Wyrok Trybunału jugosłowiańskiego w sprawie Radovana Karadžicia

Od czasu zaprezentowania  ostatnich argumentów w sprawie Radovana Karadžicia przed trybunałem jugosłowiańskim minęło już prawie półtora roku (pisaliśmy o tym tu oraz tu). Prokurator przypisywał mu odpowiedzialność za popełnienie zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości oraz ludobójstwa, wskazując, że ponosi on  główną odpowiedzialność za wspólne kryminalne przedsięwzięcie (joint criminal enterprise), które objęło kampanię snajperską w Sarajewie i eksterminację ludności w Srebrenicy, które miały doprowadzić do pozbycia się Muzułmanów z Republiki Serbskiej. 

A dziś MTKJ ogłosił w końcu wyrok w sprawie uznając, że:

-  nie ma wystarczających dowodów aby wykazać, że popełniono ludobójstwo w miejscowościach Bratunac, Foca, Sanski Most, Prijedor czy w Zvorniku. Trybunał uznał jednak, że w odniesieniu do tych miejscowości popełniono zbrodnie eksterminacji, morderstw, prześladowań, deportacji i przymusowych przesiedleń będących zbrodniami przeciwko ludzkości, oraz morderstw będących pogwałceniami praw i zwyczajów wojennych i Karadžić ponosi za nie odpowiedzialność karną.

Aresztowano podejrzanych o popełnienie masakry w Srebrenicy

W tym roku mija 20 rocznica masakry w Srebrenicy (o masakrze na Wikipedii), a dziś właśnie Associated Press informuje o tym, że zespół serbskich i bośniackich  prokuratorów aresztował siedem osób podejrzanych o dokonanie tej straszliwej masakry, zobacz tu.

Akcje tego zespołu składającego się z przedstawicieli wrogich stron z czasów wojny w byłej Jugosławii wspierane są przez trybunał jugosłowiański i upatruje się je jako element procesu pojednawczego, który pozwoli zwaśnionym narodom zmierzyć się z przeszłością.

Kara dożywocia dla Karadžicia?

W świetle mowy obrończej Karadžicia, o której pisaliśmy wczoraj (zobacz tu) fundamentalne znaczenia ma stanowisko Prokuratora MTKJ (zobacz tu, w szczególności proszę zwrócić uwagę na to, że dokument zawiera listy ofiar). Kończąc przedstawianie swoich racji w sprawie zażądał on dla oskarżonego kary dożywotniego pozbawienia wolności (zobacz tu). Prokurator przypisuje mu główną odpowiedzialność za wspólne kryminalne przedsięwzięcie (joint criminal enterprise – doktryna, która pozwala na przypisanie indywidualnej odpowiedzialności członkom grupy za popełnienie wspólnej zbrodni), które dotyczyło kampanii snajperskiej w Sarajewie i eksterminacji ludności w Srebrenicy, co miało doprowadzić do pozbycia się Muzułmanów z Republiki Serbskiej.

Mowa obrończa Karadžicia

Na stronie trybunału jugosłowiańskiego ukazała się właśnie „mowa obrończa” Radovana Karadžicia (Defence Final Trial Brief, zobacz tu) oskarżanego o popełnienie zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości oraz ludobójstwo (chodzi o masakrę w Srebrenicy). W liczącym ponad 850 stron liście Karadžić pisze np. „prawdą jest, że prezydent Karadžić po prostu nigdy nie uczestniczył ani nie wiedział o ludobójstwie w Srebrenicy. Nie jest zatem winny ludobójstwa w kontekście żadnej teorii o odpowiedzialności” (zob. par. 3302 listu). Nie może także, w swojej opinii, odpowiadać za inne zbrodnie bo po prostu o niech nie wiedział, albo nie miał nad osobami, które je popełniały, żadnej kontroli. 

Czy czuje się winny? O tak, czuje żal i sympatię dla ofiar i rozumie, że jako prezydent Republiki Serbskiej ponosi moralną odpowiedzialność za zbrodnie popełnione przez obywateli Republiki Serbskiej (par. 3427). 

Jeśliby jednak trybunał nie wziął pod uwagę niewinności oskarżonego lub okoliczności łagodzących przez niego przedstawionych – pozostawia on sądowi pod rozwagę kwestię długości kary na które skazano osoby oskarżone o te same zbrodnie. Momcilo Krajśnik został skazany na 20 lat a Biljana Plavsić na 11 lat pozbawienia wolności (par. 3429).

Trybunał jugosłowiański "sądem satanistycznym"?

Wtorkowe spotkanie po latach Ratko Mladicia z Radovanem Karadžiciem przed Trybunałem jugosłowiańskim można zasadniczo oceniać jako farsę. Obaj oskarżani są o popełnienie zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości oraz ludobójstwo. Panowie spotkali się, aby Mladić mógł zeznawać przed Trybunałem w sprawie Karadžicia (pisaliśmy o tym tu), jako świadek obrony. Spotkania nie można jednak uznać za udane, ze składania zeznań bowiem nic nie wyszło. Mladić przed złożeniem przysięgi odmówił składania zeznań przed sądem, którego nie uznaje. Skarżył się także na brak protezy zębowej. Kiedy mu została dostarczona z celi, mimo wszystko odmawiał odpowiedzi na zadawane pytania, powtarzając, że zeznania mogą zaszkodzić jego własnej sprawie, konsekwentnie nie odpowiadał na pytania zadawane mu przez Karadžicia. Wychodząc wykrzyczał, że nie będzie zeznawał przed satanistycznym sądem. Sędziowie słyszeli już wiele i także tym razem udało im się zachować powagę. Zeznania do obejrzenia na youtube.com tu: część I i część II.

Krstić nie musi zeznawać w sprawie Karadžića

18 lipca 2013 r. MTKJ uznał Krstića za niewinnego  zarzutu obrazy sądu w postaci odmowy składania zeznań w procesie Karadžića. O sprawie pisaliśmy tutaj.
Sąd uznał, że biorąc pod uwagę obszerną dokumentację medyczną, można przyjąć, że Krstić (skazany za m.in. ludobójstwo w Srebrenicy) cierpi  na syndrom stresu pourazowego (Post Traumatic Stress Syndrome), a jego zdrowie pogorszyło się znacznie po wezwaniu do składania zeznań w procesie Karadzica.

W dzisiejszych przesłuchaniach w sprawie Karadžića Sąd ustalał, czy można Karadžićowi przypisać wydanie rozkazu ostrzelania Srebrenicy, biorąc pod uwagę jego uwagi na spotkaniach z dowódcami wojskowymi na kilka dni przed masakrą: czy był jedynie formalnym dowódcą, czy też efektywnie sprawował kontrolę nad siłami zbrojnymi. Świadkowie zasłaniali się niepamięcią lub niemożnością oceny przykładowo, czy strzały oddane w stronę rzeki miały na celu zabicie cywilów, czy jedynie sprawdzenie, czy po drugiej stronie znajdują się rebelianci.

Radovan Karadžić przed MTKJ za ludobójstwo

Izba Apelacyjna MTKJ wydała właśnie wyrok (tu) unieważniający zeszłoroczny wyrok Izby Orzekającej MTKJ, dotyczący uwolnienia od zarzutu ludobójstwa Radovana Karadžicia. Izba Apelacyjna przywróciła zarzut popełnienia przez niego tej zbrodni. W zeszłym roku Izba Orzekająca (transkrypt wyroku tu) uniewinniła Karadžicia od zarzutu popełnienia zbrodni ludobójstwa wskazując m.in., że odnośnie zabójstw członków grupy nawet gdyby przypisać dowodom maksymalną wartość dowodową nie można wywnioskować, że wyniszczona grupa stanowiła znaczną i znaczącą część grupy na tyle aby miała wpływ na przetrwanie populacji. Odnośnie poważnych uszkodzeń ciała, Izba Orzekająca uznała, że nie da się udowodnić, że uszkodzenia ciała czy rozstrój zdrowia psychicznego są tak poważnego stopnia, że zagrażałyby istnieniu grupy jako takiej. Izba nie doszukała się również istnienia ludobójczego zamiaru w działaniach oskarżonego.

Wyrok Izby Apelacyjnej unieważnia te ustalenia wskazując, że Izba Orzekająca popełniła błąd nie będąc w stanie ustalić zamiaru ludobójczego Karadžicia w oparciu o dowody przedstawione przez Prokuratora. Zdaniem Izby Apelacyjnej dowody były wystarczające. 

Po zeszłorocznej decyzji Izby Orzekającej pojawiały się przypuszczenia, że również Radko Mladić zostanie uniewinniony od zarzutu popełnienia ludobójstwa, gdyż zarzuty przeciwko niemu były skonstruowane w oparciu o te same dowody.   Decyzja Izby Apelacyjnej, choć nie rozstrzyga o winie podsądnych, a jedynie rozstrzyga kwestię stawianych im zarzutów (zgodnie z Regułą 98 bis nakazuje się Izbie wydać wyrok uniewinniający w kwestii zarzutów, co do których nie ma wystarczających dowodów), pozwala przynajmniej do czasu wydania ostatecznego wyroku mieć nadzieję, że zarówno Mladić jak i Karadžić zostaną ostatecznie skazani za popełnienie zbrodni ludobójstwa.