Sprawa Al-Senussiego niedopuszczalna

Już parę dni temu Izba Apelacyjna Międzynarodowego Trybunału Karnego wydała wyrok potwierdzający wcześniejszy wyrok Izby Przygotowawczej (tu) w sprawie dopuszczalności przed trybunałem sprawy Abdullaha Al-Senussiego. Uznała tym samym, że sprawa jest niedopuszczalna do rozpatrzenia przed Trybunałem, a Libia jest zdolna i chętna aby osądzić Al-Senussiego i że w jego sprawie toczy się w Libii postępowanie prowadzone przez kompetentne organy.

Wyrok znajduje się tu. 

W kontekście nasilających się w Trypolisie i Bengazi naruszeń dotykających ludność cywilną (na ten temat Prokurator MTK tu) decyzja MTK wydaje się nader zaskakująca. Nie wiadomo bowiem, czy proces Al-Senussiego będzie wypełniał międzynarodowe standardy, jeśli w kraju trwają zamieszki, a sytuacja polityczna jest niestabilna.

Proces Kadafiego jednak w Hadze....

Dziś, 21 maja, MTK wydał decyzję dotyczącą dopuszczalności sprawy Saifa Al-Islama Kadafiego przed Trybunałem. Jest to już druga decyzja w sprawie. 31 maja ubiegłego roku, Trybunał odrzucił libijski sprzeciw wobec dopuszczalności sprawy (tu), przypominając Libii o jej obowiązku dostarczenia Kadafiego do Trybunału. Rząd libijski złożył apelację od tej decyzji już 7 czerwca 2013 (tu), a w międzyczasie w Libii rozpoczęło się postępowanie karne przeciwko m.in. Kadafiemu (pisaliśmy o tym tu, zwracając państwa uwagę na to, że Kadafi jest nieobecny w Trypolisie a proces toczy się poprzez łącze internetowe).

Decyzja o niedopuszczalności sprawy przed MTK

Dnia 11 października Izba Przygotowawcza MTK wydała pierwszą w historii decyzję dotyczącą dopuszczalności sprawy, w której uznała, że sprawa jest niedopuszczalna do rozpoznania przez MTK na tej podstawie, że państwo jest zdolne i chętne aby przeprowadzić postępowanie. 

Libijski sprzeciw wobec dopuszczalności sprawy przed MTK odrzucony

Dnia 1 maja 2012 roku Libia złożyła sprzeciw wobec dopuszczalności sprawy przed MTK.  Starała się wykazać, że prowadzi sprawę przeciwko Kadafiemu, która dotyczy tych samych zarzutów, co sprawa przed MTK (tzw. Same conduct/ same person test) oraz, że aktywnie prowadzi postępowanie m.in. przesłuchując świadków, przeprowadzając naukowe analizy mające pozwolić na osądzenie osób podejrzewanych o popełnienie zbrodni.  Dnia 31 maja 2013 roku MTK wydał z dawna oczekiwaną decyzję (tu) odrzucając libijski sprzeciw wobec dopuszczalności sprawy przed MTK. Tym samym trybunał nie dał wiary zapewnieniom Libii, że jest ona zdolna i chętna aby osądzić sprawców zbrodni popełnionych w Libii. Oznacza to, że jeśli Libia nie złoży odwołania od tej decyzji MTK będzie rozpatrywał sprawę Saifa Al- Islama Kadafiego.

Decyzja MTK - wycofanie zarzutów przeciwko F. Muthaura

Dnia 11 marca 2013 Prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego wycofała zarzuty przeciwko Francisowi Muthaura. Był on oskarżony razem z Uhuru Kenyattą i Mohamedem Ali (Decyzja MTK z 23 stycznia 2012 roku) o popełnienie zbrodni przeciwko ludzkości. Izba Orzekająca II nie potwierdziła zarzutów przeciwko ostatniemu, obecnie sprawuje on funkcję publiczną w Kenii.

Zarzuty wobec Muthaury wycofano ponieważ, jak stwierdziła Prokurator, część świadków umarła, część się wycofała ze strachu, rząd Kenii nie wspomógł MTK w uzyskaniu ważnych dowodów, a  kluczowy świadek został wycofany, kiedy odwołał zasadniczą część swoich zeznań i przyznał się do przyjmowania łapówek.

Pikanterii sprawie dodaje fakt, że Uhuru Kenyatta wygrał właśnie wybory prezydenckie w Kenii i nie wiadomo, czy stawi się w MTK (GW, Kenia: zamieszki po ogłoszeniu wyników wyborów prezydenckich.), a także, że MTK odrzucił sprzeciw wobec dopuszczalności sprawy kenijskiej przed MTK. Kenia próbowała wykazać, że jest zdolna i chętna aby przeprowadzić postępowanie karne przeciwko sprawcom zbrodni, niemniej jednak MTK nie zgodził się z jej argumentami (decyzja Izby Apelacyjnej z 20 września 2011). Ostatecznie może się bowiem okazać, że MTK w sprawie Kenyatty, Alego i Muthaury nie będzie miał fizycznie kogo osądzić, a nie przeprowadza procesu in absentia.

Wybór Kenyatty na prezydenta państwa wznawia dyskusję o immunitet głowy państwa, która w orbicie MTK pojawiła się już przy okazji wydania nakazu aresztowania wobec prezydenta Sudanu Al Baszira (nie wyegzekwowanego do dziś), a wycofanie zarzutów wobec Muthaury  rodzi pytania o zdolność MTK do ochrony świadków zbrodni.