Guest Post: Jedynie „środki zapobiegawcze” czy już „cenzura” – opinia Rzecznika Generalnego w sprawie C-401/19

 24 maja 2019 r. Rzeczpospolita Polska wniosła przeciwko Parlamentowi Europejskiemu (PE) i Radzie Unii Europejskiej (Rada UE) skargę o stwierdzenie nieważności art. 17 ust. 4 lit. b) oraz art. 17 ust. 4 lit. c) (ewentualnie art. 17 w całości) dyrektywy PE i Rady UE 2019/790 z 17.04.2019 r. w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmian dyrektywy 96/9/WE i 2001/29/WE (Dz.U.2019, L 130) – (Skarga wniesiona 24.05.2019 r. w sprawie nr C-401/19 – Rzeczpospolita Polska przeciwko Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej). 

Parlament Europejski zabiera głos w dyskusji o konieczności zmian w unijnej regulacji praw autorskich

Dzisiaj (9 lipca) Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie wdrożenia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2001/29/WE z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (przy okazji: w czasie pisania tego posta teksty rezolucji - w wersji wstępnej - były już dostępne we wszystkich językach urzędowych UE z wyjątkiem języka polskiego...).  Inicjatorką podjęcia przez PE tego tematu jest europosłanka z frakcji Zielonych/EFA Julia Reda (wywodząca się zresztą z niemieckiej partii Piratów). Ona też przygotowała raport stanowiący podstawę dla prac Parlamentu i w ich toku pełniła funkcję sprawozdawcy.

Europosłowie byli zgodni w opinii o pilnej potrzebie dostosowania unijnej regulacji dotyczącej praw autorskich, w szczególności dyrektywy 2001/29/WE, do wymogów i wyzwań wynikających z technologicznego postępu ostatnich lat i ciągłego rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Postulowane zmiany muszą przede wszystkim zapewnić właściwą równowagę interesów twórców i użytkowników. PE wezwał Komisję m.in. do dokonania przeglądu obowiązujących wyjątków i ograniczeń związanych z ochroną praw autorskich dla lepszego dostosowania ich do środowiska cyfrowego i rozważenia wprowadzenia w pewnych przypadkach wspólnych minimalnych norm, jak również możliwości wprowadzenia obowiązkowych ograniczeń ochrony praw autorskich ze względu na poszanowanie praw podstawowych (np. zwalczanie dyskryminacji, ochrona wolności prasy), a także wzmocnienie wyjątków dla instytucji działających w interesie publicznym jak biblioteki, muzea, archiwa. Last but not least, deputowani podkreślili wagę ułatwienia korzystania z utworów chronionych dla celów edukacyjnych i prowadzenia badań naukowych. Jednocześnie zwrócono uwagę na ważną rolę producentów, wydawców i dystrybutorów ale również zaapelowano o "poprawę wynikającej z umowy pozycji autorów i wykonawców wobec innych podmiotów praw autorskich i pośredników", w tym o polepszenie ich wynagrodzeń za cyfrową dystrybucje ich dzieł.

ETS o digitalizacji zasobów bibliotecznych i ochronie praw autorskich

Wydany niedawno (11 września br.) przez Trybunał Sprawiedliwości wyrok w sprawie C-117/13 Technische Universität Darmstadt przeciwko Eugen Ulmer KG (zob. też komunikat prasowy), może być interesujący dla wszystkich korzystających z bibliotek, a szczególne dla robiących to zcęściej niż inni studentów i naukowców. ETS musiał odpowiedzieć na pytanie, z którym zwrócił się niemiecki Bundesgerichtshof w związku z zawisłym przed nim sporem pomiędzy Technische Universität Darmstadt a wydawnictwem Eugen Ulmer KG. 

Biblioteka uniwersytecka najpierw odrzuciła ofertę wydawnictwa co zakupu elektronicznych wersji ("e-booków") wydawanych przez nie podręczników, a następnie zdigitalizowała jedną z oferowanych w ten sposób książek, podręcznik Winfrieda Schulzego „Einführung in die neuere Geschichte”, którą wcześniej zakupiła w wersji drukowanej. Zdigitalizowana książka została następnie udostępniła na stanowiskach komputerowych czytelni. Wydawnictwo wystąpiło z powództwem o zaprzestanie digitalizacji spornej książki i uniemożliwienie użytkownikom biblioteki jej drukowania lub utrwalania na dysku pamięci USB i ewentualnego wynoszenia tak uzyskanych kopii poza bibliotekę.