Czy Jair Bolsonaro odpowie za ludobójstwo przed MTK?

Organizacja Articulation of Indigenous Peoples of Brazil (AIPB - co pewnie powinniśmy tłumaczyć jako Głos rdzennych mieszkańców Brazylii) wysłała właśnie zawiadomienie do Prokuratora MTK informując o zbrodniach popełnionych przez prezydenta Brazylii, Jaira Bolsonaro. AIPB oskarża go o ludobójstwo (w tym ekobójstwo) i zbrodnie przeciwko ludzkości polegające na tym, że prowadzi on politykę zmierzającą do wyniszczenia i dewastacji ich rdzennych terytoriów poprzez grabieżczą politykę wycinania lasów (deforestację), nadmierne wydobycie surowców mineralnych. Zdaniem AIPB grabieżcza polityka prowadzi do ludobójstwa ponieważ wydarzenia te powodują wyniszczenie całych społeczności zamieszkujących te tereny, także zwiększyły prześladowania, przemoc i ilość zgonów. Giną też w niewyjaśnionych okolicznościach społeczni strażnicy lasów.

AIPB nie jest państwem, a więc w myśl postanowień Statutu jej działanie nie stanowi podstawy do wykonywania jurysdykcji przez Międzynarodowy Trybunał Karny (art. 12 i 13 Statutu MTK). O tym czy takie postępowanie zostanie podjęte zadecyduje więc nowy prokurator. Może on na postawie art. 15  proprio motu dokonać wstępnego zbadania sprawy na podstawie informacji o zbrodniach podlegających jurysdykcji Trybunału.

Informacje zobacz:

https://www.aljazeera.com/news/2021/8/9/brazil-indigenous-group-sues-bolsonaro-at-icc-for-genocide

oraz 

https://www.dw.com/en/indigenous-brazilians-accuse-jair-bolsonaro-of-genocide-at-icc/a-58810568

Dyrektor Generalny WTO Roberto Azevêdo podał się do dymisji

Rok przed upływem swoją dymisję ogłosił Dyrektor Generalny Światowego Organizacji Handlu (WTO) Roberto Azevêdo. Jak poinformował jego decyzja, podyktowana względami osobistymi, pomoże organizacji "stawić czoła nowej post-COVIDowej rzeczywistości" (RTE, WTO chief Azevêdo to step down one year early).

Dyrektor pozostawia organizację w krytycznym dla niej momencie: dławioną kryzysem instytucjonalnym Ciała Odwoławczego (nasz ostatni post), odczuwającą skutki chińsko-amerykańskiej wojny handlowej, w przede dniu szoków handlowych związanych z Brexitem (nasze posty) i COVID-19 (tutaj).

Tym samym od zeszłego roku do dymisji podali się szefowie wszystkich najważniejszych międzynarodowych organizacji gospodarczych: WTO, MFW i MBOiR (post tutaj). Wszystko to niestety nie sprzyja ani legitymizacji ani stabilności systemu.

Pierwotni mieszkańcy ekwadorskiej Amazonii zwyciężają w starciu z koncernami naftowymi

Źródło: http://droitinternational.ek.la/victoire-indigene-contre-l-industrie-petroliere-a161966890

 Mapa prowincji Pastaza

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Prowincja_Pastaza#/media/File:Pastaza_in_Ecuador_(%2BGalapagos).svg

20 kwietnia Sąd karny dla prowincji Pastaza w Puyo, we wschodnim Ekwadorze, wydał wyrok na rzecz ludu Huaorani (Waorani), wstrzymując planowaną eksploatację złóż ropy naftowej w amazońskiej dżungli (tekst wyroku). Decyzja trzyosobowego składu sędziowskiego unieważniła także proces konsultacji z Huaorani, podjęty przez rząd Ekwadoru w 2012 r., zawieszając na czas nieokreślony inwestycje koncernów naftowych na terenach należących do Indian. Wyrok wstrzymuje również planowaną aukcję 16 bloków naftowych, które obejmują prawie 3 miliony hektarów puszczy, której część stanowi Rezerwat Człowieka i Biosfery UNESCO. Szacuje się, że na 2,5 hektara tego obszaru (Park Narodowy Yasuní) przypada więcej gatunków drzew i owadów niż występuje w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych razem wziętych (zob. tu i tu). Sąd nakazał władzom państwowym ponowne przeprowadzenie konsultacji publicznych zgodnie z wymogami Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka (MTPC). Władze Ekwadoru mogą odwołać się od wyroku.

Stały Trybunał Arbitrażowy walczy o udział w rynku arbitrażowym

W związku z narastającą światową konkurencją między kolejnymi forami dla postępowań arbitrażowych sama reputacja ośrodka rozstrzygania sporów może być już niewystarczająca dla pozyskania klientów, nawet w przypadku tak szacownej instytucji jaką jest Stały Trybunał Arbitrażowy. Wychodząc zatem naprzeciw oczekiwaniom stron sporów jeszcze w latach 90. STA rozpoczęło zawieranie Porozumień z państwami goszczącymi (Host Country Agreement), dzięki którym usługi w zakresie arbitrażu, mediacji, koncyliacji, czy tworzenia komisji dochodzeniowych mogą być świadczone poza haską siedzibą Trybunału. 

W ostatnich latach powyższa forma rozszerzania dostępności STA uległa intensyfikacji, a z końcem sierpnia lista państw-stron takich porozumień wzbogaciła się o Brazylię (PCA, PERMANENT COURT OF ARBITRATION ENTERS INTO HOST COUNTRY AGREEMENT WITH BRAZIL).

Olimpijska reprezentacja uchodźców

Podczas gdy świat zmaga się z najgorszym kryzysem migracyjnym od czasów II wojny światowej, a Polska zamyka granice (DGP, Ostra selekcja na granicy. Polska nie wpuszcza chętnie uchodźców), właśnie igrzyska w Rio stały się okazją do symbolicznego podkreślenia skali problemu. Symbolu dla 65 milionów osób zmuszonych do opuszczenia swojego kraju o tyle istotnego, o ile powszechna sympatia wobec sportowców-uchodźców nie przekłada się na empatię świata dla samych uchodźców (NYT, The World Loves Refugees, When They’re Olympians). 

Zrywając ze 120 letnią tradycją organizacji zawodów przez komitety narodowe, Rada Wykonawcza Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego dopuściła do startów zespół składający się z uchodźców, na prawach równych krajowym komitetom olimpijskim. Wymagało to podjęcia decyzji w szeregu kwestii formalnych.

Igrzyska arbitrażowe

We wczorajszym poście dotyczącym raczej ponurej atmosfery wokół trwających zmagań olimpijskich wspomnieliśmy m.in. o skandalu dopingowym dotyczącym rosyjskiej reprezentacji lekkoatletycznej. O ile wcześniejsza dyskwalifikacja MKOL rosyjskich olimpijczyków została ograniczona co do wybranych osób (Reuters, Sports tribunal opens Rio's doors to more Russian dopers), o tyle Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski zdyskwalifikował całą reprezentację, której przysługuje 21 dniowy termin odwołania od decyzji (CNN, Entire Russian Team Banned From Paralympics in Rio Over Doping). Afery dopingowe nie ograniczają się zresztą jedynie do sportowców rosyjskich, o czym boleśnie przekonali się choćby polscy kibice (Eurosport.onet.pl, Rio 2016: fatalne informacje, trzeci Polak prawdopodobnie na dopingu).

Z interesującej nas perspektywy prawnomiędzynarodowej nie sposób zatem nie odnotować rekordowej liczby postępowań, które m.in. na tym tle wszczęto przed funkcjonującym ad hoc Trybunałem Arbitrażowym ds. Sportu (CAS).

Walka Kosowa o państwowość

Trwające w Brazylii zmagania olimpijskie skłoniły szereg komentatorów do konstatacji, że jesteśmy świadkami ostatecznego upadku idei ruchu olimpijskiego. Atmosferę święta sportu zniszczyły kolejne kryzy począwszy od tego trawiącego państwo goszczącego zawody (kryzys konstytucyjny, polityczny, społeczno-gospodarczy), przez międzynarodowy ruch olimpijski (masowe stosowanie dopingu przez reprezentację Rosji), po konflikty zbrojne godzące w fundamenty porządku prawnomiędzynarodowego (jak choćby okupacja Ukrainy przez Rosję, czy sytuacja w Syrii). 

W tym kontekście warto zwrócić uwagę na pojedyncze doniesienia napawające optymizmem. Do takich można zaliczyć złoty medal w judo wywalczony przez skromną i nader sympatyczną zawodniczkę, Majlindę Kelmendi (kategoria do 52 kg kobiet).

Federalny Sąd Najwyższy Brazylii poparł jeden z elementów polityki „redukcji szkód” w walce z narkotykami

W kontekście tegorocznej Sesji Nadzwyczajnej Zgromadzenia Ogólnego ONZ nt. światowego problemu narkotykowego, jaka odbyła się w kwietniu, warto odnotować, że kilka dni temu Federalny Sąd Najwyższy w Brazylii zdecydował o konieczności zróżnicowania ścigania i karania osób, które w sposób regularny zajmują się handlem narkotykami oraz osób, pierwszy raz zatrzymanych w związku z popełnieniem tego czynu. Dokonano zróżnicowania na przestępstwa narkotykowe „haniebne” (ang. heinous), których skala jest porównywalna do gwałtu lub porwania dziecka oraz tzw. uprzywilejowane. W tej drugiej kategorii znajdą się osoby, które spełnią łącznie następujące warunki: są pierwszy raz zatrzymane, nie były wcześniej notowane oraz nie należą do grupy przestępczej. 

Międzynarodowe uznanie rządu tymczasowego Brazylii

Wraz ze wszczęciem przeciwko oskarżanej m.in. o korupcję prezydent Dilmie Rousseff procedury impeachmentu trwający od miesięcy brazylijski kryzys polityczny wkroczył w kolejną fazę (zob. np. Polityka, Kontrrewolucja sytych, CNN, Dilma Rousseff: 5 questions you asked and we answered). Prezydent została zawieszona w sprawowaniu urzędu na 180 dni, w którym to czasie władzę tymczasowo sprawuje Michel Temer.

O ile jednak kryzys polityczny wykracza poza zakres zainteresowania PPM, o tyle z dość ciekawym oświadczeniem w sprawie pośpieszył prezydent Salwadoru. Salvador Sánchez Cerén stwierdził, że jego państwo uznaje brazylijski rząd tymczasowy za bezprawny i wycofał swojego ambasadora (Reuters, Brazil rebuffs Latin American leftists over Rousseff suspension).

Brazylia zawiera nowy rodzaj traktatu inwestycyjnego: ACFI

Z końcem ubiegłego miesiąca Brazylia i Mozambik zawarły Agreement for Cooperation and Facilitation of Investments (ACFI). Dzień później, 1 kwietnia taką samą umową Brazylia zawarła z Angolą. Są to pierwsze umowy o ochronie i popieraniu inwestycji zagranicznych zawarte na podstawie modelu ACFI, opracowanego przez rząd brazylijski po konsultacjach m.in. z sektorem prywatnym i państwami afrykańskimi.

Czarne chmury nad Facebookiem

Na forum PPM cyklicznie zwracamy uwagę na różne fronty wojny o ochronę prywatności między użytkownikami Internetu a amerykańską administracją (tu o sporze z Microsoftem, tu o aferze Edwarda Snowdena i NSA) i spółkami (nt. kolejnego epizodu walki o prawo do bycia zapomnianym z Google). Tym razem w pierwszoplanową rolę wcielił się Facebook, m.in. wykorzystujący historię korzystania z sieci na potrzeby reklam adresowanych, co ostatnio doprowadziło do złożenia skargi przez Transatlantic Consumer Dialogue do irlandzkiego komisarza ds. ochrony danych osobowych oraz amerykańskiej Federalnej Komisji Handlu (EurActiv, USA i UE sprawdzają Facebooka).

Szczególnie interesująco zapowiada się batalia sądowa rozpoczęta na początku miesiąca w Wiedniu.  Max Schrems - austriacki student który wystąpił z powództwem - domaga się od spółki po 500 euro zadośćuczynienia za naruszenie prywatności użytkowników. Wolę przystąpienia do pozwu zbiorowego przeciwko Facebookowi wyraziło 60'000 użytkowników (Reuters, Class action against Facebook attracts 60,000 users). 

http://www.imagesbuddy.com/

Spór UE i Brazylii o podatki w WTO

Komisja Europejska złożyła wczoraj oficjalny wniosek o uruchomienie procedury konsultacyjnej z Brazylią w sprawie stosowanych przez to państwo przywilejów podatkowych przysługujących krajowym producentom (między innymi samochodów, sprzętu elektronicznego oraz komponentów komputerowych). W szczególności UE zarzuca Brazylii, że produkty krajowe korzystają ze zwolnień podatkowych, które nie są dostępne dla importowanych towarów. 

W przypadku niepowodzenia konsultacji, UE będzie mogła zażądać powołania specjalnego panelu, który rozstrzygnie w sposób wiążący o zgodności środków stosowanych przez Brazylię z wymogami prawa WTO. 

Treść wniosku będzie dostępna w ciągu kilku dni w bazie danych WTO (pod numerem WT/DS472/1). Oficjalne oświadczenie Komisji Europejskiej jest natomiast dostępne tu.

Tak jak informowaliśmy jakiś czas temu EU negocjuje właśnie porozumienie w sprawie utworzenia strefy wolnego handlu z Mercosur (którego Brazylia jest członkiem), ale nie wyklucza, że w przypadku niepowodzenia, podejmie indywidualne negocjacje. Brazylia jako największy partner handlowy UE pozostaje przy tym priorytetem . Spór w WTO na pewno nie ułatwi tego procesu.

Projekt Rezolucji ZO ONZ potępiającej inwigilację elektroniczną

Brazylia i Niemcy rozesłały wspólny projekt Rezolucji ZO ONZ nawołującej do zwiększenia ochrony prywatności obywateli (Il Sole 24 Ore, Datagate, Nsa: Brasile e Germania presentano risoluzione all'Onu). Dokument, który będzie teraz przedmiotem obrad Komitetu ds. społecznych, kulturalnych i pomocy humanitarnej, wzywa państwa do powstrzymania się od nadmiernej inwigilacji elektronicznej;  autorzy rezolucji podkreślili, że bezprawne zbieranie danych osobowych stanowi działanie "wysoce intruzywne". Zgromadzenie Ogólne miałoby wyrazić swoje głębokie zaniepokojenie naruszeniami praw człowieka za pośrednictwem inwigilacji środków komunikacji, w tym praktykami inwigilacji eksterytorialnej (Reuters, German, Brazilian U.N. draft urges halt to excessive spying).

Rezolucja ma zostać poddana pod głosowanie w Komitecie trzecim pod koniec miesiąca, a na forum Zgromadzenia Ogólnego w przyszłym miesiącu.

Zob. także: BBC, Brazil and Germany draft anti-spy resolution at UN.

Doniesienia dotyczące projektu Rezolucji zbiegły się w czasie z informacjami na temat prawdopodobnych przesłuchań Edwarda Snowdena przed niemiecką komisją parlamentarną ds. amerykańskich działań wywiadowczych (The Washington Post, Edward Snowden says he’ll testify against U.S. for Germany about spying).

Wreszcie według tygodnika Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung („No-Spy-Abkommen“ kommt bald, Le Monde, Les USA et l'Allemagne vont conclure un accord de non espionnage mutuel) Niemcy i Stany Zjednoczone mają na początku przyszłego roku zawrzeć porozumienie w sprawie powstrzymania się od wzajemnej inwigilacji. 

Brazylia i Meksyk żądają oficjalnych wyjaśnień ws. amerykańskich podsłuchów

Brazylijska telewizja Globo upubliczniła kolejne ujawnione przez Snowdena dokumenty (zob. wcześniejsze posty na jego temat) tym razem dotyczące podsłuchiwania przez amerykańską NSA brazylijskiej Prezydent Dilmy Rousseff i jej aktualnego meksykańskiego odpowiednika - w okresie kampanii prezydenckiej - Enrique Peña Nieto (Le Monde, G1 Globo). Poprzednio widzów powiadomiono o operacji NSA we współpracy z CIA, dzięki której inwigilowano "miliony" e-maili i rozmów telefonicznych osób prywatnych i przedsiębiorstw.

Prezydent Brazylii stwierdziła, że w razie potwierdzenia owych doniesień należałoby je uznać za "zamach na suwerenność Brazylii". Wyjaśnieniu sprawy miało służyć spotkanie brazylijskiego Ministra sprawiedliwości z wice-Prezydentem USA, Joe Bidenem, natomiast szef dyplomacji Alberto Figueiredo, po wezwaniu na rozmowę amerykańskiego ambasadora, zażądał "bezzwłocznego, oficjalnego wyjaśnienia sytuacji na piśmie" (Le Monde). Figueiredo zapytany o ewentualne odwołanie październikowej wizyty Prezydent Rousseff w Waszyngtonie odmówił komentarza. 

Tożsame kroki podjął MSZ Meksyku.

Dymisja szefa brazylijskiego MSZ na tle sporu o prawo do bezpiecznego przejazdu

Prezydent Brazylii przyjęła dymisję Ministra Spraw Zagranicznych Antonio de Aguiar Patriota złożoną w związku z ucieczką do tego państwa boliwijskiego senatora Rogera Pinto Molinę (Le Monde, G1 Globo). Senator, który od 455 dni przebywał w brazylijskiego ambasadzie w La Paz, uzyskał azyl ze względu na obawy przed prześladowaniami politycznymi ze strony administracji, którą oskarżał o powiązania z przemytnikami narkotyków. Boliwia odmawiała przyznania Molinie prawa do bezpiecznego przejazdu argumentując, że orzeczono w stosunku do niego karę roku pozbawienia wolności oraz wszczęto 20 innych postępowań dotyczących oskarżeń o korupcję, a oskarżenia miały mieć charakter prawny a nie polityczny.

Strefa wolnego handlu pomiędzy UE a Brazylią?

Jak informuje dzisiejszy Financial Times, Brazylia planuje przyspieszenie rozmów na temat utworzenia strefy wolnego handlu z Unią Europejską. Co prawda priorytetem Brazylii jest zawarcie takiego porozumienia na poziomie Mercosur (którego jest członkiem), ale nie wyklucza ona również prowadzenia indywidualnych negocjacji. Oficjalne stanowisko w tej kwestii Brazylia zamierza przedstawić pod koniec tego miesiąca. 

Rozmowy w sprawie podpisania paktu handlowego pomiędzy Mercosur a Unią Europejską toczą się z przerwami od 2000 r. Chęć przyspieszenia przez Brazylię negocjacji wynika z kilku czynników. Po pierwsze ze względu na zmianę kwalifikacji Brazylii (na upper-middle-income country) przestanie ona korzystać w 2014 r. z unijnych preferencji handlowych. Po drugie, Brazylia obawia się marginalizacji tamtejszego sektora rolniczego po podpisaniu porozumienia o utworzeniu strefy wolnego handlu pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Unią Europejską (o której pisaliśmy tu). Po trzecie brazylijski przemysł upatruje we wzroście eksportu szansy na obronę przed rosnącą konkurencją na krajowym rynku ze strony chińskich producentów.

Warto również dodać, że Unia Europejska jest największym partnerem handlowym Brazylii (ok. 22%  eksportu w 2010 r.).

Interesujące opracowanie na temat utworzenia strefy wolnego handlu pomiędzy Mercosur a Unią można znaleźć tu, zaś ocenę oddziaływania (impact assessment) przygotowany na zlecenie Komisji Europejskiej tu. 

Włochy: wyrok w 'sprawie azbestowej' Eternit

Orzekający w "sprawie azbestowej" turyński Corte d'Appello podniósł do 18 lat wymiar kary pozbawienia wolności orzeczonej wobec szwajcarskiego przedsiębiorcy Stephan Schmidheiny'ego, skazanego w pierwszej instancji na 16 lat pozbawienia wolności. Współoskarżonego belgijskiego barona Louis de Cartier sędziowie częściowo uwolnili od zarzutów, a w części stwierdzili niemożność kontynuowania postępowania w związku ze śmiercią oskarżonego. Do €30.9 mln podniesiona została kwota odszkodowania na rzecz Casale Monferrato. Sąd uznał również odpowiedzialność Schmidheiny'ego za wydarzenia w Bagnoli i Rubiera, co może się wydać zaskakujące (zob. poniżej).

Zob.: zapis video z ogłoszenia orzeczenia.

Akt oskarżenia szwajcarskiego miliardera (65 lat), dawnego udziałowca większościowego spółki Eternit, związany jest ze śmiercią 2 191 osób w wyniku ekspozycji na pył azbestowy z zakładów produkcyjnych spółki. W lutym 2012 roku sąd pierwszej instancji uznał obu przedsiębiorców winnych spowodowania katastrofy budowlanej i rażącego zaniedbania w związku z nieprzedsięwzięciem środków bezpieczeństwa, skazując ich na karę pozbawienia wolności oraz zasądził odszkodowania na rzecz gmin Cavagnolo (€4 mln) i Casale Monferrato (€25 mln) w których działały zakłady, oraz m.in. €100 mln  na rzecz Włoskiej Powszechnej Konfederacji Pracy (CGIL), ofiar i ich rodzin, a także stowarzyszenia ekologicznego Legambiente Onlus. Włoski sąd stwierdził wówczas przedawnienie czynów popełnionych w miejscowościach Rubiera i Bagnoli. 

Zob.: tekst orzeczenia.