Human Rights Watch Światowy Raport 2014

Organizacja Human Rights Watch właśnie opublikowała swój raport roczny dotyczący przestrzegania praw człowieka na świecie w roku 2013. Raport ważny, gdyż jak zawsze - ze względu na profil organizacji - bardzo rzetelny, jeśli chodzi o omówienie kwestii prawnych.

Wśród omawianych państw nie ma Polski, co należy interpretować jako pozytywną ocenę przestrzegania praw człowieka w Polsce. Niestety lista państw, w których sytuacja nie jest dobra, jest długa. 

W raporcie (zobacz również ciekawy wstęp Kennetha Rotha - szefa organizacji) skupiono się na tematyce zwalczania handlu narkotykami (warto przypomnieć, że właśnie ten problem skłonił Trynidad i Tobago do zainicjowania prac nad statutem stałego Międzynarodowego Trybunału Karnego w latach 90-tych XX wieku, jednak w trakcie prac na statutem uznano, iż kwestia handlu narkotykami nie stanowi aż tak poważnej zbrodni, by była ona objęta jurysdykcją Trybunału). Zwrócono również uwagę na kwestię ochrony prywatności w kontekście rewelacji ujawnionych przez Snowdena (zob. nasze posty) dotyczących skali inwigilacji dokonywanej przez służby wywiadowcze Stanów Zjednoczonych.

Ponadto słusznie eksperci HRW zauważają problem wykorzystywania demokracji do usprawiedliwiania łamania praw mniejszości, jak to miało miejsce w Egipcie oraz na milczenie Rady Bezpieczeństwa, jeśli chodzi o straty wśród ludności cywilnej. Na początku stycznia 2014 r. Narody Zjednoczone (OHCHR, Biuro NZ ds. praw człowieka) ogłosiły, że zaprzestają liczenia ofiar cywilnych, m.in. ze względu na trudności ze zbieraniem danych, a zatem oficjalnie licznik zatrzymał się na 100 tysiącach ofiar. Niestety zaprzestanie liczenia ofiar, nie oznacza, że ich nie przybywa. Stąd też ostrzeżenia słane ze strony Navi Pillay (Komisarza ds. Praw Człowieka) w stronę grup zbrojnych przypominające, iż masowe egzekucje na cywilach stanowią zbrodnie wojenne.

W raporcie przypomniano również o nowych instrumentach mających wzmocnić ochronę praw człowieka, a mianowicie o Konwencji dotyczącej pracowników domowych (Konwencja 189), która weszła w życie we wrześniu 2013 r. oraz konwencji Minamata, która ma chronić ludzkie zdrowie przed negatywnymi skutkami kontaktu z rtęcią i wprowadzająca odpowiednie standardy wobec pracowników kopalni (także złota), którzy często chorowali i umierali ze względu na kontakt z tym pierwiastkiem (o konwencji pisaliśmy również tutaj).

Polska jeszcze nie podpisała konwencji z Minamata (jej strona są obecnie Stany Zjednoczone, a 94 państwa są sygnatariuszami), ani nie ratyfikowała konwencji 189, mimo że sugestie jej ratyfikacji płyną choćby ze strony Komisji Europejskiej.

Autonomiczna broń - Terminator w natarciu - ludzkość musi się bronić - czyli gdy fikcja miesza się z faktami

W połowie listopada 2013 r. państwa strony konwencji dot. wybranych broni konwencjonalnych (CCW) - a więc także USA, Chiny, Izrael czy Rosja, zdecydowały, że w maju 2014 roku ma się odbyć spotkanie ekspertów w sprawie w pełni autonomicznej broni.

Human Rights Watch, które jest liderem kampanii Stop Killer Robots, ma nadzieję, że spotkanie to jest początkiem drogi do przyjęcia VI protokołu do konwencji zakazującego użycia tego typu broni (zobacz tutaj).  Zdaniem tej organizacji, zawsze w przypadku, gdy w grę wchodzi kwestia ludzkiego życia czy śmierci, konieczne jest podjęcie decyzji przez człowieka. Oczywiście wizja maszyn buntujących się przeciwko człowiekowi przemawia do wyobraźni (zwłaszcza, gdy się obejrzy wszystkie części Terminatora), jednak warto zauważyć, że nie brakuje opinii zgodnie z którymi właśnie użycie w pełni autonomicznej broni wyeliminuje błędy ludzkie (zobacz np. tuta oraz tutaj) Szykuje się więc walka na ekspertyzy techniczne, aby udowodnić, iż tego typu broń może (lub nie może) być precyzyjna i dokonywać rozróżnienia między osobami cywilnymi a biorącymi udział w działaniach zbrojnych. Jeśli jednak tego typu broń nie byłaby w stanie rozróżniać walczących (celowo unikam terminu kombatant ze względu na brak tego pojęcia w prawie konfliktów o charakterze niemiędzynarodowym) od cywilów, to w przypadku konfliktów zbrojnych już teraz można byłoby stwierdzić jej nielegalność w świetle art. 51 ust. 4 i art. 36 I protokołu dodatkowego do konwencji genewskich z 1949 r., i zasady 71 prawa zwyczajowego (wg studium MKCK). Faktem jest jednak, że przyjęcie protokołu dot. tego typu broni przecięłoby dyskusję nt. dopuszczalności tego typu broni w ramach konfliktu zbrojnego. Dyskusja jednak powinna dotyczyć faktów a nie wizji przyszłości, gdyż a priori każdą broń można zdemonizować. Warto przypomnieć, że onegdaj za broń masowego rażenia, którą należało zakazać ze względu na jej niekontrolowane skutki, uznano...kuszę.

Dla przypomnienia:

Konwencja dot. niektórych broni konwencjonalnych (Konwencja o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych rodzajów broni konwencjonalnej, które mogą być uznawane za powodujące nadmierne cierpienia lub mające niekontrolowane skutki, tzw. konwencja o „nieludzkiej broni”) została przyjęta w 1980 r., jednak w 2001 r. został zmieniony art. 1 konwencji w ten sposób, iż rozszerzył zakres stosowania konwencji także o konflikty o charakterze niemiędzynarodowym. Do konwencji przyjęto do tej pory pięć protokołów dodatkowych: I - dot. broni pozostawiającej niewykrywalne odłamki, II - dot. min, III - dot. broni zapalającej, IV - dot. laserowej broni oślepiającej, V - dot. wybuchających pozostałości.