Precedensowy wyrok trybunału arbitrażowego w sporze pomiędzy Urugwajem a Philip Morris

Trybunał arbitrażowy ICSID wydał kilka dni temu długo oczekiwany wyrok w sporze pomiędzy Philip Morris a Urugwajem (Philip Morris Brands Sàrl, et al. v. Oriental Republic of Uruguay, ICSID Case No. ARB/10/7) dotyczący legalności dwóch kontrowersyjnych środków regulacyjnych mających na celu ograniczenie spożycia wyrobów tytoniowych. 

Spór ma swój początek w 2008 r. kiedy to Urugwaj przyjął pierwszą z kontestowanych regulacji. Wprowadzała ona zakaz sprzedaży różnych wariantów wyrobów tytoniowych pod jedną marką (tzw. Single Presentation Requirement). Innymi słowy, zgodnie z nowym prawem sprzedaż podstawowej wersji Marlboro (biało-czerwona paczka) uniemożliwiała sprzedaż innych wariantów produktu pod marką Marlboro (np. wersja mentolowa, wersja light (tzw. Marlboro Gold) oraz pośrednia (tzw. Marlboro Medium)). Zdaniem Urugwaju celem tej regulacji jest wyeliminowanie możliwości wprowadzenia konsumentów w błąd co do szkodliwości poszczególnych rodzajów produktu, istnienie różnych wariantów mogłoby bowiem sugerować, że niektóre z nich są lżejsze i tym samym mniej szkodliwe dla zdrowia. 

Koniec sporu inwestycyjnego o jednolite opakowania wyrobów tytoniowych!

Międzynarodowy trybunał arbitrażowy który zajmował się głośnym sporem inwestycyjnym pomiędzy jedną ze spółek należących do grupy Philip Morris (tj. Philip Morris Asia, w skrócie PMA) a Australią, poinformował właśnie o wydaniu decyzji, w której oddalił skargę PMA. Spór dotyczył nowego australijskiego prawa wprowadzającego obowiązek stosowania jednolitych opakowań wyrobów tytoniowych (o równoległym sporze toczącym się przed WTO informowaliśmy tu oraz tu). Trybunał nie odniósł się przy tym do aspektów materialnych skargi, została ona bowiem oddalona ze względów proceduralnych (uzasadnienie decyzji nie jest jeszcze publicznie dostępne więc nie wiadomo który z zarzutów jurysdykcyjnych podnoszonych przez Australię został uznany przez trybunał - co do szczegółów patrz poniżej). 

Levy v Peru: nadużycie mechanizmu arbitrażu inwestycyjnego

9 stycznia 2015 r. trybunał ICSID wydał orzeczenie w sprawie R.R. Levy i Gremcitel S.A. przeciwko Republice Peru (sygn. ICSID Nr ARB/11/17). Jest ono istotne w kontekście nadużycia mechanizmu arbitrażu inwestycyjnego (nadużycia prawa).

Powód zainwestował w tereny nadmorskie w celu wybudowania wielkiego kompleksu miejskiego. Inwestycja została zneutralizowana przez późniejsze rozciągnięcie na te tereny obszaru chronionego ze względu na walory historyczne. Peru podniosło zarzut, że inwestor przeniósł udziały w lokalnej spółce na obywatelkę Francji (panią Levy) wyłącznie w celu stworzenia łącznika jurysdykcyjnego dla celów arbitrażu ICSID, nadużywając swoich praw. Trybunał przyznał pozwanemu państwu rację i uznał się za niewłaściwy. 

Legalność nowej dyrektywy tytoniowej

W zeszłym tygodniu (3 listopada 2014 r.) angielski sąd zdecydował się skierować do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytania prejudycjalne dotyczące zgodności niektórych postanowień nowej dyrektywy tytoniowej z przepisami Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Sprawa została zainicjowana przez Philip’a Morris’a (PM) w czerwcu 2014 r. PM kwestionuje nie tyle samą dyrektywę (podmioty prywatne mają bardzo ograniczoną możliwość podejmowania tego typu działań), ale zamiar władz brytyjskich dotyczący implementacji postanowień dyrektywy do brytyjskiego porządku prawnego. TSUE w swoim orzecznictwie dopuszcza taką możliwość (porównaj np. z orzeczeniem w sprawie The Queen and Secretary of State for Health and Other, ex part Imperial Tobacco Ltd and Others). Sama dyrektywa przewiduje dwuletni termin na jej implementacje (do połowy 2016 r.).