Zwycięstwo rdzennych Amerykanów przed Sądem Najwyższym USA

W czwartek, 9 lipca 2020 r., Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych w przełomowej sprawie McGirt vs. Oklahoma orzekł, że około połowa stanu Oklahoma, w tym miasto Tulsa, znajduje się na terytorium rezerwatów rdzennych Amerykanów. Wyrok zapadł w związku ze sprawą Jimcy'ego McGirta, skazanego w 1997 r. za zgwałcenie czteroletniej dziewczynki. Mężczyzna należący do plemienia Seminolów argumentował, że stanowa prokuratura nie mogła go ścigać, bo dokonał przestępstwa na terytorium należącym do Indian (innego plemienia - Krików (Muscogee)), gdzie możliwe jest ściganie sprawców tylko przez władze federalne. Sąd przyznał mu rację stosunkiem głosów 5 do 4. Cytowane orzeczenie może prowadzić do podważenia wyroków wydanych przez sądy stanowe, jak również prawnych podstaw nakładania podatków stanowych na członków plemion.

Źródło: Oklahoma Departament of Transportation, za: https://www.bbc.com/news/world-us-canada-53358330

Przed powstaniem stanu Oklahoma w 1907 r., około połowa ziemi na tym obszarze, w tym rejon współczesnego miasta Tulsa, należała do Pięciu Cywilizowanych Plemion (Czirokezi, Czikasawowie, Czoktawowie, Krikowie (Muscogee Creek Nation), Seminole). W XIX w. trwały tam działania wojenne i konflikty między rdzennymi mieszkańcami a Stanami Zjednoczonymi. W 1906 r. Pięć Cywilizowanych Plemion uzyskało potwierdzenie swoich suwerennych praw odnoszących się do jurysdykcji terytorialnej i personalnej wobec członków tych plemion zamieszkujących na obszarze rezerwatów. Władze stanowe miały natomiast sprawować jurysdykcję wobec nie-indiańskich mieszkańców tego terytorium. 

W cytowanym orzeczeniu sędzia Neil Gorsuch, konserwatysta wyznaczony przez prezydenta USA Donalda Trumpa, stanął po stronie czterech "liberalnych" sędziów Sądu Najwyższego i odniósł się do "Szlaku Łez", tj. deportacji Indian (1831-1838) z pierwotnie zamieszkiwanych przez nich południowo-wschodnich stanów USA na terytorium obecnej Oklahomy (nazwa "Szlak Łez" lub "Droga Łez" odnosi się do tragicznej sytuacji deportowanych, z których wielu opłaciło przymusowe wysiedlenia cierpieniem, chorobami lub śmiercią). Podkreślił, że władze USA zagwarantowały wtedy, że nowa ziemia będzie należała do Indian na zawsze. Mimo to, ich nowe ziemie w obecnej Oklahomie w dużej mierze rozprzedano prywatnym właścicielom. Sędzia Gorsuch podkreślił: "Dziś zapytano nas, czy ziemia, którą obiecały te traktaty, pozostaje indiańskim rezerwatem dla celów federalnego prawa karnego. (...) Ponieważ Kongres nie powiedział inaczej, trzymamy rząd za słowo".

Omawiany wyrok prawdopodobnie będzie miał istotny wpływ na system karny i podatkowy Oklahomy. Stanowi też kolejny etap w walce rdzennych Amerykanów o prawa dotyczące ich autonomii prawnej i kulturowej.

Tekst wyroku dostępny jest tutaj. 
Więcej informacji tu, tu i tu.

Naruszenia praw ludności tubylczej w Argentynie: ważne orzeczenie

Źródło: http://www.elorejiverde.com/toda-la-tierra-es-una-sola-alma/3877-llega-a-un-tribunal-internacional-el-emblematico-caso-lhaka-honhat

W ogłoszonym w czwartek (2 kwietnia 2020 r.) wyroku w sprawie Wspólnoty Rdzenne Stowarzyszenie Lhaka Honhat (Nasza Ziemia) przeciwko Argentynie, Inter-Amerykański Trybunał Praw Człowieka (Trybunał) orzekł, iż Argentyna naruszyła szereg praw ludów tubylczych, chronionych na mocy Amerykańskiej Konwencji Praw Człowieka (AKPCz). Naruszenia te odnosiły się do prawa do własności wspólnotowej, tożsamości kulturowej, zdrowego środowiska, odpowiedniej żywności oraz prawa do wody. Trybunał nakazał podjęcie szczególnych środków zaradczych w celu przywrócenia tych praw, w tym działań na rzecz zapewnienia dostępu do wody i żywności, odbudowy zasobów leśnych oraz odbudowy kultury tubylczej.

Guest post: Sąd Konstytucyjny Federacji Rosyjskiej o prawach ludów tubylczych

28 maja 2019 roku rosyjski Sąd Konstytucyjny rozpoznał skargę konstytucyjną Giennadija Szczukina – przedstawiciela turkijskiego ludu Dołganów, zamieszkującego północną Syberię (tekst postanowienia w j. rosyjskim można znaleźć tu). Skarżący będący przywódcą wspólnoty rodowo-plemiennej, a jednocześnie przewodniczącym lokalnego stowarzyszenia ludności tubylczej został skazany na karę grzywny stu dwudziestu tysięcy rubli (co w dacie wyrokowania przez Sąd I instancji stanowiło równowartość siedmiu tysięcy trzystu złotych) za przestępstwo podżegania do nielegalnego polowania, dokonanego zbiorowo lub po wcześniejszemu uzgodnieniu (art. 258 k.k. Federacji Rosyjskiej). Zdaniem rozpoznających sprawę sądów karnych obu instancji, inkryminowane zachowanie G. Szczukina polegało na tym, że będąc prezydentem lokalnej organizacji społecznej zrzeszającej stowarzyszenia ludności rdzennej Rejonu Tajmyrskiego (Dołgańsko-Nienieckiego) Kraju Krasnojarskiego, we wrześniu 2014 roku podczas spotkań z przedstawicielami wspólnot rodowo-plemiennych udzielał informacji o możliwości przeprowadzania polowań na renifery żyjące w stanie wolnym. W szczególności dotyczyło to możliwości realizacji ustanowionego przez gubernatora Kraju Krasnojarskiego limitu łowieckiego ośmiu sztuk zwierzyny, przypadającego na każdego członka wspólnoty rocznie, niezależnie od jego wieku oraz posiadanych uprawnień do polowania. W konsekwencji wybrani z każdej wspólnoty myśliwi realizując limity łowieckie dla całych wspólnot dokonali odstrzału łącznie dwustu siedemnastu reniferów. Zdaniem orzekających sądów karnych takie zachowanie polegające na przekazywaniu limitów łowieckich między członkami wspólnoty rodowo-plemiennej nieposiadającymi prawa do polowania innym członkom wspólnoty, będącym myśliwymi było niedopuszczalne. Wykraczało ono bowiem poza prawo ludności rdzennej do korzystania ze środowiska naturalnego, prowadzonego w ramach tradycyjnego trybu życia. Ostatecznie prawomocne skazanie G. Szczukina objęła amnestia. Jednak z uwagi na charakter sprawy, jak również analogiczne postępowania wszczęte wobec jego pobratymców, wniósł on skargę konstytucyjną, żądając uznania niezgodności z rosyjską ustawą zasadniczą art. 19 ustawy federalnej „o polowaniu i ochronie zasobów łowieckich”, w zakresie w jakim uniemożliwia on ludności rdzennej pozyskiwanie zwierzyny w celu zaspokajania swoich potrzeb poprzez delegowanie prawa do polowania na rzecz wybranych członków wspólnoty rodowo-plemiennej. 

Pierwotni mieszkańcy ekwadorskiej Amazonii zwyciężają w starciu z koncernami naftowymi

Źródło: http://droitinternational.ek.la/victoire-indigene-contre-l-industrie-petroliere-a161966890

 Mapa prowincji Pastaza

Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Prowincja_Pastaza#/media/File:Pastaza_in_Ecuador_(%2BGalapagos).svg

20 kwietnia Sąd karny dla prowincji Pastaza w Puyo, we wschodnim Ekwadorze, wydał wyrok na rzecz ludu Huaorani (Waorani), wstrzymując planowaną eksploatację złóż ropy naftowej w amazońskiej dżungli (tekst wyroku). Decyzja trzyosobowego składu sędziowskiego unieważniła także proces konsultacji z Huaorani, podjęty przez rząd Ekwadoru w 2012 r., zawieszając na czas nieokreślony inwestycje koncernów naftowych na terenach należących do Indian. Wyrok wstrzymuje również planowaną aukcję 16 bloków naftowych, które obejmują prawie 3 miliony hektarów puszczy, której część stanowi Rezerwat Człowieka i Biosfery UNESCO. Szacuje się, że na 2,5 hektara tego obszaru (Park Narodowy Yasuní) przypada więcej gatunków drzew i owadów niż występuje w Kanadzie i Stanach Zjednoczonych razem wziętych (zob. tu i tu). Sąd nakazał władzom państwowym ponowne przeprowadzenie konsultacji publicznych zgodnie z wymogami Międzyamerykańskiego Trybunału Praw Człowieka (MTPC). Władze Ekwadoru mogą odwołać się od wyroku.

Repatriacja dóbr kulturalnych ludów tubylczych

 

Źródło: http://www.la-croix.com/Religion/Actualite/Vente-de-masques-religieux-indiens-et-apaches-a-Drouot-malgre-les-protestations-2013-12-10-1073910

Źródło: http://www.nativenewstoday.com/page/2

9 grudnia 2013 r. Dom Aukcyjny Hôtel Drouot wystawił w Paryżu na sprzedaż ponad 20 świętych masek Indian plemion Hopi i Apacze, datowanych na przełom XIX i XX w. Była to już druga w tym roku aukcja świętych artefaktów rdzennych mieszkańców Ameryki Północnej. Decyzja Hôtel Drouot spotkała się z protestami przedstawicieli obu grup plemiennych oraz ambasady USA, powołujących się m.in. na postanowienia konwencji UNESCO dotyczącej środków zmierzających do zakazu i zapobiegania nielegalnemu przywozowi, wywozowi i przenoszeniu własności dóbr kultury z 1970, której stronami są zarówno USA, jak i Francja. Próba powstrzymania sprzedaży przez oba zainteresowane plemiona przez francuskim sądem powszechnym (tribunal de grande instance de Paris) zakończyła się jednak niepowodzeniem. W postanowieniu z 6 grudnia, sędzia Claire David stwierdziła, iż choć argumenty moralne przemawiają na korzyść powodów, to aktualnie obowiązujące we Francji przepisy nie zapewniają im ochrony w tym zakresie. Ostatecznie sporne przedmioty zostały zakupione przez Annenberg Foundation – charytatywną fundację zarejestrowaną w Los Angeles, która zobowiązała się do ich przekazania plemionom Hopi i Apacze.