Raport panelu WTO w sprawie wymogu jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych

Pod koniec czerwca 2018 r. zespół orzekający WTO wydał długo oczekiwany raport w sprawie jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych. Wymóg taki wprowadziła w 2012 r. Australia (nota bene jako pierwszy kraj na świecie). Celem nowego prawa było zwiększenie ochrony zdrowia publicznego poprzez zniechęcanie potencjalnych użytkowników przed rozpoczynaniem lub powrotem do używania wyrobów tytoniowych oraz zachęcanie tych którzy już używają tych produktów do ich porzucenia. Cel ten miał być realizowany poprzez zwiększenie skuteczność ostrzeżeń zdrowotnych umieszczanych na opakowaniach oraz generalne ograniczenie atrakcyjność wyrobów tytoniowych.

Ustawa oraz jej akty wykonawcze określiły w szczegółowy sposób wygląd opakowań produktów tytoniowych, w tym ich kolor, kształt i wielkość, a także rozmieszczenie na nich poszczególnych elementów. Zgodnie z tymi przepisami wszystkie opakowania wyrobów tytoniowych muszą mieć ciemnooliwkowe tło (ang. drab dark brown lub – w technicznej nomenklaturze – Pantone 448C). Ustawa wprowadziła również zakaz umieszczania na opakowaniach wyrobów tytoniowych jakichkolwiek znaków towarowych i innych oznaczeń, poza marką wyrobu, nazwą producenta oraz określeniem wariantu produktu (np. menthol, gold , blue lub white). Nazwy te mogą być umieszczone na opakowaniu jedynie w określonych miejscach oraz przy użyciu obowiązkowej czcionki (Lucida Sans). Również wielkość i kolor czcionki są uregulowane. Standaryzacji poddano także wielkość oraz kształt opakowania – zarówno jednostkowego, jak i zbiorczego (kartony).

Wygląd opakowania papierosów
(źródło: https://www.telegraph.co.uk/science/2017/04/26/plain-cigarette-packaging-works-scientists-suggest-ahead-uk/) 

Koniec sporu inwestycyjnego o jednolite opakowania wyrobów tytoniowych!

Międzynarodowy trybunał arbitrażowy który zajmował się głośnym sporem inwestycyjnym pomiędzy jedną ze spółek należących do grupy Philip Morris (tj. Philip Morris Asia, w skrócie PMA) a Australią, poinformował właśnie o wydaniu decyzji, w której oddalił skargę PMA. Spór dotyczył nowego australijskiego prawa wprowadzającego obowiązek stosowania jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych (o równoległym sporze toczącym się przed WTO informowaliśmy tu oraz tu). Trybunał nie odniósł się przy tym do aspektów materialnych skargi, została ona bowiem oddalona ze względów proceduralnych (uzasadnienie decyzji nie jest jeszcze publicznie dostępne więc nie wiadomo który z zarzutów jurysdykcyjnych podnoszonych przez Australię został uznany przez trybunał - co do szczegółów patrz poniżej). 

Ukraina wycofuje się z postępowania WTO dotyczącego jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych!

Przewodniczący panelu WTO wyznaczonego do zbadania legalności australijskiego prawa o jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych (Australia – Certain Measures concerning Trademarks and other Plain Packaging Requirements Applicable to Tobacco Products and Packaging, WT/DS434) poinformował wczoraj, że Ukraina złożyła 28 maja 2015 r. wniosek o zawieszenie postępowania. Australia poparła tę inicjatywę, wskazując że takie zawieszenie umożliwi stronom polubowne załatwienie sporu (o postępowaniu tym pisaliśmy już wcześniej na naszym blogu - por. nasze posty tu i tu). Zgodnie z przepisami WTO w przypadku zawieszania trwającego dłużej niż 12 miesięcy, panel wyznaczony do rozpatrzenia sprawy traci swój mandat i strona skarżąca na nowo musi rozpocząć całą procedurę.

Jednolite opakowania wyrobów tytoniowych – sporów ciąg dalszy

W zeszłym tygodniu kolejny kraj zakomunikował plan wprowadzenia wymogu jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych. Norwegia w oficjalnej notyfikacji skierowanej do WTO poinformowała, że prowadzi zaawansowane prace nad takim wymogiem, zastrzegając przy tym, że ostateczna decyzja w tej kwestii nie została jeszcze podjęta i zapraszając członków WTO do przesyłania swoich uwag. Wśród powodów wprowadzenia wymogu wskazano chęć ograniczenia spożycia wyrobów tytoniowych wśród dzieci i młodych konsumentów (poprzez zmniejszenie atrakcyjności opakowania), a także konieczność implementacji postanowień Konwencji Ramowej WHO o ograniczeniu użycia tytoniu (która nie przewiduje jednak wprost takiego obowiązku, a jednie sugeruje rozważenie takiej opcji; odpowiednia norma znalazła się nie w samej konwencji ale niewiążących wytycznych do jednego z jej artykułów). Sam dokument notyfikacji jest dostępny tu.

Nowy rozdział finansowania arbitrażu (antytotoniowego) przez osoby trzecie

Fenomen finansowania kosztów arbitrażowych przez osoby trzecie, mające nadzieję na wysoką stopę zwrotu z inwestycji, nie jest nowym zjawiskiem (zob. np. E. De Brabandere, J. Lepeltak, Third Party Funding in International Investment Arbitration; ICC, Third-party Funding in International Arbitration). Wątpliwości rodzące się w tym kontekście, zazwyczaj wiążą się z brakiem interesu prawnego (podmiotu finansującego postępowanie) w sporze w z związku z potencjalnym naruszeniem zasady równości broni między stronami. Obecnie jesteśmy świadkami inicjatywy, która może zapoczątkować przeciwny trend.

Irlandia wprowadza wymóg jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych

Irlandzki Parlament  przyjął we wtorek w nocy nowe prawo, która wprowadza obowiązek stosowania jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych (głosowania w niższej izbie odbyło się w zeszłym tygodniu). Wejście w życie nowej ustawy zostało rozłożone w czasie – jej pełna implementacja nastąpi do maja 2017 r. 

Irlandia, jako drugi po Australii kraj na świecie, zdecydowała się wprowadzić wymóg jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych. Na mocy nowego prawa wygląd opakowania zostanie ujednolicony – nie będą mogły się na nim pojawić ani loga ani inne graficzne oznaczenia producentów czy samych produktów. Zgodnie z ustawą na opakowaniu będzie mogła się znaleźć jedynie nazwa producenta oraz marka wyrobu zapisana standardową czcionką. Pozostałe części opakowania również zostały wysoce zunifikowane – zajęte będą przez graficzno-słowne ostrzeżenia zdrowotne oraz ściśle określone przez nowe prawo tło (w konsekwencji firmy tytoniowe nie będą mogły używać preferowanych przez siebie kolorów).