BITA: próba kompromisu w czerwcu

Podczas ubiegłotygodniowych rozmów na temat podpisania Szerokiego Porozumienia na temat Handlu i Inwestycji (Broad Investment and Trade Agreement, BITA) Indie i Unia Europejska (UE) nie osiągnęły porozumienia w najbardziej spornych kwestiach: własności intelektualnej i większego dostępu indyjskiego sektora informatycznego do rynku europejskiego. Indie stoją na stanowisku, że nie mogą wyjść poza ramy zakreślone w TRIPS i własnym prawem krajowym. UE jest zainteresowana indyjskim sektorem finansowym, samochodowym oraz rynkiem alkoholu i serów. Indie interesuje dostęp do europejskiego rynku rolnego, farmaceutycznego i tekstyliów. O krytyce ewentualnego wpływu BITA na indyjska politykę lekową pisaliśmy tu.

Z nadzieją na uzyskanie kompromisu strony ustaliły, że następna runda negocjacji odbędzie się w czerwcu. Jak pisaliśmy tu, strony deklarują, że negocjacje zakończą się do końca bieżącego roku.

Arbitraż inwestycyjny zagrożeniem dla polityki lekowej?

Organizacja Lekarze Bez Granic (Medecins Sans Frontieres) poinformowała rząd Indii, że przyjęcie Umowy o wolnym handlu (Free Trade Agreement (FTA)) z Unią Europejską w proponowanym kształcie stałoby się podstawą częstego wykorzystywania przez firmy farmaceutyczne traktatowego arbitrażu inwestycyjnego do podważania polityki rządu dotyczącej dostępu do leków. Organizacja, która popiera politykę obniżania cen leków dla zwiększenia ich dostępności dla osób biednych, ostrzega, że zawarcie klauzuli arbitrażowej w FTA byłoby zagrożeniem dla linii orzecznictwa sądów indyjskich, chroniącej zdrowie publiczne a także dla ewentualnej przyszłej polityki rządu wprowadzającej ceny regulowane bądź przymusowe licencje na leki. Firmy farmaceutyczne, które inwestują miliardy dolarów w rozwój nowych leków, korzystając z arbitrażu inwestycyjnego żądają odszkodowań w związku ze skutkami takich decyzji i orzeczeń. Przykładowo, amerykańska spółka Ely Lilly wysłała w listopadzie ubiegłego roku do rządu Kanady notyfikację o sporze dotyczącym unieważnienia przez tamtejsze sądy patentu na lek (Atomoxetine, sprzedawany pod marką Straterra). W przypadku braku porozumienia, spółka będzie mogła wszcząć arbitraż na podstawie Północnoatlantyckiej FTA (North American Free Trade Agreement (NAFTA)). Spółki indyjskie (specjalizujące się tradycyjnie w produkcji leków generycznych) protestują przeciwko proponowanym zapisom FTA, które przewidują sankcje nawet w przypadku podejrzenia naruszenia patentu farmaceutycznego przez te spółki.

FTA między Indiami a UE – ostatnia prosta?

Ostatnie doniesienia o intensyfikacji negocjacji umów o swobodnym handlu (FTA) pomiędzy różnymi krajami i blokami krajów tradycyjnie nie zawierają w zasadzie informacji nt. ich rozdziałów inwestycyjnych. W odniesieniu do negocjacji FTA między Unią Europejską a Indiami pojawiły się zdawkowe informacje związane krytyką tego aspektu umowy przez organizacje polityczne.

Umowa oraz process negocjacji zostały skrytykowane w Indiach m.in. przez organizacje Sangh Parivar oraz Komunistyczną (Marksistowską) Partię Indii (CPI(M)). Organizacje te wyraziły zaniepokojenie, tym, iż m.in. postanowienia FTA dotyczące inwestycji będą miały negatywny wpływ m.in. na rolnictwo, przemysł i usługi, w tym na małe i średnie przedsiębiorstwa. CPI(M) stwierdzila, iż “silny mechanizm ochrony inwestycji [zagranicznych] podważy możliwość regulacji przez rząd spółek sektora finansowego i przemysłowego w celu zapewnienia realizacji interesów narodowych”. Skrytykowała ona również proces negocjacji FTA, zauważając, że prowadzony on był w sposób nietransparentny, bez publicznych konsultacji, nadzoru parlamentarnego oraz bez udziału rządów poszczególnych stanow państwa indyjskiego.

Negocjacje FTA między Indiami a UE mają podobno zakończyć się w połowie kwietnia br.
10 kwietnia kanclerz Niemiec Angela Merkel i premier Indii Manmohan Singh będą rozmawiać w Berlinie m.in. o FTA. Uzupełnienie: na spotkaniu strony zadeklarowały, że negocjacje zakończą się do końca bieżącego roku.

(źrodła: bilaterals.org, Financial Express (India), Indian Express)