Chiny znoszą część ograniczeń w eksporcie metali ziem rzadkich

Chiny zdecydowały się w zeszłym tygodniu na zniesienie ograniczeń na eksport metali ziem rzadkich (por np z informacją WSJ). Decyzja ta jest konsekwencja przegranego sporu z Unią Europejską, Stanami Zjednoczonymi oraz Japonią (China — Measures Related to the Exportation of Rare Earths, Tungsten and Molybdenum) w Światowej Organizacji Handlu (WTO). O decyzji panelu WTO oraz Appellate Body pisaliśmy tu i tu.

Spór ten rozpoczął się w 2012 r. kiedy to trzy kraje zdecydowały się zaskarżyć do WTO szereg restrykcji wprowadzonych przez Chiny w odniesieniu do eksportu metali ziem rzadkich. Państwa te twierdziły, że ograniczenia te są niezgodne w Protokołem Akcesyjnym Chin i mają protekcjonistyczny charakter (służą wspieraniu krajowego przemysłu). Chiny utrzymywały natomiast, że ograniczenia mają na celu ochronę środowiska oraz zabezpieczenie własnych zasobów naturalnych. Zarówno panel jak i Appellate Body uznały, że środki te naruszają zobowiązania Chin wynikające z prawa WTO.

Chiny przegrywają spór w sprawie metali ziem rzadkich

7 sierpnia Organ Apelacyjny WTO wydał orzeczenie w sprawie China – Measures Related to the Exportation of Rare Earths, Tungsten and Molybdenum. Jak informowaliśmy, zaskakującą apelację w tej sprawie wniosły Stany Zjednoczone, mimo że wygrały sprawę przed panelem WTO. Następnie Chiny wniosły apelację w tej sprawie przeciwko Stanom Zjednoczonym, a także dwóm innym z połączonych spraw (sprawy wniesione przez Japonię i Unię Europejską).

W Chiny swojej apelacji kwestionowały przede wszystkim brak możliwości zastosowania art. XX GATT do wyjątków od zobowiązań przyjętych w protokole akcesyjnym (o czym już pisaliśmy tu). Organ Apelacyjny podtrzymał jednak orzeczenie Panelu. Jedynym aspektem zakwestionowanym przez Organ Apelacyjny był wprowadzony przez Panel wymóg bezstronności (even-handedness) jako niezależne kryterium powołania się na art XX(g) GATT, dotyczący ograniczonych zasobów. Jednak pomimo odwrócenia w tym względzie interpretacji Panelu, Organ Apelacyjny nie uznał możliwości powołania się przez Chiny na art XX(g) w celu wprowadzenia ograniczeń w handlu metalami ziem rzadkich. 

Zaskakująca apelacja US w sprawie metali ziem rzadkich

Stany Zjednoczone zdecydowały się w zeszłym tygodniu na złożenie apelacji od raportu panel WTO w sprawie China – Measures Related to the Exportation of Rare Earths, Tungsten and Molybdenum dotyczącej chińskich ograniczeń handlowych na eksport metali ziem rzadkich. 

Na pierwszy rzut oka decyzja ta może wydawać się dziwna. Stany Zjednoczone wygrały bowiem postępowanie przed panelem WTO, zaś samo odwołanie dotyczy drugorzędnych kwestii proceduralnych, nie mających większego wpływu na zakres rekomendacji panelu. Okazuje się jednak, że złożenie apelacji może być uzasadnione ze względów taktyczno-procesowych. Stany Zjednoczone, słusznie zakładając że Chiny złożą odwołanie od decyzji panelu, postanowiły działać wyprzedzająco. Zgodnie z regułami WTO dotyczącymi zasad składania odwołania, złożenie wniosku przez USA powoduje, że Chiny muszą złożyć swoją apelację w ciągu kolejnych pięciu dni. Tym samym znaczenie ulega skróceniu okres przewidziany na złożenie apelacji, który normalnie upływałby dopiero 25 maja 2014 r. 

Powyższa strategia procesowa została zastosowana w praktyce WTO po raz pierwszy.

Więcej informacji jest dostępnych w dokumencie WT/DS431/9, który można znaleźć w bazie danych WTO.

O sprawie pisaliśmy już wcześniej tu i tu.

Decyzja panelu WTO w sprawie metali ziem rzadkich

26 marca 2014 r. panel WTO przyjął raport dotyczący postępowania wszczętego przez Unię Europejską, Stany Zjednoczone oraz Japonię przeciwko Chinom w sprawie ograniczeń w zakresie eksportu metali ziem rzadkich. Panel uznał, że szereg chińskich środków regulacyjnych (tzn. specjalne opłaty eksportowe, kontyngenty eksportowe oraz restrykcje dotyczące podmiotów, które mogą eksportować takie materiały) są niezgodne z prawem WTO. Spór został zainicjowany w 2012 r., kiedy Chiny postanowiły zmniejszyć wielkość kontyngentów o 40%. W efekcie tej decyzji tej decyzji ceny metali ziem rzadkich na światowych rynkach znaczenie wzrosły. Warto dodać, że Chiny produkują aktualnie prawie 90% takich metali.

Grenlandia pozwoli na wydobycie uranu i metali ziem rzadkich

Już dziś pisaliśmy o tym, że Chiny najprawdopodobniej będą musiały znieść limity na eksport metali ziem rzadkich. Na ich cenę na światowych rynkach może jednak wpłynąć także piątkowa decyzja parlamentu Grenlandii. 25 października, Inatsisartut - parlament Grenlandii podjął decyzję zniesieniu zakazu wydobycia uranu i metali ziem rzadkich na terytorium Grenlandii (Reuters, TOK FM). Zakaz ten, przede wszystkim w odniesieniu do uranu, obowiązywał od dwudziestu lat i wynikał z niechętnego stosunku władz duńskich do prowadzenia wydobycia na dalekiej północy. Zniesienie zakazu było możliwe dzięki przekazaniu w 2009 przez Danię autonomii władzom grenlandzkim między innymi w zakresie decydowania o zasobach naturalnych. Decyzja ta otwiera możliwość eksploatacji złóż na Grenlandii dla przedsiębiorstw z całego świata (The Guardian, Greenland gives green light for uranium and rare earths mining).

Decyzja panelu WTO w sprawie metali ziem rzadkich już wkrótce

Jak podaje kilka agencji informacyjnych (np. Bernama), powołując się na anonimowe źródła, panel WTO zdecydował przyznać rację stronom skarżącym (Japonia, Stany Zjednoczone oraz UE) w sporze z Chinami dotyczącym ograniczeń w eksporcie metali ziem rzadkich. Tym samym chińskie restrykcje eksportowe zostały uznane za sprzeczne z postanowieniami Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu oraz Protokołu Akcesyjnego Chin. Sam projekt raportu ma być rozesłany stronom w najbliższą środę (standardowa procedura stosowana w WTO, dająca stronom możliwość wypowiedzenia się co do rozstrzygnięcia jeszcze przed jego oficjalnym przyjęciem), zaś jego finalna wersja powinna zostać ogłoszona 21 listopada 2013 r. Każdej ze stron przysługuje prawo odwołania się do Appellate Body.