Raport panelu WTO w sprawie wymogu jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych

Pod koniec czerwca 2018 r. zespół orzekający WTO wydał długo oczekiwany raport w sprawie jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych. Wymóg taki wprowadziła w 2012 r. Australia (nota bene jako pierwszy kraj na świecie). Celem nowego prawa było zwiększenie ochrony zdrowia publicznego poprzez zniechęcanie potencjalnych użytkowników przed rozpoczynaniem lub powrotem do używania wyrobów tytoniowych oraz zachęcanie tych którzy już używają tych produktów do ich porzucenia. Cel ten miał być realizowany poprzez zwiększenie skuteczność ostrzeżeń zdrowotnych umieszczanych na opakowaniach oraz generalne ograniczenie atrakcyjność wyrobów tytoniowych.

Ustawa oraz jej akty wykonawcze określiły w szczegółowy sposób wygląd opakowań produktów tytoniowych, w tym ich kolor, kształt i wielkość, a także rozmieszczenie na nich poszczególnych elementów. Zgodnie z tymi przepisami wszystkie opakowania wyrobów tytoniowych muszą mieć ciemnooliwkowe tło (ang. drab dark brown lub – w technicznej nomenklaturze – Pantone 448C). Ustawa wprowadziła również zakaz umieszczania na opakowaniach wyrobów tytoniowych jakichkolwiek znaków towarowych i innych oznaczeń, poza marką wyrobu, nazwą producenta oraz określeniem wariantu produktu (np. menthol, gold , blue lub white). Nazwy te mogą być umieszczone na opakowaniu jedynie w określonych miejscach oraz przy użyciu obowiązkowej czcionki (Lucida Sans). Również wielkość i kolor czcionki są uregulowane. Standaryzacji poddano także wielkość oraz kształt opakowania – zarówno jednostkowego, jak i zbiorczego (kartony).

Wygląd opakowania papierosów
(źródło: https://www.telegraph.co.uk/science/2017/04/26/plain-cigarette-packaging-works-scientists-suggest-ahead-uk/) 

Ukraina wycofuje się z postępowania WTO dotyczącego jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych!

Przewodniczący panelu WTO wyznaczonego do zbadania legalności australijskiego prawa o jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych (Australia – Certain Measures concerning Trademarks and other Plain Packaging Requirements Applicable to Tobacco Products and Packaging, WT/DS434) poinformował wczoraj, że Ukraina złożyła 28 maja 2015 r. wniosek o zawieszenie postępowania. Australia poparła tę inicjatywę, wskazując że takie zawieszenie umożliwi stronom polubowne załatwienie sporu (o postępowaniu tym pisaliśmy już wcześniej na naszym blogu - por. nasze posty tu i tu). Zgodnie z przepisami WTO w przypadku zawieszania trwającego dłużej niż 12 miesięcy, panel wyznaczony do rozpatrzenia sprawy traci swój mandat i strona skarżąca na nowo musi rozpocząć całą procedurę.

Wydłużenie okresu implementacji Porozumienia TRIPs

Członkowie WTO uzgodnili na ostatnim posiedzeniu Rady TRIPs wydłużenie o 8 lat (do 2021 r.) okresu implementacji zobowiązań wynikających z Porozumienia w sprawie handlowych aspektów praw własności intelektualnej (Porozumienie TRIPs). Możliwość taka jest jedynie dostępną dla krajów najmniej rozwiniętych.

Jest to już druga taka decyzja Rady TRIPs (poprzednia została podjęta w 2005 r.). Zgodnie z nią, kraje najmniej rozwinięte mogą swobodnie decydować czy chcą chronić na własnym terytorium prawa gwarantowane przez Porozumienie TRIPs (np. prawo do znaku towarowego). Warto przy tym dodać, że jeżeli dany kraj zdecyduje się jednak na wprowadzenie takiej ochrony to jest zobowiązany do stosowania zasady najwyższego uprzywilejowania oraz traktowania narodowego.

Obecnie wśród Członków WTO znajdują się 34 kraje sklasyfikowane są jako kraje najmniej rozwinięte.

Wniosek Kuby o konsultacje w sprawie Plain Packaging Act

Kuba złożyła 3 maja 2013 r. wniosek o wszczęcie formalnych konsultacji z Australią w sprawie ustawy wprowadzającej obowiązek stosowania jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych (Tobacco Plain Packaging Act of 2011). Jest to kolejny członek WTO, po Ukrainie, Hondurasie oraz Republice Dominikany, który kwestionuje legalność nowego australijskiego prawa w kontekście zobowiązań wynikających z Porozumienia w sprawie Barier Technicznych w Handlu oraz Porozumienia w sprawie Handlowych Aspektów Praw Własności Intelektualnej. Decyzja Kuby to również pierwszy krok w formalnej procedurze rozstrzygania sporów WTO – w razie niepowodzenia konsultacji, może ona żądać powołania specjalnego panelu orzekającego (co też uczyniła już wcześniej Ukraina).

Nowe australijskie prawo, które weszło w życie w 1 grudnia 2012 r., przewiduje zakaz umieszczania na opakowaniach wyrobów tytoniowych jakichkolwiek znaków graficznych (np. logo producenta), które mogłyby wyróżniać dany produkt spośród innych. Same opakowania muszą być jednolite kolorystycznie, zaś marka wyrobu musi być zapisana standardową czcionką. Zdaniem Australii rozwiązanie to spełnia dwie funkcje. Po pierwsze ma ono eliminować możliwość oddziaływania firm tytoniowych na zachowanie klientów za pomocą opakowań (szczególnie wobec początkujących oraz przyszłych palaczy). Po drugie, jednolite opakowanie mają poprawić skuteczność ostrzeżeń informujących o szkodliwości palenia poprzez zwiększenie ich widoczności. Z drugiej strony przeciwnicy nowego prawa zarzucają mu zbytnia ingerencję w prawa własności intelektualnej (prawo do używania znaku towarowego) oraz podważają jego skuteczność. Intersujące artykuły analizujące legalność tego rozwiązania można znaleźć tu i tu. Jakiś czas temu wspominaliśmy również na blogu o podobnej inicjatywie regulacyjnej w ramach Unii Europejskiej.

Indyjski Sąd Najwyższy odmawia udzielania ochrony patentowej dla leku na raka

Indyjski Sąd Najwyższy w decyzji z dnia 1 kwietnia 2013 r. odmówił spółce Novartis AG rejestracji patentu na ulepszoną wersję leku na raka (Glivec). Zgodnie z indyjskim prawem patentowym ulepszone wersje substancji czynnych, które uzyskały już w przeszłości ochronę patentową, zasadniczo nie mogą być przedmiotem nowego patentu (odmiennie niż np. w USA). Rozwiązanie takie ma szczególne znaczenie w kontekście możliwości produkowania leków generycznych. Decyzja ta ma charakter precedensowy i może mieć wpływ na praktykę patentową innych państw w regionie.

Kontrowersje budzi natomiast jej zgodność z wymaganiami Porozumienia WTO o Handlowych Aspektach Własności Intelektualnej (TRIPS), w szczególności z jego Art. 27. Będzie ona zapewne przedmiotem dyskusji na najbliższym posiedzeniu Rady TRIPS i być może zakończy się formalnym sporem przed organami WTO.

Omówienie decyzji Sądu Najwyższego można znaleźć na blogu Spicy IP.