W połowie maja informowaliśmy, że w związku z zakwestionowaniem w sprawie Achmea zgodności wewnątrz-unijnych BITów z prawem unijnym przez Trybunał Sprawiedliwości UE (nasz post tutaj) rząd Holandii zapowiedział wypowiedzenie takich umów. Owa decyzja, zbiegając się w czasie z kontestowaniem arbitrażu międzynarodowego (i prawa międzynarodowego) przez niektóre inne państwa, mogła zaskakiwać w świetle holenderskiej polityki poszanowania i konstruktywnego wkładu w rozwój międzynarodowego porządku prawnego. Zakwalifikowanie Holandii do grona kontestatorów prawa międzynarodowego na szczęści byłoby jednak pochopne.
Holandia ogłosiła bowiem publiczne konsultacje nowego BITu modelowego, który idzie w przeciwnym kierunku: ukrócenia optymalizacji podatkowej i rozszerzenia zakresu autonomii realizacji polityk publicznych. Jest to tym bardziej istotne, że Holandia należy do państw, które ze swoich przepisów podatkowych uczyniły jeden z atutów, zachęcających zagranicznych inwestorów. W rezultacie do olbrzymiej skali rozrósł się proceder tworzenia spółek-wydmuszek (shell companies, mailbox companies), nie zatrudniających na miejscu pracowników ani nie prowadzących działalności, jedynie celem uchylania się od obowiązków podatkowych w państwach trzecich, względnie uzyskania ochrony arbitrażowej na podstawie korzystnych holenderskich BITów. W tym kontekście nie dziwi zatem, że holenderskie BITy należą do najczęściej stosowanych podstaw postępowań arbitrażowych (IISD, The Netherlands: A Gateway to ‘Treaty Shopping’ for Investment Protection).
