym Ruchu Sprawiedliwości i Równości, któremu przypisuje się odpowiedzialność za zaatakowanie sił pokojowych Unii Afrykańskiej w Sudanie (AMIS) i zabójstwo jej przedstawicieli podczas najazdów w miejscowości Haskanita w 2007 roku. 

Wiza dla Al-Baszira?

Światowe media (np. tu)  donoszą, że prezydent Sudanu  Omar Al-Baszir, oskarżany przez MTK o popełnienie zbrodni międzynarodowych w Darfurze, stara się o amerykańską wizę, aby przybyć do USA na spotkanie Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. MTK wydał przeciwko niemu nakazy aresztowania, do dziś zresztą nie wykonane (tu). MTK jednoznacznie nalega aby Al-Baszira aresztować, i dostarczyć do MTK, zobacz  tu i tu.

Ani Sudan ani Stany Zjednoczone nie są stronami Statutu Rzymskiego. W związku z tym te ostatnie nie muszą wykonywać nakazów aresztowania. Jednocześnie jednak Stany są stałym członkiem w Radzie Bezpieczeństwa, która wydała rezolucję 1593. Na podstawie tej rezolucji sprawa Darfuru została przedstawiona do MTK (rezolucja 1593 (2005) tu) .

Dodatkowo rozważyć należy kwestię immunitetów przysługujących głowom państw, a także immunitetów przysługujących członkom misji specjalnych. Mamy do czynienia z szeregiem self-contained regimes i debata dotycząca wizy może okazać się prawdziwą łamigłówką dla Stanów Zjednoczonych, z której może najrozsądniejszym wyjściem byłoby odmówienie wizy aby nie musieć stawiać czoła dylematowi czy akceptować obecność osoby oskarżanej przez MTK czy ją aresztować.

Współpraca państw stron z MTK. Kazus Chadu.

Niedawno (25-26 kwietnia 2013) odbyła się wizyta sudańskiego ministra obrony w Czadzie. Nie byłoby to nic niezwykłego, gdyby ministrem nie była osoba wobec której MTK wystawił nakaz aresztowania (Abdel Raheem Mohammed Hussein) i gdyby Chad nie był stroną Statutu MTK. Chad ma obowiązek współpracować z Trybunałem, a zatem i aresztować Husseina. Chad nie wykonał jednak tego zobowiązania, jak i już kilkakrotnie nie aresztował prezydenta Sudanu Al-Baszira (w czasie jego wizyt), wobec którego MTK również wydał nakaz.

Abdel Raheem Mohammed Hussein jest podejrzewany o popełnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości w okresie od sierpnia 2003 do marca 2004 (nakaz aresztowania wydany przez MTK) .

Sprawa Darfuru (Sudan) została przedstawiona Trybunałowi przez Radę Bezpieczeństwa, jednocześnie RB nie zapewniła żadnych środków do wykonania nakazów wydanych przez Trybunał, ani nie przymusiła państw do współpracy. Nie wiadomo również czy zamierza przyjąć rezolucję potępiającą państwa, które mimo istnienia takich obowiązków ignorują współpracę z MTK.

Swoje oburzenie zachowaniem Czadu wyraziła miedzy innymi Katherine Ashton (tutaj). UE, jak wiadomo, bardzo wspiera misję MTK.

MTK dowiedziawszy się o planowanej wizycie sformułował dla Czadu instrukcje dotyczące współpracy (tutaj).