Specjalny Trybunał dla Libanu zbankrutuje?

Jak to możliwe? 51% budżetu Trybunału pochodzi z dobrowolnych wpłat państw, a za pokrycie pozostałych 49% odpowiedzialny jest rząd Libanu. Przez pandemię jednak zarówno wpłaty od państw są dużo niższe, jak i sam Liban nie jest w stanie zadośćuczynić swoim zobowiązaniom. Wiosną 2021 r. Bank Światowy ogłosił, że kryzys finansowy i gospodarczy, który nastał w tym państwie jest wśród 10 (a być może nawet 3) najgorszych kryzysów, jakie miały miejsce na świecie od połowy XIX w. Ponadto Liban pogrąża się także w kryzysie politycznym.

Peter Tomka rezygnuje z funkcji arbitra w sporze inwestycyjnym

Pod koniec 2020 r. pisaliśmy o kontrowersjach dotyczących dorabiania przez sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości poprzez akceptowanie nominacji na arbitrów w trybunałach inwestycyjnych. Krytyka takich praktyk nie jest nowa, przewijała się wcześniej również w PPM, jednak jak dotąd jej jedynym publicznie znanym rezultatem było przyjęcie przez MTS wewnętrznych regulacji zakazujących double hatting.

Tym razem presja opinii publicznej okazała się skuteczna. Peter Tomka - nominowany przez Chiny w sporze arbitrażowym z Macro Trading - podał się do dymisji. 

22 marca b.r. ukonstytuował się trybunał w nowym składzie: Rolf Knieper nominowany przez państwo pozwane obok Miriam Sapiro (inwestor) i Gabriella Kaufmann-Kohler (przewodnicząca składu).

Sędziowie Joan E. Donoghue i Kirill Gevorgian na czele Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości

Zgromadzenie sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości wybrało pochodzącą z USA Joan E. Donoghue na prezesa Trybunału. Nowym w-ce prezesm MTSu został Rosjanin Kirill Gevorgian. 

Po wyborze w listopadzie 2020 r. 5 sędziów, aktualny skład MTS wygląda następująco:

• President Joan E. Donoghue (United States of America) 
• Vice-President Kirill Gevorgian (Russian Federation) 
• Peter Tomka (Slovakia) 
• Ronny Abraham (France) 
• Mohamed Bennouna (Morocco) 
• Antônio Augusto Cançado Trindade (Brazil) 
• Abdulqawi Ahmed Yusuf (Somalia) 
• Xue Hanqin (China) 
• Julia Sebutinde (Uganda) 
• Dalveer Bhandari (India) 
• Patrick Lipton Robinson (Jamaica) 
• James Richard Crawford (Australia) 
• Nawaf Salam (Lebanon) 
• Iwasawa Yuji (Japan) 
• Georg Nolte (Germany)

Kontrowersje wokół wieloetatowości w MTS

Na nowo rozgorzały kontrowersje dotyczące przyjmowania przez czynnych sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości nominacji na arbitrów (tzw. double-hatting). Wątpliwości dotyczące takich praktyk powróciły w zw. z przyjęciem przez SMTS Petera Tomki nominacji od Chin w arbitrażu inwestycyjnym wszczętym przez japońskiego inwestora (informacje tu i tu). Tomka pełni również funkcję przewodniczącego trybunału arbitrażowego w sporze między Kirgizją i rosyjski inwestorem. 

Zaistniała sytuacja budzi zastrzeżenia w świetle oświadczenia Prezesa MTSu Abdulqawi Yusuf, z 2018 r., który zapewnił ZO ONZ że sędziowie zaniechają takich praktyk.

Również inni sędziowie MTSu - Joan Donaghue i James Crawford - obecnie łączą obie funkcje, aczkolwiek w ich przypadku przyjęcie nominacji nastąpiło przez przyjęciem odnośnej polityki Trybunału przed dwoma laty.

Peter Tomka jest sędzią MTSu od 2003 r., a jego 9. letnia kadencja została odnowiona 12 listopada b.r. W tym kontekście autorzy artykułu odnotowują, że nominację na arbitra przyjął przed głosowaniem kandydatur na sędziego kolejnej kadencji, a Tomka uzyskał 4 wynik (na 5. dostępnych miejsc), zatem mógł mieć wątpliwości co do swojej reelekcji.

Nowe stałe oddziały Stałego Trybunału Arbitrażowego

W 2017 r. zwracaliśmy uwagę na wzrastającą aktywność Stałego Trybunału Arbitrażowego (STA) w  zakresie zawierania porozumień pozwalających prowadzenie arbitrażu, mediacji, koncyliacji, czy tworzenia komisji dochodzeniowych mogą być świadczone poza haską siedzibą Trybunału.

Szczególną kategorię współpracy stanowi tworzenie stałych zagranicznych oddziałów STA. Od 2010 r. jedynym takim miejscem był Mauritius, jednak zaledwie w ciągu miesiąca lista do wydłużyła się o dwie lokalizacje. W październiku b.r. podpisano porozumienie o powołaniu oddziału w Buenos Aires. Teraz zaś Trybunał poinformował o utworzeniu oddziału w Singapurze.

Rozszerzenie obecności STA niewątpliwie uświetni przypadające w tym roku 120-lecie powołania Trybunału.

Rewizja Regulaminu MTS

21 października b.r. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości zrewidował swój Regulamin.

Wprowadzone zmiany w szczególności objęły:

• sposób powoływania i odwoływania Sekretarza Trybunału (art. 22, 23, 29),
• potwierdzenie kompetencji Trybunału do uchylenia lub modyfikacji środków tymczasowych z własnej inicjatywy (art. 76),
• nową redakcję dotychczasowego art. 79, którego rozbicie na trzy jednostki redakcyjne (art, 79, 79 bis, 79 tier) ma ukrócić wątpliwości odnośnie do kompetencji Trybunału w odniesieniu do zagadnień wstępnych podejmowanych z własnej inicjatywy lub na wniosek stron.

Ostatniej rewizji Regulaminu dokonano w 2005 r., a łącznie - z aktualnymi - dokument nowelizowano pięciokrotnie.

Poprawki nabrały mocy prawnej z dniem ogłoszenia.

Republika Wysp Marshalla skarży do MTS dziewięć "państw atomowych"

W ostatni czwartek, 24 kwietnia, rząd Republiki Wysp Marshalla złożył do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości skargi przeciwko dziewięciu państwom dysponującym bronią atomową, tj. Chinom, Francji, Indiom, Izraelowi, Korei Północnej, Pakistanowi, Rosji, Stanom Zjednoczonym i Wielkiej Brytanii. Wszystkie skargi dotyczą niewykonywania przez "państwa atomowe" ich międzynarodowych zobowiązań w odniesieniu do zaprzestania wyścigu zbrojeń jądrowych i atomowego rozbrojenia. Jednak zarówno kwestie podstaw jurysdykcji Trybunału, jak i zobowiązań będących przedmiotem skarg w poszczególnych sprawach są dość skomplikowane.

W przypadku trzech państw, Indii, Pakistanu i Wielkiej Brytanii, jurysdykcja MTS jest oparta na złożonych zgodnie z art. 36 ust. 2 jednostronnych deklaracjach tych państw z jednej, a Wysp Marshalla z drugiej strony (złożyły one deklarację równo rok wcześniej, 24 kwietnia 2013 r.). Te sprawy należy zatem uznać za zawisłe. Z kolei w odniesieniu do pozostałych skarg podstawą jurysdykcji MTS może być wyłącznie zgoda pozwanych państw. Czy którekolwiek z nich zdecyduje się podjąć wyzwanie? Wydaje się to wątpliwe.

Prezes Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości Peter Tomka z wizytą w Polsce

W dniach 5-6 maja Prezes Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości Peter Tomka złoży wizytę w Polsce na zaproszenie Ministra Spraw Zagranicznych Radosława Sikorskiego. Poza spotkaniami z Prezydentem RP Bronisławem Komorowskim i ministrem Sikorskim, gość wygłosi również dwa wykłady: „Rola Międzynarodowego Trybunał Sprawiedliwości w rozwoju prawa międzynarodowego” dla członków Grupy Polskiej International Law Association i członków Doradczego Komitetu Prawnego przy Ministrze Spraw Zagranicznych oraz „Relacja prawa krajowego do prawa międzynarodowego w orzecznictwie Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości” dla sędziów Trybunału Konstytucyjnego i zaproszonych gości.

Orzeczenie MTS w sprawie interpretacji wyroku z 1962 r. dotyczącego światyni Praeh Vihaer

Wczoraj, 11 listopada 2013 r. MTS wydał orzeczenie w sprawie interpretacji wyroku dotyczącego świątyni Preah Vihear z 15 czerwca 1962 r. (Request for Interpretation of the Judgment of 15 June 1962 in the Case concerning the Temple of Preah Vihear (Cambodia v. Thailand) - Cambodia v. Thailand). 

Call for papers - konferencja: The Legitimacy and Effectiveness of International Criminal Courts

PluriCourts Project oraz Uniwerytet w Oslo ogłosiły właśnie call for papers dotyczący konferencji "The Legitimacy and Effectiveness of International Criminal Tribunals", która odbędzie się w w dniach 30-31 sierpnia 2014 r. w Oslo. Termin składania propozycji wystąpień (maksymalnie 500 słów) upływa 1 listopada 2013 r.

Sam call jest dotępny tu.