Arbitraż inwestycyjny jako instrument ochrony środowiska przed państwem goszczącym

Przedmiotem większości kontrowersji wokół arbitrażu inwestycyjnego są spory wszczynane przez inwestorów, którzy korzystają z tego instrumentu dla ochrony własnych interesów uszczuplonych w wyniku interwencji państwa w ramach realizacji polityk publicznych. Rodzi to wówczas kontrowersje co do odpowiedniego równoważenia partykularnego i zbiorowego interesu prawnego. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na dość szczególne postępowanie, w którym inwestor zagraniczny dowodził, że państwo goszczące nie wywiązało się ze swoich zobowiązań w zakresie ochrony środowiska naturalnego.

Las namorzynowy. Źródło: kolumber.pl.

Więcej funduszy na bioróżnorodność

Dzisiaj, po trzech tygodniach obrad, zakończyło się posiedzenie stron Konwencji o bioróżnorodności oraz jej dwóch Protokołów - z Cartageny i Nagoi. W Pyeongchang w Korei Południowej najpierw odbyło się 7. spotkanie stron Protokołu z Kartageny (29.09 - 3.10), następnie 6.10 rozpoczęło się 12. spotkanie stron Konwencji o bioróżnorodności, jednocześnie z trwającym od 13.10 pierwszym spotkaniem stron Protokołu z Nagoi, który tego dnia wszedł w życie. Zwieńczeniem wszystkich spotkań był panel wysokiego szczebla, który rozpoczął się w 15.10. 

Warto podkreślić, że COP/MOP państw stron konwencji o bioróżnorodności to ogromne przedsięwzięcie, gdyż ma ona aż 194 strony, a jedyne państwa, które nimi nie są to Stanu Zjednoczone, Andora i Watykan.

Wejście w życie Protokołu z Nagoi

14 lipca Sekretariat Konwencji o bioróżnorodności poinformował o uzyskaniu przez Protokół w Nagoi wymaganej liczby 51 ratyfikacji. W ostatnich tygodniach Protokół został ratyfikowany przez 12 państw.  Jako 51. strona dokumenty ratyfikacyjne złożył Urugwaj, dzięki czemu Protokół wejdzie w życie 12 listopada 2014 r. (lista ratyfikacji). Dzień później rozpoczyna się Konferencja stron Konwencji o bioróżnorodności. Oznacza to, że dokładnie w tym samym terminie będzie mogło się odbyć pierwsze spotkanie stron Protokołu z Nagoi. 

Do liczby ratyfikacji potrzebnych do wejścia w życie Protokołu nie jest wliczana Unia Europejska, która będzie stroną konwencji, gdyż zatwierdziła przystąpienie 16 maja 2014 r. 

Protokół z Nagoi do Konwencji o różnorodności biologicznej o dostępie do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwym i równym podziale korzyści wynikających z wykorzystania tych zasobów to jedna z najnowszych konwencji środowiskowych. Został przyjęty podczas Konferencji Stron Konwencji o bioróżnorodności w 2011 w Nagoi. Zakłada sprawiedliwy podział korzyści między tzw. „dawcami” i „biorcami” zasobów genetycznych. Jest szczególnie korzystny dla państw rozwijających się, gdyż gwarantuje im dostęp do wynagrodzenia za udostępnianie zasobów, co dotychczas nie było standardem. To właśnie państwa udostępniające swoje zasoby stanowią obecnie większość wśród tych, które ratyfikowały Protokół.

Protokół z Nagoya-Kuala Lumpur na półmetku ratyfikacji

Na początku grudnia dokumenty ratyfikacyjne Protokołu z Nagoya-Kuala Lumpur złożyły Węgry. Tym samym Protokół ma już dwadzieścia ratyfikacji na czterdzieści wymaganych do wejścia w życie Protokołu. Już w marcu dokumenty dotyczące zawarcia Protokołu złożyła Unia Europejska (pisaliśmy o tym tutaj), a spośród jej państw członkowskich ratyfikowały go już między innymi Niemcy oraz Litwa. Polska oczywiście podpisała Protokół już w 2011 r. i przygotowuje się do jego ratyfikacji.

Protokół z Nagoya-Kuala Lumpur dotyczący odpowiedzialności i odszkodowania do Protokołu kartageńskiego o bezpieczeństwie biologicznym został przyjęty przez strony Konwencji o bioróżnorodności podczas Konferencji stron, która odbyła się w Nagoya w 2010 (jako jeden z dwóch Protokołów, drugi dotyczy dostępu do zasobów genetycznych). Więcej na temat Protokołu.

Honduras i Tadżykistan kolejnymi stronami Protokołu z Nagoi

Sekretariat Konwencji w sprawie różnorodności biologicznej poinformował niedawno o ratyfikacji najnowszego międzynarodowego porozumienia środowiskowego - Protokołu z Nagoi przez dwa kolejne państwa - Honduras, który uczynił to w sierpniu, a ostatnio Tadżykistan. Protokół ratyfikowało zatem już 20 państw.

Do jego wejścia w życie wciąż jednak brakuje trzydziestu ratyfikacji. Wśród dotychczasowych stron wciąż brak jest państw rozwiniętych. Dzieje się tak zapewne dlatego, że państwa te są raczej korzystającymi z zasobów niż udostępniającymi je, w związku z tym ratyfikacja Protokołu pociąga za sobą konieczność znacznie dalej idących zmian w krajowym prawodawstwie. Informacje o przygotowaniach niektórych państw można znaleźć tutaj.

Unia Europejska przyjmie regulacje dotyczące inwazyjnych gatunków obcych

Komisja Europejska opublikowała w poniedziałek projekt rozporządzenia w sprawie zapobiegania wprowadzaniu i rozprzestrzenianiu się inwazyjnych gatunków obcych i zarządzania nimi (COM(2013)620). 

Gatunki inwazyjne, to takie, które w sposób celowy lub przypadkowy zostały przeniesione do innego środowiska, gdzie konkurując z jego naturalnymi mieszkańcami bądź polując na nie wyniszczają obecne w danym ekosystemie gatunki. Inwazyjne gatunki obce są uważane za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla bioróżnorodności.

IUCN uaktualnia listę gatunków zagrożonych wyginięciem

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) 2 lipca ogłosiła raport, na podstawie którego dokonano uaktualnienia Czerwonej Księgi gatunków zagrożonych wyginięciem. Do listy dołączyło aż 4,807 gatunków. Na listę wpisanych jest obecnie 70,294, z czego blisko 21 tys. to gatunki zaliczane do kategorii zagrożone wyginięciem.

Komory, Mongolia i Syria ratyfikowały Protokół z Nagoi

W ostatnim czasie trzy kolejne państwa ratyfikowały jedno z najnowszych wielostronnych porozumień środowiskowych - Protokół z Nagoi do Konwencji o różnorodności biologicznej o dostępie do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwym i równym podziale korzyści wynikających z wykorzystania tych zasobów. Syria złożyła dokumenty akcesji w kwietniu, Mongolia 21 maja, natomiast Komory ratyfikowały Protokół 28 maja (Syria i Mongolia nie podpisały wcześniej Protokołu). Dzięki tym ratyfikacjom Protokół z Nagoi ma już 18 stron, ale do jego wejścia w życie potrzebnych jest 50. 

Co ciekawe, dotychczas nie ratyfikowały Protokołu z Nagoi ani Unia Europejska ani żadne z jej państw członkowskich, chociaż prawie wszystkie państwa go podpisały. Komisja już przygotowała wniosek w sprawie zawarcia Protokołu (COM(2012)577), jak również zaproponowała sposób podziału kompetencji przy wykonywaniu go pomiędzy UE i państwa członkowskie -  Projekt rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie dostępu do zasobów genetycznych oraz sprawiedliwego i równego podziału korzyści wynikających z wykorzystania tych zasobów w Unii (COM(2012)576).

Nowa inicjatywa na rzecz bioróżnorodności

Jutro w Glend (Szwajcaria) ma zostać ogłoszone powstanie nowej inicjatywy, której celem jest poprawa sytuacji ginących gatunków zwierząt - Friends of Target 12 (Przyjaciele celu 12.). Inicjatorem przedsięwzięcia jest Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN), ale zrzesza ona w zasadzie wszystkie konwencje międzynarodowe, których celem ochrona bioróżnorodności czy przyrody - Konwencja o różnorodności biologicznej,  CITES, Konwencja z Ramsar, Konwencja Bońska oraz Konwencja berneńska. Wezmą w niej udział także rożnego rodzaju grupy robocze IUCN oraz United Nations Environment Programme World Conservation Monitoring Centre, a także organizacje pozarządowe (między innymi WWF czy Conservation International).

Celem inicjatywy jest realizacja celu 12. spośród celów bioróżnorodności z Aichi (tzw. Aichi Biodiversity Targets). Cele te stanowią nowy, przyjęty podczas konferencji stron w Nagoi w 2010 r., Plan Strategiczny Konwencji o różnorodności biologicznej. Cel 12. zakłada, że do 2020 roku zostanie powstrzymane ginięcie znanych gatunków i poprawi się status ochronny, przede wszystkim tych najbardziej zagrożonych gatunków. Dla Przyjaciół celu 12. oznacza to, że po pierwsze żaden gatunek nie wyginie, czyli nie zmieni kategorii na Czerwonej Liście Gatunków Zagrożonych na "wymarłe", a po drugie, że poprawi się kategoria gatunków obecnie znajdujących się w kategoriach "zagrożone wyginięciem".

Dziś Międzynarodowy Dzień Różnorodności Biologicznej

Zgodnie z Rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ A/RES/55/201 r. 22 maja jest Międzynarodowym Dniem Różnorodności Biologicznej. w tym roku odbywa się on pod hasłem "woda i bioróżnorodność" Więcej na temat wpływu na problemy zanieczyszczenia i ograniczonych zasobów wodnych na różnorodność biologiczną można się dowiedzieć z opracowania przygotowanego z tej okazji przez Sekretariat Konwencji o różnorodności biologicznej, która jest głównym organizatorem dnia. Pełna lista wydarzeń w ramach obchodów dostępna jest tu.

30 lat Komisji ds. Zasobów Genetycznych dla Wyżwienia i Rolnictwa

Komisja ds. zasobów genetycznych dla żywności i rolnictwa FAO, powstała w 1983 jako forum dyskusji na temat zasobów genetycznych roślin, zgodnie z decyzją Konferencji stron FAO od 1995 r. zajmuje się także innymi aspektami bioróżnorodności ważnymi z punktu widzenia rolnictwa i wyżywienia. Jest to jedyne oficjalne forum współpracy międzyrządowej zajmujące się tym zagadnieniem. To na forum Komisji został wynegocjowany Międzynarodowy Traktat o zasobach genetycznych roślin dla wyżywienia i rolnictwa. Komisja przygotowuje standardy dotyczące transferu zasobów genetycznych, zajmuje się środkami ochrony zasobów genetycznych nie tylko roślin, ale także zwierząt czy zasobów leśnych. (Historia Komisji dostępna jest tutaj). Komisja współpracuje także ściśle z Sekretariatem Konwencji o różnorodności biologicznej.

Z okazji 30 rocznicy utworzenia Komisji przygotowała specjalny filmik na temat swojej działalności.

Dzisiaj w Rzymie rozpoczęła się 14. sesja zwyczajna Komisji. Sesja potrwa do piątku - 19 kwietnia.