Zgoda sądu na ekstradycję Juliana Assange do USA

Londyński są orzekł w ostatnią środę, że Wielka Brytania może dokonać ekstradycji twórcy Wikileaks, Juliana Assange, do Stanów Zjednoczonych (NYT, U.K. Court Rules Julian Assange Can Be Extradited to U.S.). Sąd nie oceniał, prima facie, zasadności oskarżeń formułowanych wobec Assangea, a jedynie czy warunki pobytu w areszcie w USA będą adekwatnego do jego aktualnego stanu psychicznego (o czym ostatnio pisaliśmy tutaj w kontekście styczniowego wyroku).

Orzekający w sprawie High Court w szczególności uwzględnił zapewnienia administracji Bidena że:

• Assange nie będzie przetrzymywany w szczególnym reżimie dla osób stanowiących szczególne zagrożenie bezpieczeństwa publicznego, 
• w przypadku prawomocnego skazania Stany Zjednoczone pozwolą oskarżonemu na odbycie kary w rodzimej Australii.

Obrona Assanga zapowiedziała wniesienie apelacji do Sądu Najwyższego.

Francja rozważa zerwanie z „doktryną Mitterranda” i ekstradycję włoskich terrorystów

Francuska policja zatrzymała 9 z 10 włoskich terrorystów, którzy od 40 lat korzystają z nieformalnej ochrony państwa. Z kolejnym wnioskiem o ekstradycję sprawców zamachów, przeprowadzonych w "latach ołowiu" 1970-1980, wystąpiła Minister sprawiedliwości Włoch Marta Cartabia (Il Giorno, Terroristi fuggiti in Francia, la beffa. Altri tre se la cavano: pene estinte). 

Włoskie gazety dzień po zatrzymaniu m.in. 6 byłych członków Czerwonych Brygad, France24

Londyński sąd oddala wniosek o ekstradycję Assange'a do USA

W lutym 2020 r. informowaliśmy o rozpoczęciu w Londynie procesu ekstradycyjnego twórcy Wikileaks, Juliana Assange'a. Sędzia Vanessa Baraitser oddaliła większość zarzutów obrony, w tym argumenty dotyczące zagrożenia dla wolności słowa jakie stwarzałoby wydanie Assangea w ręce USA. Sąd uznał natomiast, że w związku z depresją na którą cierpi oskarżony, ekstradycja rodzi wysokie ryzyko samobójstwa i na tej podstawie wniosek oddaliła.

Kolejna porażka CFO Huawei Meng Wanzhou w kanadyjskiej batalii ekstradycyjnej

 Aresztowana w grudniu 2018 r. w Kanadzie dyrektor ds. finansowych Huawei Meng Wanzhou od tego czasu jest stroną sporu ekstradycyjnego na postawie wniosku wystawionego przez USA (nasz post). Z początkiem października b.r. oddalone wnioski jej pełnomocników o dostęp do szeregu amerykańskich dokumentów, które miały posłużyć jej obronie (AP, Canadian extradition judge deals Huawei CFO legal blow).

Obrona utrzymuje, że żądane dokumenty miały uwidocznić bezprawność zatrzymania i przesłuchań Pani Meng. Rząd dowodził natomiast, że żądane dokumenty objęte są tajemnicą adwokacką biura prokuratora. Sąd w większości przychylił się do twierdzeń strony rządowej.

Pani Meng została zwolniona z aresztu za wniesieniem środka zabezpieczającego w postaci 7,5 mln USD kaucji (The Guardian, Meng Wanzhou: Canadian court frees Huawei CFO on bail).

Kolejna wymiana sankcji między USA a Chinami

Niespełna dwa tygodnie od ostatniej wymiany sankcji Waszyngton i Pekin zadecydowały o dalszej eskalacji napięć we wzajemnych stosunkach. W ubiegły piątek Stany Zjednoczone nałożyły sankcje  finansowe na 11 funkcjonariuszy Chin i Hong Kong za ich udział w pozbawieniu regionu autonomii.  USA zakazały tranaskcji z udziałem lub związanych z tymi osobami. Wśród objętych środkami przymuszającymi znaleźli się m.in. komendant Chris Tang i szefowa administracji Carrie Lam, o której pisaliśmy w kontekście zamieszek wywołanych przyjęciem ustawy ekstradycyjnej.

W odpowiedzi policja Hong Kongu aresztowała w poniedziałek szereg działaczy demokratycznych, w tym magnata prasowego Jimmy Lai, jego dwóch synów i pracowników agencji prasowej. Lai i jego gazeta Apple Daily znane są z jednoznacznego poparcia protestujących w obronie autonomii regionu i krytyki chińskich działań (CNN, Hong Kong pro-democracy media tycoon Jimmy Lai arrested under new national security law). Lai aresztowano na podstawie ustawy o bezpieczeństwie - stanowiącej bezpośrednią przyczynę aktualnych napięć wokół Hong Kongu - pod zarzutem spiskowania z zagranicznymi mocarstwami (zob. nasze posty nt. sankcji przyjętych przez Francję, Nową Zelandię, Kanadę i Niemcy, przez Wielką Brytanię oraz przez Australię).

Aresztowania Jimmy Lai, South China Morning Post

Francja zawiesza ratyfikację traktatu ekstradycyjnego z Hong Kongiem

W związuk z zamachem Chin kontynentalnych na autonomię Hong Kongu, francuski MSZ poinformował, że nie ma możliwości kontynuacji prac ratyfikacyjnych traktatu ekstradycyjnego z 2017 r. (Le Monde, La France suspend la ratification d’un accord d’extradition avec Hongkong).

Na forum PPM wspominaliśmy o podobnych krokach podjętych przez Australię i Wlk.Brytanię. Traktaty ekstradycyjne z Hong Kongiem zawiesiły również Nowa Zelandia, Kanada i Niemcy.

Zob. także nasz post nt. sankcji przyjętych przez USA.

Wlk. Brytania zawiesza traktat ekstradycyjny z Hong Kongiem i rozszerza embargo na broń

W związku z pogwałceniem autonomii Hong Kongu przez Chiny, Wielka Brytania niezwłocznie i bezterminowo zawiesiła stosowanie traktatu ekstradycyjnego. Bezpośrednim powodem dla takiej decyzji było przyjęcie przez Pekin tzw. ustaw o bezpieczeństwie pogłębiających obawy o praworządność i sądową kontrolę (CNN, UK suspends Hong Kong extradition treaty and extends China arms embargo to the city).

Ponadto Wlk. Brytania rozszerzyła na autonomiczny region Hong Kongu emmbargo na broń i wyposażenie wojskowe obowiązujące w relacjach z Chinami.

Na zawieszenie ekstradycji do Hong Kongu już wcześniej zdecydowała się Australia (nasz post). Sanckje w zw. z traktowaniem Hong Kongu przyjęły również m.in. Stany Zjednoczone (post tutaj), a podobny krok rozważa Kanada i UE.

Australia zawiesza traktat ekstradycyjny z Hong Kongiem

Australia dołączyła m.in. do Stanów Zjednoczonych (zob. nasz ostatni post) w krytyce Chin w związku z działaniami zmierzającymi do zniesienia autonomii Hong Kongu. Najświeższym epizodem trwających przeszło rok napięć było uchwalenie przez Chiny z końcem czerwca ustawy penalizującej m.in. działania zmierzające do secesji czy współpracę z "zagranicznymi siłami" (BBC, Hong Kong security law: What is it and is it worrying?).

W odpowiedzi na ten akt premier Australii Scott Morrison podjął decyzję o zawieszeniu traktatu ekstradycyjnego z Hong Kongiem oraz o przedłużeniu o 5 lat tysięcy wiz dla hongkońskich studentów i kwalifikowanych pracowników (Le Monde, En dépit des menaces de représailles, l’Australie ne veut rien céder à la Chine sur Hongkong). Tym samym beneficjenci wizy uzyskają pod koniec tego okresu możliwość ubiegania się o obywatelstwo Australii. Canberra zapowiedziała również ułatwienia dla migracji przedsiębiorstw. 

Już wcześniej Wielka Brytania wydłużyła prawo do osiedlenia się, nauki lub podjęcia zatrudnienia dla tamtejszych posiadaczy brytyjskich paszportów zamorskich z 3 miesięcy do 5 lat (Le Monde, Hongkong : passe d’arme entre la Chine et le Royaume-Uni autour de la loi sur la sécurité). Możliwość taka objęła 2,9 mln z 7,5 mln mieszkańców Hong Kongu.

Zob. także deklarację wyrażającą zaniepokojenie pogwałceniem Konstytucj Hong Kongu i zasady "jedno państwo dwa systemy" ogłoszoną przez ministrów spraw zagranicznych państw G7.

Kanada o krok bliżej do ekstradycji Meng Wanzhou, CFO Huawei, do Stanów Zjednoczonych

W grudniu 2018 r. informowaliśmy o aresztowaniu w Kanadzie Meng Wanzhou, dyrektor ds. finansowych Huawei a zarazem w-ce przewodniczącą zarządu. Sytuacja Pani Wanzhou stała się kolejnym przyczynkiem do amerykańsko-chińskiej wojny handlowej (nasz post). W minioną środę sąd w Vancouver oddalił zarzuty aresztowanej przeciwko postępowaniu ekstradycyjnemu (DW, Canadian court rules against Huawei CFO Meng Wanzhou on US extradition).

Początek procesu Juliana Assange w Londynie

Niespełna rok od  aresztowania Juliana Assangea w ambasadzie Ekwadoru (nasz post), oraz po odrzuceniu przez szwedzki sąd wniosku o wydanie nakazu aresztowania (posty tu i tu), w Londynie rozpoczyna się proces ws. amerykańskiego wniosku ekstradycyjnego (Le Monde, A Londres, Julian Assange face à la justice pour tenter d’échapper à une extradition aux Etats-Unis). W przypadku wydania Australijczyka do USA, Departament Sprawiedliwości ma wnieść przeciwko niemu 18 zarzutów, zagrożonych karą łączną 175 lat pobzawienia wolności (DoJ, WikiLeaks Founder Julian Assange Charged in 18-Count Superseding Indictment).

Sąd angielski nie będzie badać meritum sprawy, jednak musi ocenić, czy zarzuty wobec Assange'a są wysoce prawdopodobne. Jego pełnomocnicy będą dowodzić, że zarzuty mają charakter polityczny a nie prawny, co mogłoby stanowić przeszkodę w ekstradycji. Ponadto można się spodziewać argumentów dotyczących gwarancji  rzetelnego procesu w Stanach Zjednoczonych i złego stanu zdrowia aresztowanego. Proces zapewne potrwa kilka lat.

Hong Kong strajkuje mimo zawieszenia ustawy ekstradycyjnej

Pod naciskiem masowych protestów ulicznych (post tutaj) szefowa administracji Hongkongu Carrie Lam złagodziła stanowisko i bezterminowo zawiesiła prace legislacyjne nad nowym prawem ekstradycyjnym. Ani gwarancja że prace nie zostaną wznowione za jej kadencji, ani przeprosiny za reakcję na strajk nie uspokoiły nastrojów. 

Według szacunków organizatorów kolejnego dnia na ulice wyszło 2 z 7 milionów mieszkańców, żądając definitywnego wycofania projektu (WSJ, Hong Kong Marchers Flood Streets Over Extradition Bill), a także wycofania zarzutów wobec uczestników protestów. Lam wyznaczono termin do czwartku na podjęcie stosownych działań. Szefowa administracji żądania nie spełniła, a Chiny podtrzymały oskarżenia wobec wrogich sił zakulisowo zmierzających do zniszczenia stabilności Hong Kongu (CNBC, Hong Kong ignores protest deadline to scrap extradition bill, sets stage for further protests).

Protesty zbiegły się w czasie ze zwolnieniem z więzienia Joshua Wonga, skazanego za organizację w 2014 r. Parasolowej Rewolucji. Bezpośrednio po zwolnieniu Wong zapowiedział przyłączenie się do demonstrantów.

MSW Wlk. Brytanii przychyla się do wniosku ekstradycyjnego Juliana Assange

Pierwszą pozytywną wiadomością dla Juliana Assange, po tym jak Ekwador zezwolił na jego aresztowanie przez brytyjską policję (post tutaj) a szwedzka prokuratura wznowiła śledztwo przeciwko niemu (post tutaj), było odrzucenie na początku miesiąca przez sąd w Uppsali wniosku prokuratury o wydanie nakazu aresztowania (WSJ, Sweden Won’t Seek Warrant for Assange, Easing U.S. Extradition Bid). Sąd uznał bowiem, że aresztowanie nie jest niezbędne do kontynuowania postępowania, a śledczy mogą sami udać się do Londynu celem przesłuchania podejrzanego. To zaś oznaczało, że szwedzka prokuratura nie ma na obecnym etapie podstaw do wystąpienia do Wielkiej Brytanii z wnioskiem ekstradycyjnym. W reakcji na wyrok sądu rzecznik prasowa prokuratury niezwłocznie poinformowała, że śledztwo będzie kontynuowane stosownie do wskazówek sądu.

Na tym skończyły się jednak pomyślne wiadomości dla Assange'a.

Masowe protesty w Hong Kongu przeciwko ustawie o ekstradycji do Chin

Na ulice Hong Kongu wyległy setki tysięcy demonstrantów protestujących przeciwko procedowanej ustawie mającej umożliwić ekstradycję do kontynentalnych Chin; w największej dotąd niedzielnej manifestacji wg. organizatorów udział wzięło przeszło milion osób, wg policji czterokrotnie mniej. Mimo kilkudniowych protestów szefowa administracji Hongkongu Carrie Lam oświadczyła, że nie widzi żadnych powodów dla opóźnienia prac legislacyjnych (WSJ, Opponents of Hong Kong Extradition Bill Plan Fresh Protests, Strikes).

Zdjęcie Jerome Favre/EPA

Drugie czytanie ustawy ma odbyć się jutro. Deklarowanym celem jest uniemożliwienie przestępcom korzystania z Hong Kongu jako schronienia przed jurysdykcją organów wymiaru sprawiedliwości prowadzących postępowania ws. przestępczości transgranicznej i międzynarodowej. Protestujący uważają natomiast, że nowe prawo bardziej uzależni Hong Kong od Pekinu, a także podważy doniosłość zasady rządów prawa w związku z brakiem ochrony praw człowieka i słabiej rozwiniętym kontynentalnym systemem prawnym.

Szwecja wznawia postępowanie przeciwko Julianowi Asasnge

Z początkiem kwietnia informowaliśmy, że Ekwador zaprzestał udzielania ochrony dyplomatycznego Julianowi Assange i zezwolił brytyjskiej policji na wejście i aresztowanie go na terenie ambasady. Podstawą do aresztowania było naruszenie warunków zwolnienia za kaucją, ustanowionych przez szwedzki sąd, mimo późniejszego umorzenia odnośnego postępowania przez szwedzką prokuraturę.

Julian Assange aresztowany przez brytyjską policję w ambasadzie Ekwadoru

W czwartek 11 kwietnia 2019 brytyjska policja wkroczyła do ambasady Ekwadoru i aresztowała Juliana Assanga (zob. nagranie aresztowania). Założyciel Wikileaks korzystał tam z ochrony dyplomatycznej od 2012 r., tj. od czasu ucieczki przed szwedzką prokuraturą.

FT, Julian Assange faces extradition to US after arrest in London

Jak pisaliśmy w maju 2017 r., mimo umorzenia postępowania karnego w Szwecji, Wielka Brytania zapowiadałaa że w razie opuszczenia ambasady Assange zostanie aresztowany w związku z naruszeniem warunków zwolnienia za kaucją. W lutym 2018 r. wskazywaliśmy, że determinacji Wielkiej Brytanii nie zmieniły ani poważne komplikacje zdrowotne Assangea, ani nadanie mu obywatelstwa Ekwadoru. Mimo że brytyjskie zabiegi na rzecz aresztowania powszechnie wiąże się z żądaniem ekstradycji przez Stany Zjednoczone, Londyn konsekwentnie odmawiał choćby potwierdzenia czy taki wniosek formalnie otrzymał.

Wielka Brytania zidentyfikowała podejrzanych w sprawie Skripalów

Wielka Brytania wskazała podejrzanych w sprawie usiłowania zabójstwa byłego rosyjskiego agenta Siergieja Skripala i jego córki w Salisbury w marcu tego roku. To dwóch agentów rosyjskiego wywiadu wojskowego (GRU), którzy spryskali drzwi domu Skripalów nowiczokiem i jeszcze tego samego dnia odlecieli do Rosji. 

Mężczyznom postawiono zarzuty działania wspólnie i w porozumieniu w celu zabicia Siergieja Skripala, usiłowania zabójstwa Siergieja i Julii Skripalów oraz Nicka Bailey’a (policjanta, który zatruł się nowiczokiem), użycia i posiadania nowiczoka, jak również umyślnego spowodowania ciężkiego uszczerbku u Julii Skripal i Nicka Bailey’a. Cały czas trwa natomiast śledztwo w sprawie zabójstwa Dawn Sturgess, która najprawdopodobniej znalazła butelkę perfum, porzuconą na obrzeżach Salisbury, w której Rosjanie przechowywali nowiczok.

Wielka Brytania konsekwentna w pościgu za Assange'em

Do sprawy twórcy Wikileaks Juliana Assange'a ostatni raz nawiązywaliśmy w maju 2017 r. Wydawało się wówczas, że w związku z umorzeniem postępowania karnego przez szwedzką prokuraturę wzrosły szanse, ukrywającego się w ambasadzie Ekwadoru od 2012 r., Assangea na bezpieczne opuszczenie Wielkiej Brytanii.

Ostatecznie jednak ani powyższa okoliczność, ani nawet nadanie Assangeowi, w grudniu ubiegłego roku, ekwadorskiego obywatelstwa i wystosowanie do rządu Wielkiej Brytanii żądania uznania go za przedstawiciela dyplomatycznego tego państwa, nie przyniosły rezultatów (BBC, WikiLeaks's Julian Assange becomes Ecuadorean citizen). Londyn odmówił przyznania statusu dyplomatycznego.

Czy dojdzie do ekstradycji byłego Premiera Kosowa do Serbii?

Sąd apelacyjny w Colmar we Francji zapowiedział że wyda orzeczenie w sprawie ekstradycji byłego Premiera Kosowa, Ramusha Haradinaja, 2 marca. Sprawa jest potencjalnie kontrowersyjna, ponieważ jeśli decyzja Francji będzie pozytywna w ten kwestii, oznaczać to będzie że władze Serbskie będą mogły osadzić Haradinaja za jego domniemane przestępstwa wojenne których miał on dokonać podczas wojny w Kosowie, 1998-99. Haski Trybunał ONZ ds. zbrodni w dawnej Jugosławii już dwukrotnie oczyścił z zarzutów tego byłego dowódce armii wyzwoleńczej Kosowa (Kosovo Liberation Army (KLA) / Ushtria Çlirimtare e Kosovës (UÇK)). Niemniej jednak, władze Serbii utrzymują że Haradinaj popełnij inne zbrodnie wojenne (w tym zabójstwa cywili) za które nie został jeszcze osądzony.

Conseil d'État wstrzymuje ekstradycję Ablyazova

W październiku 2015 r. informowaliśmy, że premier Francji zatwierdził decyzję o ekstradycji kazachskiego opozycjonisty Muhtara Ablyazova do Rosji. Jego ostatnią szansą pozostał nadzwyczajny środek odwoławczy do Rady Stanu (Conseil d'État), która obok podstawowej roli doradczej wobec rządu, pełni funkcję najwyższego sądu administracyjnego.

Mocą decyzji N° 394399, 400239 z 9 grudnia 2016 r. Rada Stanu uznała, wbrew wcześniejszym orzeczeniom sądowym, że ekstradycja do Rosji miałaby charakter polityczny i uchyliła decyzję. Kilka godzin później Ablyazow wyszedł na wolność, pierwszy raz od 3,5 roku.

ETS: Zakaz ekstradycji własnych obywateli a zasada niedyskryminacji i swobodny przepływ osób w prawie UE

W wydanym 6 września 2016 r. wyroku w sprawie C-182/15 Aleksei Petruhhin Europejskiemu Trybunałowi Sprawiedliwości przyszło rozstrzygnąć niezwykle interesujący problem prawny: czy unijna zasada niedyskryminacji obejmuje również zakaz ekstradycji własnych obywateli państwa członkowskiego i czy w związku z tym przebywający w tym państwie obywatel innego państwa członkowskiego UE może się na taki zakaz powołać, by uniknąć ekstradycji.

Postępowanie przed sądem krajowym (łotewskim) dotyczyło A. Petruhhina, obywatela estońskiego, ściganego listem gończym opublikowanym na stronie Interpolu. 30 września 2014 r. został on zatrzymany w na Łotwie w mieście Bauska i tymczasowo aresztowany. W październiku do łotewskich organów wpłynął wniosek o ekstradycję Petruhhina do Rosji. W uzasadnieniu władze rosyjskie wskazywały, że przeciwko niemu jest prowadzone postępowanie karne w związku z udziałem w zorganizowanej grupie przestępczej i próbą wprowadzenia do obrotu znacznej ilości środków odurzających. Przestępstwo to jest zagrożone w Rosji karą pozbawienia wolności od 8 do 20 lat. Łotewska prokuratura generalna zgodziła się na ekstradycję. Jednak A. Petruhhin odwołał się do sadu, żądając uchylenia postanowienia o ekstradycji ze względu na to, że zgodnie z umową o pomocy prawnej i stosunkach prawnych zawartą między państwami bałtyckimi przysługują mu na Łotwie takie same prawa jak obywatelowi łotewskiemu, a w prawie łotewskim zabroniono co do zasady ekstradycji własnych obywateli i w praktyce Łotwa nie dokonuje ekstradycji własnych obywateli do Rosji. Zatem według skarżącego Łotwa jest zobowiązana do chronienia go przed ekstradycją jak własnego obywatela.