25'000 użytkowników pozywa Facebook'a

W sierpniu ubiegłego roku pisaliśmy o zamknięciu przez austriackiego studenta Maxa Schremsa listy zgłoszeń dla chętnych do przystąpienia do pozwu zbiorowego przeciwko Facebookowi-Europa, z siedzibą w Dublinie, o naruszenie prywatności użytkowników portalu.

W miniony czwartek w wiedeńskim sądzie Scherms złożył pozew o naruszenie unijnego prawa do prywatności, masową inwigilację i przekazywanie amerykańskiej agencji NSA danych do programu PRISM (The Guardian, Class action privacy lawsuit filed against Facebook in Austria). Każdy z 25'000 powodów domaga się "symbolicznych" 500 euro odszkodowania, co łącznie daje kwotę roszczenia 10 mln euro. Kolejnych 55'000 osób wyraziło chęć przystąpienia do postępowania na dalszym etapie (jak informowaliśmy w ubiegłym roku, listę zamknięto decyzją Schremsa i współpracującej kancelarii prawnej). 

Facebook kontestuje zarówno dopuszczalność pozwu zbiorowego, jak i właściwość terytorialną austriackiego sądu (EU Observer, Facebook risks fresh trial in Austrian court).

Czarne chmury nad Facebookiem

Na forum PPM cyklicznie zwracamy uwagę na różne fronty wojny o ochronę prywatności między użytkownikami Internetu a amerykańską administracją (tu o sporze z Microsoftem, tu o aferze Edwarda Snowdena i NSA) i spółkami (nt. kolejnego epizodu walki o prawo do bycia zapomnianym z Google). Tym razem w pierwszoplanową rolę wcielił się Facebook, m.in. wykorzystujący historię korzystania z sieci na potrzeby reklam adresowanych, co ostatnio doprowadziło do złożenia skargi przez Transatlantic Consumer Dialogue do irlandzkiego komisarza ds. ochrony danych osobowych oraz amerykańskiej Federalnej Komisji Handlu (EurActiv, USA i UE sprawdzają Facebooka).

Szczególnie interesująco zapowiada się batalia sądowa rozpoczęta na początku miesiąca w Wiedniu.  Max Schrems - austriacki student który wystąpił z powództwem - domaga się od spółki po 500 euro zadośćuczynienia za naruszenie prywatności użytkowników. Wolę przystąpienia do pozwu zbiorowego przeciwko Facebookowi wyraziło 60'000 użytkowników (Reuters, Class action against Facebook attracts 60,000 users). 

http://www.imagesbuddy.com/

Transgraniczna ochrona prywatności w Chmurze obliczeniowej. USA vs. Microsoft

Unijna Komisarz Viviane Reding wsparła stanowisko Microsoftu w sporze z amerykańską administracją, stwierdzając że żądanie wydania tysięcy wiadomości e-mail na podstawie amerykańskiego nakazu przeszukania może stanowić naruszenie prawnomiędzynarodowych norm ochrony prywatności (FT, EU slams US over Microsoft privacy case). Zdaniem Komisarz żądanie tego rodzaju powinno zostać wystosowane za pośrednictwem oficjalnych kanałów wykonywania orzeczeń sądowych, a jego realizacja może zagrozić ochronie praw człowieka w UE.

Sprawa dotyczy sporu sądowego między Microsoftem, który odwołał się od wydanego w grudniu ubiegłego roku nakazu (Warrant to search) przekazania danych klientów z zagranicznych centrów danych (Washington Post, Microsoft fights U.S. search warrant for customer e-mails held in overseas server). Microsoft korzysta obecnie z ok 100 centrów danych w 40 państwach. Wynik sporu będzie mieć istotne znaczenie dla całego przemysłu świadczącego usługi w Chmurze obliczeniowej (Wikipedia, Chmura obliczeniowa). 

Obama ogłasza rewizję amerykańskiego systemu podsłuchów telefonicznych

Kryzys na Krymie zepchnął na drugi plan drażliwy temat podsłuchów NSA, do niedawna dzielący USA i inne państwa (zob. nasze posty dotyczące sprawy Snowdena). Teraz pojawiała się szansa, że problem zostanie rozwiązany zanim mógłby na nowo popsuć relacje transatlantyckie. Wykorzystanie chwili względnego spokoju może być o tyle fortunne, że choćby w Niemczech temat nadal budzi żywe emocje (Les Echos, La NSA «a réalisé plus de 300 rapports sur Angela Merkel»).

Podczas szczytu G8/G7 w Holandii Prezydent Obama ogłosił reformę zasad prowadzenia podsłuchów telefonicznych (NYT, Obama to Call for End to N.S.A.'s Bulk Data Collection). Rewizja "Section 215" stanowi realizację zapowiedzi gruntownego przeglądu systemu ze stycznia b.r., (White House, FACT SHEET: The Administration’s Proposal for Ending the Section 215 Bulk Telephony Metadata Program). 

Mimo że rozmowy mają nadal być nagrywane, najistotniejszą zmianą ma być pozostawienie nagrań u operatorów; administracja miałaby uzyskać dostęp do poszczególnych nagrań (a nie zbiorczo) na podstawie decyzji sądu. Sugerowany jest 18 miesięczny okres przetrzymywania nagrań, wobec obecnych uprawnień NSA do ich zachowania przez 5 lat.

Propozycja dołączy do innych inicjatyw legislacyjnych  analizowanych obecnie przez Kongres.

Opinie na temat doniosłości proponowanych zmian są podzielone. Część z nich przytacza Lawfare, President Obama’s Metadata Proposal: A Win for Everyone?.

Projekt Rezolucji ZO ONZ potępiającej inwigilację elektroniczną

Brazylia i Niemcy rozesłały wspólny projekt Rezolucji ZO ONZ nawołującej do zwiększenia ochrony prywatności obywateli (Il Sole 24 Ore, Datagate, Nsa: Brasile e Germania presentano risoluzione all'Onu). Dokument, który będzie teraz przedmiotem obrad Komitetu ds. społecznych, kulturalnych i pomocy humanitarnej, wzywa państwa do powstrzymania się od nadmiernej inwigilacji elektronicznej;  autorzy rezolucji podkreślili, że bezprawne zbieranie danych osobowych stanowi działanie "wysoce intruzywne". Zgromadzenie Ogólne miałoby wyrazić swoje głębokie zaniepokojenie naruszeniami praw człowieka za pośrednictwem inwigilacji środków komunikacji, w tym praktykami inwigilacji eksterytorialnej (Reuters, German, Brazilian U.N. draft urges halt to excessive spying).

Rezolucja ma zostać poddana pod głosowanie w Komitecie trzecim pod koniec miesiąca, a na forum Zgromadzenia Ogólnego w przyszłym miesiącu.

Zob. także: BBC, Brazil and Germany draft anti-spy resolution at UN.

Doniesienia dotyczące projektu Rezolucji zbiegły się w czasie z informacjami na temat prawdopodobnych przesłuchań Edwarda Snowdena przed niemiecką komisją parlamentarną ds. amerykańskich działań wywiadowczych (The Washington Post, Edward Snowden says he’ll testify against U.S. for Germany about spying).

Wreszcie według tygodnika Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung („No-Spy-Abkommen“ kommt bald, Le Monde, Les USA et l'Allemagne vont conclure un accord de non espionnage mutuel) Niemcy i Stany Zjednoczone mają na początku przyszłego roku zawrzeć porozumienie w sprawie powstrzymania się od wzajemnej inwigilacji. 

Brazylia i Meksyk żądają oficjalnych wyjaśnień ws. amerykańskich podsłuchów

Brazylijska telewizja Globo upubliczniła kolejne ujawnione przez Snowdena dokumenty (zob. wcześniejsze posty na jego temat) tym razem dotyczące podsłuchiwania przez amerykańską NSA brazylijskiej Prezydent Dilmy Rousseff i jej aktualnego meksykańskiego odpowiednika - w okresie kampanii prezydenckiej - Enrique Peña Nieto (Le Monde, G1 Globo). Poprzednio widzów powiadomiono o operacji NSA we współpracy z CIA, dzięki której inwigilowano "miliony" e-maili i rozmów telefonicznych osób prywatnych i przedsiębiorstw.

Prezydent Brazylii stwierdziła, że w razie potwierdzenia owych doniesień należałoby je uznać za "zamach na suwerenność Brazylii". Wyjaśnieniu sprawy miało służyć spotkanie brazylijskiego Ministra sprawiedliwości z wice-Prezydentem USA, Joe Bidenem, natomiast szef dyplomacji Alberto Figueiredo, po wezwaniu na rozmowę amerykańskiego ambasadora, zażądał "bezzwłocznego, oficjalnego wyjaśnienia sytuacji na piśmie" (Le Monde). Figueiredo zapytany o ewentualne odwołanie październikowej wizyty Prezydent Rousseff w Waszyngtonie odmówił komentarza. 

Tożsame kroki podjął MSZ Meksyku.

Dochodzenie Article 29 Working Party w sprawie programów inwigilacji NSA

W związku z doniesieniami dotyczącymi programów inwigilacji elektronicznej wykorzystywanymi przez amerykańską NSA - pokłosiem czego są próby przymusowego sprowadzenia do  USA Edwarda Snowdena, o czym pisaliśmy kilkukrotnie - Przewodniczący unijnego Zespołu roboczego ds. ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych (Article 29 Working Party) Jacob Kohnstamm, w liście skierowanym do Komisarz ds. sprawiedliwości, praw podstawowych i obywatelstwa Viviane Reding zapowiedział przeprowadzenia niezależnego dochodzenia w przedmiocie naruszania praw fundamentalnych obywateli Unii Europejskiej przez amerykańskie agencje wywiadowcze. Szczególnym przedmiotem zainteresowania Zespołu będą programy PRISM i XKeyscore.

Sprawa Snowdena a zasady norymberskie

W pierwszym od kilku tygodni publicznym wystąpieniu Edward Snowden za pośrednictwem WikiLeaks, Amnesty International i Human Rights Watch poinformował, że będzie się ubiegać o tymczasowy azyl w Rosji, jednak docelowo ma zamiar przedostać się do jednego z państw Ameryki Łacińskiej (pisaliśmy już o kontrowersjach związanych z zawróceniem samolotu Prezydenta Boliwii, a także o napięciach w relacjach handlowych Ekwadoru i USA). Rosja kolejny raz podkreśliła, że udzieli Snowdenowi schronienia, o ile ten zaprzestanie upubliczniać dalsze informacje wywiadowcze.

W opublikowanym przez WikiLeaks oświadczeniu Snowden stwierdził, że funkcjonowanie programu PRISM narusza w szczególności Poprawki 4 i 5 do Konstytucji USA (zasada nietykalności oraz zasady procesu karnego) oraz art. 12 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka (prawo do prywatności). Uzasadniając swoje działania, były analityk NSA powołał się na II Zasadę norymberską, zgodnie z którą międzynarodowe obowiązki jednostki mają pierwszeństwo przed obowiązkiem posłuszeństwa wobec własnego państwa.

Podczas gdy sam Snowden powołuje się na zasadę non-refoulement, ambasador USA w Moskwie poinformował, że rząd Stanów Zjednoczonych nie przyznał mu statusu whistleblower. Zgodnie ze skierowanym do władz Wenezueli wnioskiem o tymczasowe aresztowanie i ekstradycję Snowden został oskarżony o bezprawne ujawnienie informacji newralgicznych z punktu widzenia interesów narodowych (18 USC § 793 - Gathering, transmitting or losing defense information), za co grozi kara m.in. pozbawienia wolności do lat 10, a także o ujawnienie tajnych informacji (18 U.S.C. § 798 : US Code - Section 798: Disclosure of classified information) i kradzież mienia publicznego (18 USC § 641 - Public money, property or records). Nakaz aresztowania 14 czerwca wydał sędzia John F. Anderson.

Starania o azyl Snowdena: odmowa rozpatrzenia wniosku przez Polskę i zawrócony samolot prezydencki

Nie cichną echa wokół ucieczki ze Stanów Zjednoczonych byłego konsultanta Agencji Bezpieczeństwa Narodowego, który ujawnił informacje nt. amerykańskich programów inwigilacji elektronicznej PRISM oraz Boundless Informant, Edwarda Snowdena (Brookings, PRISM and Boundless Informant: Is NSA Surveillance a Threat?).

Po krótkim pobycie w Hong Kongu w połowie czerwca, Snowden kryje się obecnie w strefie tranzytowej lotniska Moskwa Szeremietiewo. Według Wikileaks, Snoweden za pośrednictwem prawnika portalu wystąpił z wnioskiem o azyl do 21 państw, w tym do Polski i Ekwadoru (co stało się przyczynkiem do napięć w relacjach tego państwa ze Stanami Zjednoczonymi, RFI, L'affaire Snowden envenime les relations américano-équatoriennes). Wnioski azylowe miało rzekomo zostać dostarczone rosyjskiemu konsulatowi, który następnie przekazał je do stosownych ambasad. Z kolei według rzecznika polskiego MSZ wniosek wysłano faksem, przez co nie spełnił on wymogów formalnych (TVN24), choć nawet gdyby było inaczej, Minister Radosław Sikorski zapowiedział, że "nie udzieliłby pozytywnej rekomendacji" (twitter.com/sikorskiradek).