Sytuacja Palestyny przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym

Fatou Bensouda, prokurator MTK, wydała własnie oświadczenie, w którym stwierdziła, że istnieją rozsądne podstawy aby kontynuować postępowanie wobec sytuacji Palestyny na podstawie art. 53 (1) Statutu. Uważa, że na Zachodnim Brzegu i we Wschodniej Jerozolimie i w strefie Gazy popełniono zbrodnie wojenne, a postępowanie jest dopuszczalne i nie ma powodów, aby przypuszczać, że takie postępowanie nie byłoby w interesie wymiaru sprawiedliwości. 

Przypomnijmy, że Palestyna sama złożyła zawiadomienie do Trybunału, Prokurator nie musi zatem występować do Trybunału o zatwierdzenie tego postępowania. Fatou Benosuda ze względu jednak na wątpliwości dotyczące jurysdykcji terytorialnej postanowiła wystąpić do Trybunału o rozstrzygnięcie tej kwestii, co pozwoli jej kontynuować postępowanie bez zbędnych kontrowersji i minimalizując ryzyko, że Trybunał uzna brak jurysdykcji na dalszym etapie postępowania.  

Szersza informacja: https://www.icc-cpi.int/Pages/item.aspx?name=20191220-otp-statement-palestine

Nie ma planu B w kwestii palestyńsko-izraelskiej

Między innymi w te słowy Sekretarz Generalny ONZ Antonio Guterres zwrócił się w swoich uwagach do Rady Bezpieczeństwa na niedawnym spotkaniu dotyczącym sytuacji na Bliskim Wschodzie odnosząc się do tego, że konieczne jest  aby Izrael i Palestyna koegzystowały jako dwa niezależne, demokratyczne państwa z uznawanymi granicami. W tym momencie stabilność regionu jest zagrożona, a oba państwa nie są w stanie egzystować jako jedno państwo biorąc pod uwagę historyczne, polityczne uwarunkowania, a także ich obecne aspiracje. Guterres podkreślił, że nadszedł moment w którym społeczność międzynarodowa powinna udzielić tej kwestii mocnego wsparcia. Jest to czas na dialog, rekoncyliację i rozsądek (zobacz całą wypowiedź tu). 

Kolejne państwo przenosi ambasadę z Tel Awiwu do Jerozolimy

Jimmy Morales i Benjamin Netanyahu w Jerozolimie w 2016 r.

Źródło: https://www.ndtv.com/world-news/guatemala-to-move-embassy-to-jerusalem-says-president-jimmy-morales-1791785

Po decyzji USA o przeniesieniu ambasady amerykańskiej z Tel Awiwu do Jerozolimy (zob. nasz post tutaj) podobny krok ogłosiła Gwatemala. Przedstawiciele tego państwa głosowali przeciwko rezolucji Zgromadzenia Ogólnego (ZO) z dnia 21 grudnia 2017 r., w której stwierdzono, że wszelkie próby zmiany statusu Jerozolimy będą nieważne i nie będą wywoływać skutków prawnych. Faktycznie odnosiła się ona do decyzji USA o uznaniu Jerozolimy za stolicę Izraela i przeniesieniu tam amerykańskiej ambasady z Tel-Awiwu (zob. tu) i stanowiła odpowiedź na zawetowanie (w dniu 18 grudnia) przez USA projektu rezolucji Rady Bezpieczeństwa (RB) dotyczącej poszanowania dotychczasowego statusu Jerozolimy. W rezolucji ZO z 21 grudnia, przyjętej przytłaczającą większością głosów członków ONZ, wezwano do wypełniania zobowiązań wynikających ze wcześniejszych rezolucji RB, w szczególności rezolucji RB ONZ 478 (1980) o nieustanawianiu misji dyplomatycznych w Jerozolimie (pisaliśmy o tym na blogu: tu). Dla procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie decyzja Gwatemali stanowi kolejny krok w nieznane.

Izrael opuszcza UNESCO

http://www.klove.com/news/2017/12/22/Israel-Leaving-UNESCO-Over-U-N-Attacks-On-Jewish-State-U-S-Likely-To-As-Well

W piątek, 22 grudnia 2017 r., władze Izraela wydały oświadczenie, w którym poinformowały o wycofaniu członkostwa tego państwa z UNESCO. Oficjalna nota ma zostać złożona do końca 2017 r. Zgodnie z art. II ust. 6 Aktu Konstytucyjnego UNESCO, Izrael przestanie być członkiem tej organizacji z dniem 31 grudnia 2018 r. Emmanuel Nahshon, rzecznik izraelskiego MSZ, powiedział, że powodem takiej decyzji były "próby organizacji, zmierzające do wyrugowania żydowskiej historii z izraelskiej ziemi" (zob. Gazeta.pl). Tym samym, potwierdziły się wcześniejsze zapowiedzi o planowanym wystąpieniu Izraela z UNESCO (zob. tu i tu), składane w październiku przy okazji podobnej deklaracji ze strony USA (o czym pisaliśmy na blogu tutaj).

Stany Zjednoczone przegrywają głosowanie dotyczące Jerozolimy w Zgromadzeniu Ogólnym ONZ

Historię porażki USA należy zacząć jednak od wydarzeń z poniedziałku, kiedy to Stany Zjednoczone zawetowały projekt rezolucji dotyczącej statusu Jerozolimy w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.

Proponowana rezolucja była krótka, z zaledwie czterema paragrafami, które mimo że nie odwoływały się bezpośrednio do decyzji Stanów Zjednoczonych o przeniesieniu ambasady z Tel-Awiwu do Jerozolimy, to jednak implicite stanowiły o niezgodności z prawem międzynarodowym decyzji prezydenta Trumpa.

USA w ogniu krytyki po decyzji o przeniesieniu ambasady do Jerozolimy

W ubiegły piątek, 8 grudnia, na wniosek Szwecji, Egiptu, Francji, Włoch, Senegalu, Wielkiej Brytanii i Urugwaju odbyło się posiedzenie RB ONZ, na którym dyskutowano sprawę przeniesienia ambasady USA z Tel-Awiwu do Jerozolimy.

Wśród argumentacji prawnej państw można wskazać w szczególności na to, iż:

• państwa uznały, że podstawą do zachowania status quo były rezolucje RB ONZ 2334 (2016), 478 (1980) i 242 (1967), a decyzja prezydenta Trumpa narusza je i dlatego jest niezgodna z prawem międzynarodowym;
• członkowie RB ONZ wspominali o naruszeniu przez USA Karty Narodów Zjednoczonych, ale bez podawania konkretnych postanowień Karty, które decyzja USA łamie (a mogliby powołać się np. na prawo do samostanowienia, utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, ewentualnie na zakaz ingerencji w sprawy wewnętrzne państw). Jedynie przedstawiciel Egiptu odwołał się ogólnie do jednego z celów Karty, jakim było powstrzymanie w przyszłości wojen i uregulowanie „stosunków między narodami w erze, w której podobno bierze się pod uwagę podstawowe prawa wszystkich narodów na równych zasadach”; tymczasem, według Egiptu, decyzja USA jest testem dla zasady rządów prawa;

Kolejne kroki w kierunku przeniesienia siedziby ambasady Stanów Zjednoczonych w Izraelu do Jerozolimy

Kilkanaście dni temu zakończyła się wizyta republikańskich kongresmenów w Izraelu, której celem było zbadanie możliwości przeniesienia ambasady USA z Tel Awiwu do Jerozolimy. Pierwsze zapowiedzi planów prezydenta Trumpa w tym przedmiocie pojawiły się już podczas kampanii prezydenckiej. Ku zaskoczeniu wielu komentatorów zostały przez niego kilkakrotnie wyraźnie potwierdzone również po objęciu stanowiska. Na przykład podczas wizyty premiera Benjamina Netanjahu w Białym Domu, która miała miejsce w zeszłym miesiącu, prezydent Trump stwierdził, że bardzo ucieszyłby się z realizacji takiej decyzji.

Cour d'appel: normy Ius cogens ani MPH nie odnoszą skutku bezpośredniego

Niedawno pisaliśmy o „orzeczeniu Kiobel” Sądu Najwyższego USA w przedmiocie niemożności eksterytorialnego zastosowania ATS jako podstawy dochodzenia odpowiedzialności prawnej wobec podmiotu (w tym kontekście koncernu naftowego) nakłaniającego do i współuczestniczącego w poważnych naruszeniach praw człowieka w państwie trzecim.

Możliwość pociągnięcia do odpowiedzialności prawnej spółek za czyny sprzeczne z prawem międzynarodowym dokonane poza państwem postępowania oraz poza państwem siedziby spółki była również przedmiotem niedawno opublikowanego orzeczenia (z 22 marca 2013) francuskiego Sądu Apelacyjnego w Wersalu. Sąd oddalił apelację stowarzyszeń palestyńskich Association France Palestine Solidarité (AFPS) oraz Organisation de Libération de la Palestine (OLP) w sprawie przeciwko francuskim spółkom Alstom i Veolia (Alstom SA, Alstom Transport, Veolia Transport).