Rosja dokona uznania Donieckiej Republiki Ludowej i Ługańskiej Republiki Ludowej?

15 lutego Duma przegłosowała uchwałę „W sprawie apelu Dumy Państwowej do Prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina w sprawie konieczności uznania Donieckiej Republiki Ludowej i Ługańskiej Republiki Ludowej”. Wniosek ma być niezwłocznie przesłany do prezydenta Putina, w którego kompetencjach leży dokonanie aktu uznania.

Złoto Krymu dla Ukrainy? - ciąg dalszy wieloletniego sporu

 

Źródło: Peter Dejong / AP / TASS; https://www.rferl.org/a/ukraine-crimean-gold-returned-netherlands/31530121.html

W dniu 26 października, sąd apelacyjny w Amsterdamie zdecydował, iż kolekcja złotych skarbów scytyjskich, której zwrotu żąda zarówno Ukraina, jak i muzea na zaanektowanym przez Rosję Krymie, powinna zostać oddana państwu ukraińskiemu. Sporne zabytki zostały wypożyczone do amsterdamskiego Muzeum Allarda Piersona na wystawę pt. „Krym: Złoto i tajemnice Morza Czarnego”. Ekspozycja została otwarta w lutym 2014 r. na miesiąc przed aneksją półwyspu przez Rosję. Od siedmiu lat zabytki te, pozostające w depozycie Muzeum Piersona, były przedmiotem postępowania cywilnego. Sąd stwierdził, iż interesy kultury narodowej Ukrainy przeważają nad interesami muzeów na Krymie. Chociaż sporne przedmioty pochodzą z Krymu są one częścią dziedzictwa Ukrainy od uzyskania niepodległości w 1991 r. Zatem Muzeum Allarda Piersona nie jest zobowiązane do zwrotu tych zabytków krymskim instytucjom, a państwu ukraińskiemu. Wtorkowe orzeczenie nie kończy sprawy, która prawdopodobnie znajdzie swój finał przez holenderskim sądem najwyższym.

USA nakładają sankcje finansowe na Islamski Emirat Afganistanu

BBC, Mapping the advance of the Taliban in Afghanistan

W ciągu zaledwie kilku dni, bez czekania aż Stany Zjednoczone w pełni wycofają swój kontyngent wojskowy, Talibowie przejęli kontrolę nad całym terytorium Afganistanu. Kabul został oddany bez walki, po tym jak prezydent państwa Ashraf Ghani zbiegł do Z.E.A (CNBC, Ousted Afghan President Ashraf Ghani resurfaces in UAE after fleeing Kabul, Emirati government says, Reuters, Russia says Afghan president fled with cars and helicopter full of cash - RIA).

Zwycięstwo Maduro nad Guaidó przed trybunałem ICSID. Społeczność międzynarodowa podzielona ws. sankcji wobec Wenezueli

W styczniu 2019 r. pisaliśmy o prawnomiędzynarodowych aspektach rozruchów w Wenezueli. Jednym z zasygnalizowanych wówczas wątków była kwestia przedwczesnego uznania Juana Guaidó za szefa rządu. Sytuacja prawna Wenezueli  pozostaje skomplikowana, a społeczność międzynarodowa jest coraz bardziej podzielona co do strategii ochrony tamtejszej ludności. 

Źródło: Daily Mail

Doraźnie sytuację prawną usiłował uporządkować trybunał arbitrażowy ICSID orzekający w sporze Mobil Cerro Negro (ICSID Case No. ARB/07/27), co zapowiadaliśmy w grudniu 2019 r. 1 marca trybunał oddalił wnioski Enrique Sáncheza Falcóna, pełnomocnicka Juana Guaidó, o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w miejsce pełnomocnika prezydenta Nicolasa Maduro (Reinaldo Enrique Muñoz Pedroza) albo, alternatywnie, o zawieszenie postępowania.

Dla Apple, Krym jest rosyjski (przynajmniej w Rosji)

Najważniejszą, ale i najboleśniejszą dla Rosji konsekwencją nielegalnego użycia siły na Ukrainie i aneksji Krymu powinien być solidarnie wykonywany przez całą społeczność międzynarodową obowiązek nieuznawania tej sytuacji za legalną. Co to oznacza? Że państwa nie powinny importować towarów z Krymu, które są oznaczone jako pochodzące z Rosji, powinny traktować mieszkańców Krymu jak mieszkańców Ukrainy, nie rozmawiać z Moskwą na tematy gospodarcze dotyczące Krymu itd. Wiele państwa, zwłaszcza Unii Europejskiej, ale również Kanada czy Stany Zjednoczone, po aneksji wprowadziły sankcje i tak zmieniły zasady kontaktów z Rosją, aby obowiązek nieuznawania wprowadzić w życie. Inne państwa, jak Turcja czy Japonia, mimo że oficjalnie potępiły aneksję Krymu, nie zdecydowały się jednak na zmiany w relacjach z Rosją. Jest także grupa kilku państw (m.in. Kuba, Nikaragua, Wenezuela, Syria, Afganistan, Boliwia, Kirgistan), które uznały aneksję za legalną. 

Tak samo ważne jednak jak wywiązywanie się przez państwa z obowiązku nieuznawania jest zachowanie sektora prywatnego, który często dużo bardziej od samych państw ma wpływ na masową wyobraźnię i sposób postrzegania wydarzeń o znaczeniu geopolitycznym przez opinię publiczną. W tym kontekście na krytykę naraziła się ostatnio firma Apple. Rosja od dłuższego czasu naciskała na Apple Rus LLC, jedynego oficjalnego dystrybutora produktów Apple w Rosji, aby dokonał zmiany w aplikacjach pokazujących mapy i pogodę na urządzeniach Apple, tak, aby Krym oznaczony był jako część Federacji Rosyjskiej. Zdaniem Rosji, spółka była zobowiązana do wprowadzenia odpowiednich zmian na podstawie art. 19.10. rosyjskiego kodeksu przestępstw administracyjnych, który pozwala na nałożenie kary finansowej na podmioty, które naruszają „ustalone zasady nadawania lub używania nazw obiektów geograficznych” (anglojęzyczną wersję kodeksu można znaleźć tutaj).

Złoto Krymu - ciąg dalszy batalii sądowej

Muzeum Allarda Piersona w Amsterdamie

Źródło: https://en.wikipedia.org/wiki/Allard_Pierson_Museum#/media/File:Nederlandsche_Bank.jpg

Już trzykrotnie pisaliśmy na blogu (tu, tu i tu) o sprawie skarbów archeologicznych z Krymu przechowywanych obecnie w Holandii. W lipcu 2019 r. wypowiedział w tej sprawie sąd apelacyjny w Amsterdamie, ale ostateczne rozstrzygnięcie co do meritum, tj. do kogo należą starożytne zabytki jeszcze nie zapadło. Przypomnijmy więc podstawowe fakty dotyczące tej sprawy. Od dnia 21 marca 2014, tj. od daty ratyfikacji przez prezydenta Władimira Putina umowy o włączeniu Republiki Krymu w skład Federacji Rosyjskiej, władze holenderskiego Muzeum Allarda Piersona (MAP) stoją przed dylematem gdzie i komu zwrócić bezcenny zbiór zabytków pochodzących z Krymu. Muzeum to, należące do Uniwersytetu Amsterdamskiego, przed wybuchem kryzysu krymskiego zawarło z resortem kultury Ukrainy umowę wypożyczenia szeregu eksponatów pochodzących z wykopalisk archeologicznych na Krymie i przechowanych w pięciu muzeach ukraińskich, w tym czterech zlokalizowanych na półwyspie. Na podstawie tej umowy zorganizowano wystawę pt. „The Crimea Gold and secrets of the Black Sea” (7 lutego - 18 maja 2014 r.). Po zakończeniu wystawy dyrekcja MAP, po uzyskaniu opinii holenderskiego resortu spraw zagranicznych, zdecydowało się nie zwracać spornych eksponatów, czekając na rozwój sytuacji na Krymie. Stanowisko to spotkało się ze sprzeciwem zarówno Rosji, jak i Ukrainy. 19 listopada 2014 r. przedstawiciele czterech muzeów krymskich wnieśli pozew cywilny przeciwko holenderskiej instytucji kultury do sądu w Amsterdamie. Powołując się na postanowienia umów dotyczących wypożyczenia eksponatów, zażądali niezwłocznego ich zwrotu. W styczniu 2015 r. do postępowania przystąpiła Ukraina. Zgodnie z jej stanowiskiem sporne przedmioty stanowią własność państwa ukraińskiego i dlatego po zakończeniu wystawy powinny zostać mu zwrócone. W dniu 14 grudnia 2016 r. sąd cywilny pierwszej instancji w Amsterdamie orzekł, że o przyszłości zabytków starożytnych pochodzących z czterech muzeów na Krymie, a przechowywanych obecnie w MAP, powinny zdecydować sądy ukraińskie. Sąd orzekł, że sporne przedmioty powinny być zwrócone państwu sprawującemu suwerenną władzę nad terytorium Krymu. Tym państwem, zgodnie z prawem międzynarodowym, jest Ukraina. Zatem to sądy ukraińskie są właściwe dla oceny kwestii własności oraz miejsca wystawiania spornych zabytków. Państwo ukraińskie zostało także zobowiązane do zapłaty na rzecz MAP części kosztów przechowywania i zabezpieczenia zbiorów. Od tego wyroku muzea krymskie złożyły odwołanie. Zarówno Ukraina, jak i przedmiotowe muzea, zatrudniły szereg ekspertów. W dniu 16 lipca 2019 r. sąd apelacyjny w Amsterdamie wydał orzeczenie tymczasowe, w którym stwierdził, że MAP jest uprawnione do wstrzymania udostępnienia skarbów krymskich do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. O własności zabytków oraz ich zwrocie orzeknie tenże holenderski sąd apelacyjny, a nie sądy ukraińskie. Dlatego zażądano od stron dalszych informacji i wyjaśnień (w ciągu dwóch miesięcy). Ostateczny wyrok w tej sprawie jest oczekiwany na początku 2020 r.

Stany Zjednoczone nakładają sankcje gospodarcze na rząd i administrację Wenezueli

Z początkiem miesiąca Stany Zjednoczone rozszerzyły stosowany dotąd wobec Wenezueli reżim sankcji ukierunkowanych na sankcje gospodarcze obejmujące całość aktywności w sferze publicznej.

Temat bilateralnych implikacji, kryzysu polityczno-gospodarczego i represji wewnętrznych, w relacjach z USA podjęliśmy w PPM w 2013 r. przy okazji wymiany nacisków dyplomatycznych. W 2015 r. odnotowaliśmy wymianę sankcji dyplomatycznych (tu i tu). W 2016 r. wskazywaliśmy na groźby prezydenta Nicolasa Maduro nacjonalizacji gospodarki. Kryzys z czasem stał się problemem dla całej OPA, a w 2017 r. zastanawialiśmy się czy nie stanie się on przedmiotem postępowania przez MTK (zob. także post tutaj; w lutym b.r. zostało wszczęte wstępne dochodzenie w sprawie). W maju 2018 r. śledziliśmy ustanowienie amerykańskich sankcji na wenezuelską kryptowalutę Petro. 

78. konferencja generalna International Law Association w Sydney, 19-23 sieprnia 2018 r.

  

W dniu 19 sierpnia rozpoczęła się 78. konferencja generalna International Law Association (ILA) w Sydney. Temat przewodni tego wydarzania to "Developing International Law in Challenging Times" (zob. program). Celem konferencji jest próba analizy najbardziej palących problemów współczesnego prawa międzynarodowego, publicznego i prywatnego, w szerokiej formule obejmującej, zarówno naukę, jak i praktykę prawa (zob. tu). Poza regularnymi sesjami 23 komitetów ILA, program konferencji przewiduje szereg sesji plenarnych oraz obrad grup tematycznych. Warto przypomnieć, że stowarzyszenie ILA zostało założone w 1873 r. i jego celem jest "badanie, doprecyzowanie i rozwój prawa międzynarodowego, zarówno publicznego, jak i prywatnego, oraz wspieranie międzynarodowego zrozumienia i poszanowania prawa międzynarodowego". ILA ma status doradczy, jako międzynarodowa organizacja pozarządowa, przy wielu wyspecjalizowanych agencjach ONZ. Stowarzyszenie liczy 4445 członków zrzeszonych w 62 grupach krajowych na świecie, w tym w Polsce. Jednym z wiceprzewodniczących tej organizacji jest prof. Jerzy Makarczyk, pracami 2 z 23 komitetów kierują także polscy badacze: "Recognition/Non-recognition in International Law" - prof. Władysław Czapliński; "Participation in Global Cultural Heritage Governance" - autor tego posta. Nasza redakcyjna koleżanka, Agata Kleczkowska, w środę, 22 sierpnia, wygłosi referat pt. "Filling the gap - the new regime of responsibility for armed non-state actors", w ramach sesji: "Engaging with non-state actors in international law". Serdecznie gratulujemy!

Konferencja zakończy się w najbliższy czwartek, 23 sierpnia.

Kolejne państwo przenosi ambasadę z Tel Awiwu do Jerozolimy

Jimmy Morales i Benjamin Netanyahu w Jerozolimie w 2016 r.

Źródło: https://www.ndtv.com/world-news/guatemala-to-move-embassy-to-jerusalem-says-president-jimmy-morales-1791785

Po decyzji USA o przeniesieniu ambasady amerykańskiej z Tel Awiwu do Jerozolimy (zob. nasz post tutaj) podobny krok ogłosiła Gwatemala. Przedstawiciele tego państwa głosowali przeciwko rezolucji Zgromadzenia Ogólnego (ZO) z dnia 21 grudnia 2017 r., w której stwierdzono, że wszelkie próby zmiany statusu Jerozolimy będą nieważne i nie będą wywoływać skutków prawnych. Faktycznie odnosiła się ona do decyzji USA o uznaniu Jerozolimy za stolicę Izraela i przeniesieniu tam amerykańskiej ambasady z Tel-Awiwu (zob. tu) i stanowiła odpowiedź na zawetowanie (w dniu 18 grudnia) przez USA projektu rezolucji Rady Bezpieczeństwa (RB) dotyczącej poszanowania dotychczasowego statusu Jerozolimy. W rezolucji ZO z 21 grudnia, przyjętej przytłaczającą większością głosów członków ONZ, wezwano do wypełniania zobowiązań wynikających ze wcześniejszych rezolucji RB, w szczególności rezolucji RB ONZ 478 (1980) o nieustanawianiu misji dyplomatycznych w Jerozolimie (pisaliśmy o tym na blogu: tu). Dla procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie decyzja Gwatemali stanowi kolejny krok w nieznane.

Nowa publikacja "The Case of Crimea's Annexation under International Law"

Z radością informujemy, że nakładem Wydawnictwa Naukowego Scholar ukazała się właśnie książka pt. "The Case of Crimea's Annexation under International Law". Obejmuje ona szesnaście obszernych studiów poświęconych problematyce aneksji Krymu przez Rosję w 2014 r., analizowanej zarówno z perspektywy prawa międzynarodowego, jak i stosunków międzynarodowych. Wielką zaletą publikacji jest dialog pomiędzy autorami reprezentującymi różne poglądy i sposoby argumentacji naukowej oraz pasjonująca debata pomiędzy stanowiskami państw: Rosji i Ukrainy. To pierwsza tak obszerna, wielowątkowa analiza kwestii aneksji Krymu w literaturze prawa międzynarodowego. 

Książka stanowi wspólne przedsięwzięcie Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Wydawnictwa Naukowego Scholar i Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Została przygotowana pod redakcją Władysława Czaplińskiego, Sławomira Dębskiego, Rafała Tarnogórskiego oraz naszej redakcyjnej koleżanki, Karoliny Wierczyńskiej. Wśród autorów poszczególnych rozdziałów znają się także autorzy naszego bloga: Patrycja Grzebyk, Łukasz Gruszczyński i Marcin Menkes. 

Serdecznie gratulujemy Redaktorom i Autorom. 

Wszystkich Czytelników zachęcamy do lektury!

Więcej informacji na stronie wydawnictwa Scholar.