Prezydenckie rozdwojenie jaźni: USA nakładają sankcje na Turcję.

Zaledwie przed kilkoma godzinami odnotowaliśmy, że decyzja prezydenta Donalda Trumpa o wycofaniu amerykańskich sił zbrojnych stanowiła faktyczne przyzwolenie na wkroczenie wojsk tureckich i pacyfikację syryjskiego Kurdystanu. Powstałą przestrzeń bezzwłocznie wykorzystała również Rosja, rozmieszczając siły zbrojne w północno-wschodniej Syrii "celem zapobieżenia nieakceptowalnym działaniom Turcji" i "rozdzielenia walczących" (FT, Russia calls Turkey’s invasion of north Syria ‘unacceptable’). W ten sposób doszło do zawiązania taktycznego sojuszu między siłami kurdyjskimi, reżimem al-Asada i wspierającą go Rosją. Największym zaskoczeniem obecnie wydaje się kolejne stanowisko administracji Trumpa.

Źródło: FT

Operacja Turcji w Syrii "Źródło [nie]pokoju"

Kilka dni temu prezydent USA Donald Trump ogłosił, że amerykańskie wojska wycofają się z terenu granicznego między Syrią a Turcją, co dało przestrzeń Turcji do działania. Syryjskie Siły Demokratyczne, dowodzone przez Kurdów, były głównym wsparciem amerykańskich wojsk w Syrii. Dla Turcji, która od lat walczy z Partią Pracujących Kurdystanu (PPK), Syryjskie Siły Opozycyjne i Kurdowie, którzy je tworzą są z kolei niebezpiecznymi „terrorystami”, którzy zagrażają pokojowi i bezpieczeństwu w południowej części Turcji. Turcja jednak nie tylko chce pozbyć się Kurdów ze strefy przygranicznej, ale również przesiedlić dwa miliony syryjskich uchodźców, którzy uciekali przed wojną i obecnie znajdują się w obozach na terytorium Turcji, z powrotem na teren Syrii. 

Operację pod nazwą „Źródło pokoju” Turcja rozpoczęła w środę 9 października od bombardowania i wystrzelenia rakiet w kierunku terytorium Syrii. 

Tego samego dnia Turcja przekazała Radzie Bezpieczeństwa ONZ korespondencję (S/2019/804), w której poinformowała o rozpoczęciu operacji, powołując się na art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych regulujący prawo do samoobrony jako podstawę użycia siły w Syrii, aby „zwalczyć nieuchronne zagrożenie terrorystyczne, zapewnić bezpieczeństwo tureckiej granicy, zneutralizować terrorystów pochodzących z terenów sąsiadujących z tureckim terytorium oraz wyzwolić Syryjczyków spod tyranii syryjskiej gałęzi PPK, PPK/PUD [Partii Unii Demokratycznej/ PJO [Powszechnych Jednostek Obrony], jak również Daesh [Państwa Islamskiego]”. 

Zapora Ilısu: polityka, prawo do wody i wielkie zagrożenie dla Hasankeyf, jednego z najstarszych miast świata

Źródło: https://www.balkaneu.com/hasankeyf-close-to-complete-destruction-why-does-turkey-insist

W ostatnich miesiącach nasilała się dyskusja na temat ukończenia wielkiego projektu hydrologicznego w tureckim Kurdystanie: zapory Ilısu. Budowa tamy na rzece Tygrys, w obszarze historycznej Mezopotamii, w niedalekiej odległości od granic Syrii oraz Iraku (zob. mapa poniżej), rozpoczęła się w 2006 r. i dziś cały projekt zmierza ku końcowi. Od początku inwestycja ta wzbudzała kontrowersje. Po pierwsze, wskazuje się, że stworzenie olbrzymiego sztucznego zbiornika wodnego (o powierzchni 300 km²) doprowadzi do istotnych zmian stosunków wodnych i klimatycznych na całym Bliskim Wschodzie, w szczególności ograniczy dostęp do wody w Syrii i Iraku. Może to spowodować wielkie susze, uzależniając państwa leżące poniżej zapory Ilısu od “dobrej woli” władz w Ankarze. W ten sposób Turcja wzmocni swoją pozycję na Bliskim Wschodzie, co może także skutkować poważnymi konfliktami z sąsiednim Iranem. Po drugie, powstanie wielkiego zbiornika wodnego w dolinie Tygrysu wiąże się z wysiedleniem ludności kurdyjskiej od wieków zamieszkującej te obszary. Nie ulega bowiem wątpliwości, że jednym z celów władz tureckich są represje wobec Kurdów oraz ich ambicji niepodległościowych wzmocnionych przez konflikty zbrojne w sąsiednich Syrii i Iraku. Może to na lata utrudnić proces pokojowy w regionie. Po trzecie, wody nowego zbiornika pochłoną zabytki starożytnego Hasankeyf, jednego z najstarszych miast świata. Ocenia się, że ślady pierwszego osadnictwa w tym miejscu - bezcenne neolityczne jaskinie - pochodzą sprzed ok. 6 tysięcy lat p.n.e. Hasankeyf co roku odwiedzają dwa miliony turystów. To miejsce to prawdziwy skarb oraz bardzo ważne źródło dochodów lokalnej społeczności. Dlatego trwa walka o wpisanie go na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO. Już w 2009 r., na skutek protestów archeologów oraz organizacji kurdyjskich z finansowania prac wycofali się zagraniczni inwestorzy. Bez zgody Turcji wpis na Listę nie będzie jednak możliwy. Czas goni. W lutym 2018 r. tama została ukończona, a na początku czerwca rozpoczęło się napełnianie zbiornika wodą. W połowie czerwca na żądanie Iraku wstrzymano jednak na krótko ten proces (zob. tu). W lipcu zaś zaniepokojenie możliwymi zmianami klimatycznymi w regionie, w szczególności burzami piaskowymi, wyraził Iran (zob. tu).

Źródło: http://www.hasankeyf.org/eng/projects.htm 

Turcja niszczy bezcenne zabytki w Syrii

Świątynia Ain Dara po ataku

Źródło: Delil Souleiman/AFP/Getty Images

https://news.artnet.com/art-world/destruction-ain-dara-1210982

Świątynia Ain Dara przed atakiem

Źródło: http://www.abovetopsecret.com/forum/thread935208/pg1

W dniu 20 stycznia 2018 r. wojska tureckie rozpoczęły ofensywę ("Gałązka Oliwna") przeciwko Ludowym Jednostkom Ochrony (YPG), milicji kurdyjskiej działającej na terenie Syrii, w rejonie miasta Afrain. YPG, początkowo będąca zbrojnym ramieniem Partii Unii Demokratycznej (PYD), stanowi aktualnie oficjalną armię Demokratycznego Systemu Federalnego Północnej Syrii, terytorium kontrolowanego przez Kurdów. Turcja uznaje YPG za organizację terrorystyczną, poprzez jej związki z Partią Pracujących Kurdystanu (PKK), która de facto zagraża jej interesom w regionie. Pisaliśmy we wtorek, że Turcja uznała, że przysługuje jej prawo do samoobrony, na podstawie art. 51 KNZ, w związku z działalnością organizacji terrorystycznych, które używają siły (przeprowadzają ataki zbrojne) przeciwko jej terytorium. 

Napięta sytuacja polityczna w południowo-wschodniej Turcji skutkuje falą skarg do ETPCz

Zwiększenie w połowie 2015 r. napięcia w południowo-wschodnich prowincjach Turcji, zamieszkanych głównie przez Kurdów, spowodowało wprowadzenie na tych obszarach godziny policyjnej. Jest ona okresowo znoszona w poszczególnych miastach, ale kolejne zamieszki powodują jej przywrócenie. 

Walki Turków z Kurdami trwają w tym rejonie Turcji od lipca. Zostało wtedy zerwane trwające dwa lata zawieszenie broni. Niedogodności wywołane obowiązywaniem godziny policyjnej spowodowały złożenie na przełomie 2015 i 2016 r. bardzo licznych skarg do ETPCz oraz wniosków o zastosowanie przez Trybunał środków tymczasowych (interim measures) polegających na zobowiązaniu władz tureckich do zniesienia ograniczeń w poruszaniu się. Trybunał po zapoznaniu się ze stanowiskiem Turcji co do wniosków ostatecznie nie nałożył środków tymczasowych, równocześnie jednak zdecydował o priorytetowym rozpoznaniu złożonych skarg. Można zakładać, że będzie to kolejna sytuacja o charakterze systemowym, w której Trybunał zdecyduje się na rozstrzyganie np. w trybie wyroku pilotażowego. 

9 z 10 obiektów Światowego Dziedzictwa UNESCO w Iraku i Syrii grozi całkowita zagłada

Obrazy satelitarne przedstawione przez ONZ w ostatni poniedziałek (31 sierpnia 2015 r.) potwierdzają informacje o zniszczeniu przez bojowników ISIL jednego z najcenniejszych zabytków starożytnej Palmyry: świątyni Szamin-Baala z I w n.e. Wcześniej w ruinach tego miasta dokonali zbiorowych mordów. W sierpniu przeprowadzili tam też egzekucję jednego z najważniejszych archeologów syryjskich, Chalida al-Asada - wieloletniego dyrektora starożytności i muzeów Palmyry.

Iracko-turecko-kurdyjskie ménage à trois przed sądem arbitrażowym ICC

Iracki minister ds. ropy poinformował, że w paryskim Międzynarodowym Sądzie Arbitrażowym ICC złożony został wniosek o wszczęcie postępowania arbitrażowego przeciwko Turcji oraz przeciwko tureckiemu operatorowi ropociągu spółce BOTAŞ celem uniemożliwiania Rządowi Regionalnemu Kurdystanu dalszego "bezprawnego przesyłu, składowania i załadunku na tankowce ropy naftowej" do iracko-tureckiego ropociągu (Republic of Iraq - Ministry of Oil, Press Release). Ruch ten stanowi konsekwencję decyzji Ankary z listopada ubiegłego roku  ws. wykorzystania, mimo protestów Iraku, ropociągów do współpracy z Republiką Kurdystanu.