MTK kończy badanie wstępne sytuacji w Kolumbii - po 17 latach!

 Parę dni temu Prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego Karim Khan ogłosił, że kończy on prowadzone od 17 lat badanie wstępne w sprawie zbrodni popełnionych w czasie wojny domowej (angażującej między innymi partyzantkę FARC) w Kolumbii. Przez lata Kolumbia współpracowała z Trybunałem wdrażając program sprawiedliwości okresu przejściowego, zakładający współdziałanie zarówno sądów powszechnych jak i specjalnych trybunałów, włączając w to Specjalną jurysdykcję dla pokoju (Special Jurisdiction for Peace - JEP - trybunał dla sprawiedliwości okresu przejściowego) oraz zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego. 

Obecnie podpisano umowę o współpracy, która kończy nadzór trybunału nad Kolumbią. Sam prokurator MTK zwraca jednak uwagę, że podpisanie umowy z rządem Kolumbii nie kończy współpracy z trybunałem, ale przechodzi na inny poziom. 

Guest post: Bezprecedensowa, 14. sesja Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w Bogocie (Kolumbia), 9-14 grudnia 2019 r.

Źródło: https://en.unesco.org/themes/intangible-cultural-heritage/14session

14 grudnia w Bogocie (Kolumbia), niezwykłym występem blisko 40 artystów opowiadających tańcem, dźwiękiem i światłem historię tego kraju na Plaza de Bolivar, zakończyła się 14. sesja Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, funkcjonującego na podstawie Konwencji UNESCO z 2003 r. w sprawie ochronyniematerialnego dziedzictwa kulturowego (Polska ratyfikowała Konwencję w 2011 r). Była to pierwsza sesja Komitetu, która odbyła się w regionie Ameryki Łacińskiej i Karaibów. Spotkanie przez 6 dni prowadziła w trzech językach (hiszpańskim, francuskim i angielskim) María Claudia López Sorzano, Sekretarz Kultury Miasta Bogota. W ceremonii otwarcia 9 grudnia  wziął udział Prezydent Kolumbii Iván Duque Márquez i Dyrektor Generalna UNESCO Audrey Azoulay, razem z blisko tysiącem uczestników z całego świata, którzy mieli okazję wspólnie podziwiać kluczowe fragmenty Karnawału z Barranquilli, przygotowanego na scenie specjalnie na tę okazję (karnawał jest wpisany na Listę Reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO od 2008 r.).

Decyzje o nowych wpisach na Listę reprezentatywną co roku w grudniu podejmuje Komitet Międzyrządowy, składający się z przedstawicieli 24 państw, w tym obecnie także z Polski (kadencja 2018-2021). Decyzje podejmowane są po zaopiniowaniu wniosku o wpis przez Zespół Ewaluacyjny. Do 2018 r. na Liście znalazło się 429 wpisów, w tym, w roku ubiegłym, podczas 13. posiedzenia na Mauritiusie Komitet podjął decyzję o wpisaniu szopkarstwa krakowskiego jako pierwszego elementu dziedzictwa niematerialnego z Polski (zob. tu i tu).

Do kogą należą zatopione skarby konkwistadorów? - wrak galeonu San José a ochrona podwodnego dziedzictwa kultury

Źródło: https://es.wikipedia.org/wiki/Gale%C3%B3n_San_Jos%C3%A9#/media/File:Wager%27s_Action_off_Cartagena,_28_May_1708.jpg

W ostatnich tygodniach władze kolumbijskie przygotowują się do wydobycia wraku słynnego hiszpańskiego galeonu "San José”, który przewoził ładunek złota, srebra, szmaragdów i innych kamieni szlachetnych. Dzisiejsze szacunki wartości 200-tonowego ładunku sięgają od 5 do nawet 17 mld dol. Uważa się, że to najcenniejszy ładunek, jaki znajduje się na dnie wszystkich mórz. Uwieczniony przez Gabriela Garcíę Márqueza na kartach "Miłości w czasach zarazy", zyskał miano "Świętego Graala Wraków”, rozpalając wyobraźnię archeologów i poszukiwaczy skarbów na całym świecie.

28 maja 1708 r. "San José”, potężny, trzymasztowy hiszpański galeon, wyposażony 64 działa, wypłynął pod eskortą mniejszych jednostek w swój ostatni rejs. Okręt należał do Złotej Floty (zwanej także Flotą Skarbów albo Flotą Indii Zachodnich) przewożącej skarby z kolonii w Ameryce Łacińskiej do Hiszpanii, z których przez kilka wieków Habsburgowie finansowali swoją politykę imperialną w Starym i Nowym Świecie. Jego trasa miała wieść z Portobelo (dziś w Panamie) do hiszpańskiego Kadyksu. 8 czerwca, okręt płynął w stronę Cartageny (Cartagena de Indias, dziś w Kolumbii), gdzie miał przejść niezbędne naprawy przed dalszą podróżą. Wieczorem tego dnia został zaatakowany przez Brytyjczyków i w wyniku eksplozji pod pokładem zatonął wraz ładunkiem. Od lat 80. XX w. prowadzono jego poszukiwania. W dniu 27 listopada 2015 r. wrak "San José" został odnaleziony przez kolumbijską marynarkę wojenną, przy pomocy podwodnego pojazdu podwodnego REMUS 6000. 5 grudnia o odkryciu poinformował Prezydent Kolumbii, Juan Manuel Santos (zob. tu). Kolumbia uznała "San José" za część swojego podwodnego dziedzictwa, a informacje o dokładnym położeniu wraku utajnione. Roszczenia do zatopionego skarbu zgłaszane są jednak przez różne podmioty.

Źródło: https://www.tvn24.pl/magazyn-tvn24/jedna-z-najwiekszych-fortun-w-historii-czeka-na-dnie-morza-kto-ja-zdobedzie,161,2790

Nowa misja polityczna w Kolumbii

Dnia 10 lipca 2017 roku Rada Bezpieczeństwa w rezolucji 2366(2017) zdecydowała o utworzeniu misji politycznej "United NationsVerification Mission in Colombia". Misja weryfikacyjna ma zająć się sprawdzeniem wdrażania ustaleń rządu kolumbijskiego i FARC-EP zawartych w ich porozumieniu  kończącym ponad 50 letni konflikt zbrojny. Porozumienie dotyczyło rozbrojenia, politycznej, ekonomicznej i społecznej reintegracji społeczeństwa. 

Misję ustanowiono na 12 miesięcy, ale zaznaczono, że może ona ulec przedłużeniu. Ma ona zastąpić obecną misję, która była odpowiedzialna za monitorowanie i weryfikowanie procesu złożenia broni przez FARC-EP i została utworzona na podstawie rezolucji 2262(2016) również na 12 miesięcy.

 O procesie pokojowym w Kolumbii pisaliśmy już wielokrotnie między innymi tu oraz  tu.

Europejski Trybunał Praw Człowieka wspiera proces pokojowy w Kolumbii

Europejski Trybunał Praw Człowieka wspiera proces pokojowy w Kolumbii. Prezes ETPCz nominował w mijającym tygodniu Alvaro Gil Roblesa na członka panelu, który zajmie się m.in. wyznaczeniem sedziów, którzy zasiądą w specjalnym sądzie - Special Jurisdiction for Peace in Columbia. Zadaniem Sądu będzie osądzenie zbrodni popełnionych w trakcie ponad 50 - letniej wojny domowej w Kolumbii. Utworzenie Sądu zostało przewidziane w porozumieniu pokojowym zawartym pod koniec 2016 r. pomiędzy rządem kolumbijskim a partyzantami Rewolucyjnych Sił Zbrojnych Kolumbii FARC. Dokonując nominacji Prezes ETPCz podkreślił, że włączenie ETPCz do grona pięciu podmiotów (m.in. obok Sekretarza Generalnego ONZ) uprawnionych do nominowania członków specjalnego Sądu jest dowodem uznania dla orzecznictwa Trybunału, który poprzez swoją działalność każdego dnia potwierdza, że Europejska Konwencja Praw Człowieka jest instrumentem w służbie "sprawiedliwości i pokoju" na świecie, co podkreślone jest już w jej Preambule. 

Alvaro Gil Robles był pierwszym Komisarzem Praw Człowieka RE.

Historyczne porozumienie pokojowe FARC i Kolumbii

Piłkarskie sukcesy Polaków oraz Brexit przyćmiły inne ważne wydarzenie, jakim jest podpisanie w Hawanie negocjowanej od wielu lat/miesięcy umowy rządu kolumbijskiego z FARC.

FARC a właściwie  Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia – Ejército del Pueblo - to ludowa partyzantka w Kolumbii od lat biorąca udział w wojnie domowej w tym kraju, utworzona 50 lat temu jako zbrojne skrzydło kolumbijskiej partii komunistycznej.

UE wszczyna postępowania przeciwko Kolumbii w WTO

Unia Europejska złożyła ostatnio wniosek o przeprowadzenie konsultacji z Kolumbią, zarzucając jej dyskryminacyjne traktowanie pod względem podatkowym sprowadzanych z UE alkoholi, wszczynając tym samym postępowanie przed Organem Rozstrzygania Sporów WTO.  

Unia Europejska zarzuca Kolumbii tzw. pośrednią dyskryminację - złamanie art III GATT. System podatków na alkohole jest w Kolumbii zaprojektowany w ten sposób, że wyższe znacznie podatki nakładane są na alkohole o zawartości alkoholu powyżej 35%. Tymczasem w Kolumbii produkuje się głownie rum i aguardiente, które mają poniżej tychże 35%, a sprowadza - zwłaszcza z UE - alkohole mocniejsze.

ONZ patronuje zakończeniu wojny domowej w Kolumbii

Rada Bezpieczeństwa ONZ zatwierdziła powołanie grupy międzynarodowych obserwatorów ds. realizacji porozumienia rozbrojeniowego, które rząd Kolumbii oraz Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii – Armia Ludowa (FARC EP) powinny przyjąć do końca marca (Rezolucja RB ONZ 2261/2016). Strony wydają się bliskie kompromisu, który pozwoliłby na zakończenie 51. letniego konfliktu, który pochłonął już ćwierć miliona ofiar.

Kolumbia instytucjonalizuje współpracę z Międzyamerykańskim Trybunałem Praw Człowieka

Składający na początku miesiąc wizytę w siedzibie Międzyamerykańskigo Trybunału Praw Człowieka Jorge Armando Otalora Gomez, Rzecznik Praw Obywatelskich Kolumbii, podpisał Porozumienie ramowe o współpracy. Rzecznik podkreślił, że porozumienie stanowi symbol nawiązania dialogu między państwem a organizacją dla ochrony praw człowieka (Intl Law Prof Blog).

Komunikat - podobnie jak cała strona Trybunału - obecnie jest tylko częściowy dostępny w pamięci podręcznej Google.

Orzeczenia MTS nie podlegają automatycznemu wykonaniu (w Kolumbii)

Jak informowaliśmy we wrześniu ubiegłego roku Prezydent Kolumbii zapowiedział, że państwo to nie zastosuje się do wyroku MTSu w sporze delimitacyjnym z Nikaraguą. Tamtejszy MSZ zapowiedział wówczas zaskarżenie Ogólnoamerykańskiego układu o pokojowym rozstrzyganiu sporów z 1948, stanowiącego podstawę jurysdykcji MTSu, do Trybunału Konstytucyjnego.

Spór pomiędzy Nikaraguą a Kolumbią ws. rozgraniczania obszarów morskich

26 listopada Nikaragua wniosła sprawę przeciwko Kolumbii do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie "naruszeń suwerennych praw Nikaragui i obszarów morskich ustanowionych przez orzeczenie Trybunału z dnia 19 listopada 2012 i gróźb użycia siły przez Kolumbię celem usankcjonowania tych naruszeń". Powodem wniesienia skargi jest dekret prezydenta Kolumbii nr 1946 poparty przez szereg deklaracji prezydenta, wice prezydenta, ministra spraw zagranicznych oraz dowódcy floty, które zdaniem Nikaragui stanowią naruszenie jej suwerennych praw. W artykule 5 dekretu zakres strefy przyległej został określony w sposób sprzeczny z orzeczeniem Trybunału z 19 listopada 2012. Więcej informacji tutaj.

O sporze pisaliśmy tu i tu.

Kolejna odsłona sporu Kolumbia-Nikaragua

Niedawno informowaliśmy, że Kolumbia niezadowolona z rozstrzygnięcia przez MTS sporu z Nikaraguą zapowiedziała, że wyroku nie wykona. W ramach ocen postawy kolumbijskiej administracji m.in. sformułowano hipotezę, że grając na czas i wykorzystując asymetryczny charakter konfliktu między oboma państwami Kolumbia dązy do wymuszenia na sąsiedzie ugodowego zakończenia sporu. Zresztą dopiero co w ten sposób, uprzedzając rozstrzygnięcie Trybunału, zakończyło się postępowanie w sporze tego państwa z Ekwadorem (zob. post tutaj).

Uprzedzając dalsze próby obstrukcji prac Trybunału, inicjatywę przejęła Nikaragua występując z kolejną skargą. MTS został poproszony o:

- delimitację granic między oboma państwami poza 200MM strefami szelfu kontynentalnego obu państw oraz poza obszarem w którym zostały one ustalone w wyroku MTSu z listopada ubiegłego roku, oraz

- wskazanie zasad prawnomiędzynarodowych przesądzających o prawach i obowiązkach w obszarze do którego roszczenia wysuwają oba państwa do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sporu.

Ekwador wycofuje z MTS skargę przeciwko Kolumbii

13 września została wykreślona z rejestru sprawa Aerial Herbicide Spraying (Ecuador v. Colombia). MTS zrobił to na wniosek Ekwadoru, w związku porozumieniem zawartym pomiędzy Ekwadorem i Kolumbią 9 września, w którym Kolumbia zgodziła się wypłacić Ekwadorowi 15 mln $ tytułem odszkodowania.

Sprawa Aerial Herbicide Spraying dotyczyła odszkodowania za szkody wynikłe w związku z prowadzeniem oprysków toksycznymi pestycydami przy granicy i nad granicą pomiędzy stronami sporu. Swoją skargę Ekwador oparł głównie o zasadę, że państwo nie może używać swojego terytorium w sposób, który powoduje szkody na terytorium innego państwa. Miała to być zatem kolejna sprawa rozpatrywana przez MTS dotycząca odpowiedzialności państwa za szkodę w środowisku. Została wszczęta w 2008 r. i była już stosunkowo zaawansowana, strony przedstawiły już bowiem swoje stanowiska na piśmie (dokumenty dostępne tutaj).

Kolumbia nie wykona wyroku MTSu w sporze z Nikaraguą

Prezydent Kolumbii Juan Manuel Santos oświadczył, że jego kraj nie zastosuje się do ubiegłorocznego wyroku MTSu w sporze z Nikaraguą, ponieważ orzeczenie rzekomo jest "niewykonalne" do czasu renegocjacji traktatu między oboma państwami oraz poskromienia "ekspansjonistycznych ambicji" Nikaragui (ABC News). Usiłując jednak uniknąć wrażenia, że Kolumbia najzwyklej zignoruje rozstrzygnięcie Trybunału, Prezydent odwołał się do przyjętej kilka miesięcy temu strategii opartej na rzekomym konflikcie między Paktem Bogotańskim a Konstytucją.

Minister Spraw Zagranicznych Kolumbii zapowiedział zaskarżenie Paktu Bogotańskiego do Trybunału Konstytucyjnego. Skłoniło to część komentatorów (Opinio Juris) do porównania tego sporu do rozstrzygnięćia amerykańskiego Sądu Najwyższego w sprawie Medellín v. Texas (Cornell Law School), wedle którego wyroki MTS nie są automatycznie wykonalne w USA, zatem kompetencje Prezydenta do realizacji decyzji haskiego sądu muszą wynikać z Konstytucji lub decyzji Kongresu

Od dziś ma zastosowanie umowa o wolnym handlu UE-Kolumbia

Jak informuje Komisja Europejska od 1 sierpnia zaczyna obowiązywać umowa o wolnym handlu pomiędzy UE a Kolumbią. Umowa, której stronami są Unia Europejska oraz Peru i Kolumbia ustanawia strefę wolnego handlu oraz liberalizuje handel usługami. Zawiera także postanowienia dotyczące ochrony środowiska, ochrony własności intelektualnej oraz standardów prawa prawa.Została podpisana przez strony w czerwcu 2012 r. Umowa z Peru obowiązuje od marca. Na razie jest to jednak tymczasowe stosowanie umowy, gdyż jeszcze nie wszystkie państwa UE dopełniły formalności związanych z jej ratyfikacją.

Komisja szacuje, że zyski z wyeliminowania ceł pomiędzy UE a Peru i Kolumbią wyniosą ponad 250 mln euro rocznie, a w dłuższym  okresie nawet 270 mln. Jednocześnie, według EUObserver, kolumbijskie związki zawodowe wyrażają wątpliwości, czy umowa spełni pokładane w niej nadzieje w zakresie poprawy warunków pracy w Kolumbii.