Sprawa zbrodni na statku Mavi Marmara nie będzie kontynuowana przez MTK

Izba Przygotowawcza Międzynarodowego Trybunału Karnego ("MTK'') wydała wczoraj decyzję odrzucającą wniosek Rządu Komorów o ponowne przemyślenie decyzji przez Prokurator Bensoudę, która zdecydowała o zaniechaniu dochodzenia w sprawie przestępstw  popełnionych na statku Mavi Marmara. Przypomnijmy, że chodzi o zbrodnie popełnione na jednym ze statków, które zmierzały z pomocą humanitarną  do Strefy Gazy w dniu 31 maja 2010 r. i zostały zaatakowane przez siły izraelskie.

Prokurator MTK zaniechała kontynuowania postępowania dotyczącego popełnionych zbrodni ponieważ uznała, że sprawa zabójstwa 10 osób, nie wypełnia przesłanek dopuszczalności wykonywania jurysdykcji przez MTK określonych w art. 17 statutu.

Tło sprawy szerzej przedstawialiśmy między innymi tu  oraz tu.

Come Back sprawy Mavi Marmara przed MTK

Parę dni temu Izba Odwoławcza MTK wydała wyrok (zobacz tu) w sprawie odwołania Prokurator od decyzji izby Przygotowawczej o konieczności ponownego przeanalizowania przez prokurator MTK jej decyzji w sprawie prowadzenia postępowania dotyczącego zbrodni popełnionych na statku Mavi Marmara (zobacz tu). 

Sprawa wydaje się dość skomplikowana proceduralnie, ale w istocie sprowadza się do tego, że Prokurator po raz kolejny ma przeanalizować czy jej decyzja w sprawie zabójstw popełnionych na statku (na podstawie wniosku Komorów będących państwem stroną statutu MTK) jest ostateczna (pisaliśmy o tym tu).

Prokurator ma wziąć pod uwagę specyficzne wskazówki określone w decyzji Izby Przygotowawczej (zobacz tu) i do 2 grudnia 2019 określić swoje stanowisko. Przy czym jak podkreśla Izba Odwoławcza "ostateczna decyzja o tym, czy rozpocząć postępowanie należy do prokurator". 

Postępowanie to toczy się już od 5 lat i dotyczy tylko tego, czy Prokurator MTK powinna jeszcze raz przeanalizować przyczyny odmowy prowadzenia postępowania w sprawie wniosku Komorów. Zapewne kosztowało już parę milionów dolarów. Niewątpliwie tańsze i skuteczniejsze byłoby postępowanie samych Komorów.

16 Zgromadzenie Państw Stron otwarte!

Wczoraj rozpoczęło się 16 już Zgromadzenie Państw Stron statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego. Będziemy o nim dokładnie informować w kolejnych postach. Zwłaszcza, że zapaść na nim mają decyzje dotyczące włączenia do statutu definicji agresji i poprawek do artykułu 8, które osiągnęły wymaganą liczbę ratyfikacji. 

Tymczasem warto odnotować przemówienie prezes Trybunału Sylwii Fernandez de Gurmendi (zobacz tu), w którym podziękowała przewodniczącemu Zgromadzenia Sidiki Kaba za kompetentne wypełnianie powierzonego mu mandatu. Powitała równocześnie nowego przewodniczącego, którym będzie Pan O-Gon Kwon, jeden z najdłużej urzędujących sędziów trybunału jugosłowiańskiego. Podziękowała także za obecność Sekretarzowi Generalnemu ONZ Antonio Guterresowi.

Turcja normalizuje stosunki z Izraelem

W dniu dzisiejszym, związana z tureckimi kręgami rządowymi, jedna z agencji prasowych poinformowała o ratyfikacji przez parlament w Ankarze porozumienia z Izraelem. Tym samym dobiega końca sześcioletni spór dyplomatyczny pomiędzy oboma stolicami (Le Monde, Turquie : le Parlement ratifie l’accord mettant fin à six ans de brouille diplomatique avec Israël). Sprawa jest o tyle istotna, że państwa te prowadziły ścisłą współpracę m.in. wojskową i wywiadowczą od lat 90. XX w. Opóźnienie ratyfikacji spowodowane było nieudanym zamachem stanu z 15 lipca, jednak istotnym bodźcem do nadania toku sprawie miała być rosnąca pozycja Iranu.

***

Stosunki bilateralne, pogarszające się od 2000 r., zostały zerwane w 2010 r. Wtedy to izraelscy komandosi z powietrza i z wody wdarli się na pokład tureckiego statku Mavi Marmara, wchodzącego w skład Flotylli Wolności. Jej celem było przełamanie morskiej blokady strefy Gazy. W rezultacie zginęło dziewięciu marynarzy, a kilkunastu zostało rannych. 

W 2011 r. zarówno powołana przez Izrael specjalna komisja ds. zbadania incydentu jak i ciało ONZ stwierdziły, że podjęte działania wchodziły w zakres legalnej samoobrony (Le Monde, « Mavi-Marmara », l'affaire qui a consommé la rupture entre Israël et la Turquie). Jerozolima odmówiła przeprosin oraz zapłaty odszkodowań rodzinom ofiar.

MV Mavi Marmara. Źródło: wikipedia

Sprawa zabójstw na Mavi Marmara nie będzie rozpoznana przez MTK

W maju zeszłego roku informowaliśmy, że Komory, państwo strona statutu MTK przedstawiła do Trybunału sprawę zabójstwa 9 osób na pokładzie statku Mavi Marmara, zarzucając Izraelowi popełnienie zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości (zobacz tu).

Prokurator MTK, poinformowała właśnie, że po wnikliwej analizie tego przypadku ma powody, aby przypuszczać, że na pokładzie statku płynącego z pomocą humanitarną dla Strefy Gazy rzeczywiście miały miejsce wspomniane zbrodnie, a ewentualna sprawa, którą mógłby zająć się Trybunał nie byłaby wystarczająco poważna, aby uzasadnić działanie Trybunału. Prokurator zamknęła, toczące się do tej pory, wstępne dochodzenie.

Przedstawienie sprawy przez Komory do MTK

Na podstawie art. 13 Statutu Rzymskiego MTK wykonuje swoją jurysdykcję jeśli sprawa zostanie przedstawiona prokuratorowi przez państwo stronę statutu (referral). Państwo strona w trybie art. 14 statutu wskazuje na popełnienie zbrodni objętych jurysdykcją trybunału. Do tej pory państwa przedstawiały  sprawy, które dotyczyły wydarzeń mających miejsce na ich terytorium (self-referral) jak np. Uganda czy Kongo. Dnia 14 maja 2013 roku Komory zdecydowały się przedstawić do trybunału sprawę, która miała miejsce na wodach międzynarodowych, ale będącą w jurysdykcji Komorów (referral tutaj). Chodzi o incydent z 31 maja 2010 roku, podczas którego miał miejsce izraelski atak na flotyllę z pomocą humanitarną dla strefy Gazy. Komory są państwem stroną statutu i jednocześnie państwem bandery jednego ze statków pasażerskich MV Mavi Marmara, tworzących humanitarną flotyllę, na którym zginęło 9 osób. Komory zarzucają Izraelowi popełnienie zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości. Zdaniem Komorów sprawa powinna być podjęta przez MTK ponieważ nie można ufać, że Izrael przeprowadzi niezależne i bezstronne postępowanie wobec sprawców tych zbrodni. Komory nie podjęły postępowania ponieważ nie uznają państwa Izrael wobec tego uważają postępowanie wobec sprawców za niepraktyczne.