Wprowadzenie derogacji zobowiązań wynikających z EKPC – wytyczne Sekretarz Generalnej oraz aktualna praktyka państw cd. rozważań na tle pandemii COVID - 19

Szerząca się epidemia COVID-19 ma znaczący wpływ na funkcjonowanie systemu gwarancji ochrony praw człowieka stworzonego na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Wpływ ten przejawia się na wielu płaszczyznach. Po pierwsze spowodował wydłużenie terminów procesowych w postępowaniach przed ETPC, co jest ze zrozumiałych względów korzystne szczególnie dla potencjalnych skarżących (na blogu pisaliśmy tu i tu), ale również ma związek z procedurą notyfikowania Sekretarzowi Generalnemu RE na podstawie art. 15 Konwencji informacji o podjętych przez władze środkach uchylających stosowanie zobowiązań wynikających z Konwencji w zakresie ściśle odpowiadającym wymogom sytuacji. Do dziś notyfikacje na podstawie art. 15 Konwencji złożyło 9 państw: Albania, Armenia, Estonia, Gruzja, Łotwa, Północna Macedonia, Mołdowa, Rumunia, Serbia (na blogu pisaliśmy tu i tu). Część z nich złożyła notyfikacje w związku z wprowadzeniem stanu wyjątkowego, inne w związku z wprowadzeniem stanu katastrofy naturalnej/żywiołowej (np. Albania).

Uchylenie stosowania praw człowieka w Turcji

Turcja zapowiedziała "czasowe zawieszenie" Europejskiej konwencji praw człowieka (zobacz tutaj, oraz doniesienia prasowe tutaj i tutaj, tutaj) na ok. 1,5 miesiąca w związku z nieudanym zamachem stanu z 15 lipca i wprowadzonym stanem wyjątkowym (na okres 3 miesięcy). Nie jest to wyjątkowe zachowanie państwa, gdyż zamach stanu może być traktowany jako niebezpieczeństwo publiczne zagrażające życiu narodu, czyli sytuacji, w jakiej to można pozwolić sobie na uchylenie stosowania pewnych zobowiązań konwencji (art. 15).

Notyfikowanie przez Ukrainę derogacji z niektórych zobowiązań w zakresie praw człowieka

Zgodnie z decyzją podjętą przez Radę Najwyższą Ukrainy (pisaliśmy o tym na blogu tu) władze ukraińskie złożyły 9 czerwca 2015 r. Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy notę werbalną informującą o derogacji niektórych praw wynikających z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. 

W nocie władze ukraińskie podkreśliły, że w wyniku aneksji i przejściowej okupacji przez Federację Rosyjską części terytorium Ukrainy, władze FR są całkowicie odpowiedzialne za poszanowanie praw człowieka i implementację właściwych traktatów prawnoczłowieczych na wspomnianych terytoriach. W celu zapewniania poszanowania życiowych interesów społeczeństwa i państwa ukraińskiego w odpowiedzi na agresję rosyjską Ukraina przyjęła szereg aktów prawnych, które stanowią derogację z niektórych zobowiązań Ukrainy na podstawie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych i Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. 

Uchylenie stosowania niektórych postanowień MPPOiP oraz EKPCz na części terytorium Ukrainy

Ukraińska Rada Najwyższa przegłosowała 21 maja br. uchylenie stosowania niektórych zobowiązań wynikających z Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz z Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Za głosowało 245 na 450 deputowanych. Uzasadnieniem dla podjęcia decyzji było to, że prowadzeniu antyterrorystycznych operacji w niektórych rejonach obwodów donieckiego i ługańskiego spowodowanych agresją zbrojną Federacji Rosyjskiej oraz akcjami wspieranych przez Rosję grup terrorystycznych, towarzyszyło przyjęcie przez radę przepisów prawnych, które pozostają w sprzeczności ze zobowiązaniami wynikającymi ze wskazanych umów oraz Europejskiej Karty Społecznej.