Guest post: Polska interweniuje przed MTS w sprawie Ukraina v. Rosji

 

Polska interweniuje przed MTS w sprawie Ukraina v. Rosji

 Jak już informowaliśmy, dnia 26 lutego 2022 r. Ukraina złożyła do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości skargę przeciwko Rosji w sprawie wynikłego między tymi państwami sporu na tle Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa (dalej: „Konwencja”).

Art. 63 Statutu MTS. stanowi, że „W razie wysunięcia sprawy interpretacji jakiejś konwencji, w której stronami są inne państwa niż będące w sporze, Pisarz Trybunału zawiadomi je o tym natychmiast. Każde państwo, które otrzymało takie zawiadomienie, ma prawo interwencji w procesie i jeżeli z tego prawa skorzysta, to interpretacja zawarta w wyroku będzie dlań w równej mierze wiążąca”. Dnia 30 marca 2022 r. Trybunał zwrócił uwagę stron Konwencji (innych niż Rosja i Ukraina) na możliwość zgłoszenia w sprawie interwencji. Dotychczas Łotwa, Litwa, Nowa Zelandia, Zjednoczone Królestwo, Niemcy, Stany Zjednoczone, Szwecja, Rumunia, Francja, Włochy zgłosiły w sprawie interwencję. Dnia 15 września 2022 r. interwencję zgłosiła Polska.

Polska interwencja oparta jest na dotychczasowym orzecznictwie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości, w szczególności opinii doradczej z dnia 28 maja 1951 r. w sprawie zastrzeżeń do Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa oraz z wyroku z dnia 26 lutego 2007 r. w sprawie zastosowania Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa (Bośnia i Hercegowina v. Serbii).

Stanowisko polskie skonstruowane zostało zgodnie z zasadami określonymi w art. 82 ust. 2 Regulaminu MTS. Najpierw przedstawia uwagi ogólne w których zrekapitulowany został dotychczasowy przebieg postępowania i omówiona została podstawa prawna interwencji. Następnie wskazana została podstawa na jakiej Polska stała się stroną Konwencji. Kolejna część zawiera uwagi ogólne na temat zasad wykładni prawa międzynarodowego zastosowanych w dalszej części interwencji (art. 31 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów) oraz omówienie przedmiotu i celu Konwencji (ochrona prawa do istnienia określonych grup ludności jako takich oraz afirmacja fundamentalnych wartości moralnych). Polska przypomina, że zakaz ludobójstwa ma charakter ius cogens, a Konwencja rodzi zobowiązania erga omnes.

Polska przedstawia swoje stanowisko odnośnie do interpretacji: (a) art. IX Konwencji w którym zawarta jest klauzula sądowa oraz (b) art. 1 (w zw. z art. II) Konwencji z którego wynika zobowiązanie państw do zapobiegania i karania ludobójstwa.

W odniesieniu do art. IX, Polska wskazuje, że dotyczy on również sporów, w których wnosi się o stwierdzenie, że Konwencja nie została naruszona. Jeśli więc jedno państwo zarzuca drugiemu ludobójstwo (tak jak Rosja Ukrainie), to drugie może zwrócić się do MTS o stwierdzenie bezpodstawności tego zarzutu pod względem faktycznym i prawnym. MTS ma jurysdykcję w przedmiocie tego czy w danej sytuacji dochodzi do ludobójstwa. Wynika to ze zwykłego znaczenia użytego w art. IX zwrotu „Spory dotyczące wykładni, stosowania lub wykonania Konwencji, jak również spory, dotyczące odpowiedzialności państwa za ludobójstwo” odczytywanego w kontekście w jakim został użyty. Nie bez znaczenia jest także cel i przedmiot Konwencji jakim jest ochrona podstawowych wartości społeczności międzynarodowej. Polska dodaje, że państwo – ofiara bezpodstawnych, stanowiących nadużycie prawa, oskarżeń o ludobójstwo musi mieć dostęp do sądu międzynarodowego. Rola MTS jako zasadniczego organu sądowego ONZ odpowiedzialnego za pokojowe rozstrzyganie sporów międzynarodowych w oparciu o prawo, uległaby bezzasadnemu umniejszeniu jeśli nie miałby on jurysdykcji w takich sprawach.

W odniesieniu do art. I (w zw. z art. II) Polska podkreśla, że jednostronne i bezpodstawne oskarżenia o ludobójstwo stanowią nadużycie prawa. Polska przypomina, że  obowiązek zapobiegania i karania ludobójstwa – w tym miejscu przywołana jest rola Rafała Lemkina – to zobowiązanie, które powinno być wykonywane z należytą starannością. Nie ma mowy o takiej staranności jeśli działania podejmowane w rzekomym celu zapobiegania i karania ludobójstwa pozbawione są dostatecznej podstawy faktycznej. Jakiekolwiek działania podejmowane celu zapobiegania i karania ludobójstwa muszą być zgodne z prawem międzynarodowym. Wynikający z Konwencji obowiązek karania ludobójstwa z pewnością nie dotyczy państw bo zgodnie z prawem międzynarodowym nie podlegają one odpowiedzialności karnej.

Interwencja zostanie doręczona stronom postępowania, które będą się mogły do niej odnieść.

 

dr Przemysław Domagała (UKSW)

Rosja dokona uznania Donieckiej Republiki Ludowej i Ługańskiej Republiki Ludowej?

15 lutego Duma przegłosowała uchwałę „W sprawie apelu Dumy Państwowej do Prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina w sprawie konieczności uznania Donieckiej Republiki Ludowej i Ługańskiej Republiki Ludowej”. Wniosek ma być niezwłocznie przesłany do prezydenta Putina, w którego kompetencjach leży dokonanie aktu uznania.

Turcja wysyła wojska do Libii

Kiedy w 2010 r. wybuchła Arabska Wiosna Ludów, Egipt, Libia czy Tunezja były w centrum zainteresowania światowych mediów i opinii publicznej. Dzisiaj uwaga skupia się już tylko na pogrążonej w kryzysie Syrii, media od czasu do czasu informują również o zaangażowaniu Libanu w koalicje tworzone na Bliskim Wschodzie, ale do opinii publicznej rzadko trafiają doniesienia o wydarzeniach w północnoafrykańskich państwach. Takie podejście może okazać się poważnym błędem, bowiem napięcia w Libii mogą wkrótce doprowadzić do znacznie poważniejszej sytuacji niż  ta dekadę temu. 

USA proponują Meksykowi pomoc w walce z kartelami narkotykowymi

Kiedy 5 listopada w ataku w Meksyku zginęło 9 amerykańskich obywateli, ostrzelanych przez jeden z karteli narkotykowych, prezydent Trump napisał na Twitterze, że rząd USA jest gotowy pomóc Meksykowi „toczyć wojnę z kartelami narkotykowymi”. Dodał także, że „Jeśli Meksyk potrzebuje lub poprosi o pomoc w pozbyciu się tych potworów, USA są gotowe, chętne i są w stanie zaangażować się i wykonać tę pracę szybko i efektywnie. (…) Czasami potrzebujesz armii, aby pokonać armię!”. Biały Dom nie potwierdził do tej pory, że propozycja prezydenta Trumpa dotyczyła możliwości wysłania do Meksyku amerykańskich żołnierzy.

Operacja Turcji w Syrii "Źródło [nie]pokoju"

Kilka dni temu prezydent USA Donald Trump ogłosił, że amerykańskie wojska wycofają się z terenu granicznego między Syrią a Turcją, co dało przestrzeń Turcji do działania. Syryjskie Siły Demokratyczne, dowodzone przez Kurdów, były głównym wsparciem amerykańskich wojsk w Syrii. Dla Turcji, która od lat walczy z Partią Pracujących Kurdystanu (PPK), Syryjskie Siły Opozycyjne i Kurdowie, którzy je tworzą są z kolei niebezpiecznymi „terrorystami”, którzy zagrażają pokojowi i bezpieczeństwu w południowej części Turcji. Turcja jednak nie tylko chce pozbyć się Kurdów ze strefy przygranicznej, ale również przesiedlić dwa miliony syryjskich uchodźców, którzy uciekali przed wojną i obecnie znajdują się w obozach na terytorium Turcji, z powrotem na teren Syrii. 

Operację pod nazwą „Źródło pokoju” Turcja rozpoczęła w środę 9 października od bombardowania i wystrzelenia rakiet w kierunku terytorium Syrii. 

Tego samego dnia Turcja przekazała Radzie Bezpieczeństwa ONZ korespondencję (S/2019/804), w której poinformowała o rozpoczęciu operacji, powołując się na art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych regulujący prawo do samoobrony jako podstawę użycia siły w Syrii, aby „zwalczyć nieuchronne zagrożenie terrorystyczne, zapewnić bezpieczeństwo tureckiej granicy, zneutralizować terrorystów pochodzących z terenów sąsiadujących z tureckim terytorium oraz wyzwolić Syryjczyków spod tyranii syryjskiej gałęzi PPK, PPK/PUD [Partii Unii Demokratycznej/ PJO [Powszechnych Jednostek Obrony], jak również Daesh [Państwa Islamskiego]”. 

ChRL gromadzi oddziały prewencji na granicy Hong-Kongu. USA umywają ręce

Mimo trwających w Hong Kongu od czerwca masowych protestów, wywołanych inicjatywą ustawodawczą umożliwiającą arbitralną ekstradycję do kontynentalnych Chin (nasz post i tutaj), zdecydowana większość obserwatorów była dotąd przekonana, że Chińska Republika Ludowa (ChRL) nie zdecyduje się na pasyfikację regionu. Naraziłoby to międzynarodową reputację miasta jako ośrodka biznesowego. Od kilku dni interwencji zbrojnej nie sposób jednak wykluczyć.

Zdjęcie satelitarne, które rzekomo pokazuje zgrupowanie pojazdów opancerzonych ChRL gotowych do interwencji (AP)

Funkcjonariusze bezpieczeństw ChRL na stadionie Shenzen (Reuters)

Zgrupowanie ciężarówek i transporterów opancerzonych Chińskiej Armii i Policji Ludowej na granicy Hong Kongu  (Reuters)

Stany Zjednoczone nie wykluczają zbrojnej interwencji w Wenezueli

O napiętej sytuacji w Wenezueli pisaliśmy kilkukrotnie w ostatnich tygodniach (m.in. tutaj). Przypomnijmy, że od stycznia br. w Wenezueli dochodzi do protestów i zamieszek między zwolennikami dotychczasowego prezydenta Nicolása Maduro a popierającymi przywódcę opozycji Juana Guaido, który zyskał wsparcie wielu państw. Według doniesień, wczoraj prezydent Maduro chciał zbiec na Kubę, ale za namową rosyjskich dyplomatów (co Rosja od razu zdementowała) pozostał w kraju.

Wspominaliśmy również, że prezydent USA Donald Trump w rozmowach ze swoimi doradcami nie wykluczał możliwości zbrojnej interwencji w Wenezueli. Nigdy do tej pory jednak żaden z wysokich przedstawicieli amerykańskiej administracji nie potwierdził wprost, że USA są gotowe właśnie na użycie siły w Wenezueli. Do wczoraj, kiedy Sekretarz Stanu USA Mike Pompeo udzielił wywiadu Fox Business Network, w którym powiedział, że interwencja jest "możliwa".