Webinar „Business conduct in times of war”, 10 Marca, 11-13 CET, 10-12 Kiev time

 W imieniu Organizatora - Polskiego Instytutu Praw Człowieka i Biznesu - zapraszamy na webinar "Business conduct in times of war".

W czasie webinaru wybrzmią głosy przedstawicieli UNDP Istanbul (odpowiadają za EE i CA), Biura Ombudsmana UA, przedstawicieli administracji UA, Rady Europy, przedsiębiorstw ukraińskich, polskich i globalnych, NGOs oraz pracowników naukowych.

Webinar będzie prowadzony w języku angielskim i ukraińskim.Tłumaczenie zapewnione.

Szczegółowe informacje:

FB https://www.facebook.com/events/334716835365811/

PIHRB website

 https://pihrb.org/seminarium-nt-postepowania-biznesu-w-czasie-wojny-10-marca-br-11-13/

STANOWISKO POLSKICH PRAWNIKÓW MIĘDZYNARODOWYCH DOTYCZĄCE AGRESJI FEDERACJI ROSYJSKIEJ PRZECIWKO UKRAINIE

[Aktualizacja 16 marca 2022]

Publikujemy "STANOWISKO POLSKICH PRAWNIKÓW MIĘDZYNARODOWYCH DOTYCZĄCE AGRESJI FEDERACJI ROSYJSKIEJ PRZECIWKO UKRAINIE” (w wersji polskiej i angielskiej, ukraińskiej i rosyjskiej)

Do 16 marca Stanowisko poparło 136 sygnatariuszy, naukowców i praktyków, specjalizujących się w prawie międzynarodowym. 

Przekazanie poparcia nadal jest możliwe. Lista sygnatariuszy będzie na bieżąco aktualizowana w tym poście. Osoby zainteresowane prosimy o kontakt mejlowy: miedzynarodowcydlaukrainy@gmail.com

English, Ukrainian and Russian versions are available below 

Англійська, українська та російська версії доступні нижче

Английская, украинская и русская версии доступны ниже 

STANOWISKO POLSKICH PRAWNIKÓW MIĘDZYNARODOWYCH DOTYCZĄCE AGRESJI FEDERACJI ROSYJSKIEJ PRZECIWKO UKRAINIE

 

Fundamentem aksjologicznym współczesnego porządku międzynarodowoprawnego jest zachowanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, zapewnienie sprawiedliwości i poszanowania podstawowych praw człowieka. Kolejne działania zbrojne Federacji Rosyjskiej, podejmowane od 24 lutego 2022 roku przeciwko Ukrainie na jej terytorium, rażąco godzą w te wartości. Stanowią naruszenia podstawowych zasad prawa międzynarodowego zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych (KNZ) i wiążących również na podstawie międzynarodowego prawa zwyczajowego. Podważają samą istotę porządku prawnego regulującego stosunki we współczesnej społeczności międzynarodowej. Ze względu na szczególny charakter normy zakazującej groźby lub użycia siły zbrojnej naruszonej przez Federację Rosyjską, państwo to pogwałciło swoje zobowiązania prawne nie tylko w stosunku do Ukrainy, ale także wobec całej społeczności międzynarodowej.

Działania Federacji Rosyjskiej poprzedzające użycie siły zbrojnej przeciwko Ukrainie, a następnie podjęte działania zbrojne stanowią, łącznie i z osobna, naruszenie zakazu groźby i użycia siły zbrojnej przewidzianego w art. 2 ust. 4 KNZ, oraz obowiązującej równolegle normy zwyczajowej. Równocześnie, działania te stanowią naruszenie zasady pokojowego rozwiązywania sporów międzynarodowych przewidzianej w art. 2 ust. 3 KNZ oraz odpowiadającej jej normy zwyczajowej.

Działania zbrojne Federacji Rosyjskiej stanowią naruszenie zakazu użycia siły zbrojnej, gdyż nie wchodzą w zakres żadnego z przewidzianych wyjątków od tej zasady, tj. nie były prowadzone z upoważnienia Rady Bezpieczeństwa ONZ na podstawie rozdziału VII KNZ, ani w samoobronie na podstawie art. 51 KNZ oraz równolegle obowiązującej normy zwyczajowej. Nie stanowiły bowiem odpowiedzi na napaść zbrojną ze strony Ukrainy – taka sytuacja nie miała miejsca w rzeczywistości. Nie istniało również ryzyko nieuchronnej napaści zbrojnej ze strony Ukrainy, co wyklucza powołanie się nawet na sporną we współczesnym prawie międzynarodowym koncepcję samoobrony uprzedzającej (wyprzedzającej).

Podstawy działań zbrojnych Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie nie stanowi także „zaproszenie” wystosowane przez władze tzw. Donieckiej Republiki Ludowej (DRL)
 i tzw. Ługańskiej Republiki Ludowej (ŁRL), których państwowość Federacja Rosyjska uznała z powołaniem się na prawo do samostanowienia narodów. Czynności te pozostają prawnie bezskuteczne, gdyż nie znajdują żadnego uzasadnienia w faktach oraz we współczesnym prawie międzynarodowym i tym samym naruszają integralność terytorialną Ukrainy. Z wnioskiem o interwencję zbrojną na swoim terytorium i do tego terytorium ograniczoną, zwracać się mogą tylko prawowite i efektywne władze danego państwa korzystające z uznania międzynarodowego (interwencja na zaproszenie). Z tych samych względów tzw. DRL i tzw. ŁRL nie były władne skutecznie zwrócić się do Federacji Rosyjskiej o podjęcie działań zbrojnych przeciwko Ukrainie na podstawie prawa do samoobrony zbiorowej. Niezależnie od powyższego, należy zauważyć, że samoobrona – zarówno indywidualna, jak i zbiorowa – podlega zawsze daleko idącym ograniczeniom wytyczanym przez zasady konieczności i proporcjonalności podjętych działań w stosunku do odpieranej napaści zbrojnej.

W związku z powyższym, działania zbrojne Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie stanowią agresję w rozumieniu, odzwierciedlającej wiążące prawo zwyczajowe, Rezolucji Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 3314 (XXIX) z 1974 roku. Definiuje ona agresję jako „użycie siły zbrojnej przez państwo przeciwko suwerenności, integralności terytorialnej lub niepodległości politycznej innego państwa, albo w inny sposób niezgodny z KNZ” (art. 1 Aneksu do Rezolucji). Zakaz agresji stanowi normę bezwzględnie wiążącą (ius cogens) i mającą charakter erga omnes (skuteczną wobec społeczności międzynarodowej jako całości). W konsekwencji wszystkie państwa są zobowiązane do podjęcia działań nakierowanych na powstrzymanie naruszania tej normy, jak również są zobowiązane do nieuznawania skutków tegoż naruszenia. Sankcje zastosowane wobec Federacji Rosyjskiej są legalne ze względu na dokonany akt agresji, który pociąga za sobą międzynarodową odpowiedzialność państwa. Od agresji jako aktu państwa trzeba odróżnić zbrodnię agresji, rozumianą jako czyn jednostki, który podlega odpowiedzialności międzynarodowokarnej (szerzej patrz niżej).

Równocześnie, działania zbrojne Federacji Rosyjskiej kwalifikują się jako napaść zbrojna w rozumieniu art. 51 KNZ i na podstawie równolegle obowiązującej normy zwyczajowej. W związku z powyższym, zbrojna odpowiedź Ukrainy stanowi zgodną z prawem międzynarodowym samoobronę. Okoliczności wskazują, że działania zbrojne podejmowane dotychczas przez Ukrainę spełniają wymogi zasad konieczności i proporcjonalności.

W art. 51 KNZ mowa jest nie tylko o indywidualnym prawie do samoobrony, ale także prawie do samoobrony zbiorowej. Dlatego też ewentualna pomoc zbrojna udzielana państwu, które padło ofiarą napaści zbrojnej, okazana na jego prośbę, jest w pełni legalna i wpisuje się w ramy samoobrony zbiorowej.

Przywoływana wyżej Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego nr 3314 (XXIX) jako akt agresji wymienia również udostępnianie własnego terytorium do dokonania agresji przez państwo trzecie. Tym samym Białoruś, z której terytorium nastąpił atak części sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, jest odpowiedzialna za agresję i w związku z tym także wobec Białorusi mogą i powinny być podjęte odpowiednie przeciwśrodki.

Działania zbrojne między Federacją Rosyjską a Ukrainą są z prawnego punktu widzenia międzynarodowym konfliktem zbrojnym, do którego znajdują zastosowanie przepisy czterech konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny z 1949 r. oraz pierwszy protokół dodatkowy z 1977 r. do tych konwencji, a także normy zwyczajowego międzynarodowego prawa humanitarnego.

W międzynarodowym konflikcie zbrojnym obowiązuje szereg reguł, spośród których przywołujemy następujące: zakazane jest atakowanie ludności cywilnej i obiektów cywilnych; ataki muszą być ograniczone wyłącznie do celów wojskowych; zakazane jest przeprowadzanie ataków, w których atakujący nie czyni rozróżnienia między celami wojskowymi a obiektami i osobami cywilnymi; ranni i chorzy powinni być zbierani i leczeni; szpitale, wszelkiego rodzaju placówki pomocy medycznej, tak jak i personel medyczny, podlegają ochronie; kombatanci, którzy znaleźli się w rękach nieprzyjaciela mają prawo do statusu jeńca wojennego; jeńcy wojenni są chronieni, także przed ciekawością publiczną; zakazane jest używanie wszelkich metod i środków prowadzenia walki, które mogą powodować zbędne cierpienie; zabronione jest również stosowanie takich metod i środków, które wywołują rozległe, długotrwałe, i poważne szkody w środowisku naturalnym lub po których można oczekiwać, że takie szkody wywołają.

Nawet jeśli Federacja Rosyjska nie jest stroną konwencji zakazujących użycia min przeciwpiechotnych lub broni kasetowej, to taka broń jest uznawana za niehumanitarną, ponieważ może powodować zbędne cierpienia. Ponadto, broni zapalającej, w tym pocisków termobarycznych, których użycie przypisuje się Federacji Rosyjskiej w trwającym konflikcie zbrojnym,  nie wolno używać w pobliżu osób cywilnych. Wobec publicznych gróźb prezydenta Federacji Rosyjskiej o użyciu broni nuklearnej należy podkreślić, że Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości uznał użycie broni nuklearnej za sprzeczne z podstawowymi zasadami humanitarnymi. Trybunał ten stwierdził, że użycie takiej broni byłoby dopuszczalne tylko w sytuacji, gdy zagrożona byłaby egzystencja państwa, a takie zagrożenie nie istnieje w przypadku Federacji Rosyjskiej. 

W konfliktach zbrojnych oprócz międzynarodowego prawa humanitarnego obowiązują równolegle normy gwarantujące podstawowe prawa człowieka, w tym prawo do życia oraz zakaz tortur. W trakcie konfliktu zbrojnego może dochodzić do arbitralnych działań naruszających podstawowe prawa człowieka. Naruszenia te mogą stać się przedmiotem postępowań wszczynanych skargą indywidualną lub międzypaństwową przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka lub przed innymi międzynarodowymi organami ochrony praw człowieka (na przykład Komitetem Praw Człowieka).

Federacja Rosyjska dokonała aktu agresji, zaś członkowie jej władz na czele z prezydentem dopuścili się zbrodni agresji. Choć zbrodnia agresji została zdefiniowana w Rzymskim Statucie Międzynarodowego Trybunału Karnego (MTK), to ani Federacja Rosyjska, ani Ukraina nie są stronami Statutu Trybunału, ani tym bardziej nie ratyfikowały poprawek do Statutu dotyczących definicji zbrodni agresji i warunków wykonywania jurysdykcji w stosunku do tej zbrodni. Międzynarodowy Trybunał Karny może wykonywać jurysdykcję odnośnie do toczącego się konfliktu zbrojnego wobec sprawców zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i ludobójstwa popełnionych w Ukrainie, na podstawie deklaracji tego państwa z 8 września 2015 r. uznającej kompetencję Trybunału w stosunku do wydarzeń mających miejsce w Ukrainie po dniu 20 lutego 2014 r. Jurysdykcja MTK obejmuje nie tylko osoby, które te zbrodnie popełniają, ale także osoby, które zlecają ich popełnienie, namawiają do nich, czy przyczyniają się do ich popełnienia w jakikolwiek inny sposób. Odpowiedzialność dotyczy także prezydenta, ministra spraw zagranicznych i premiera, gdyż ich immunitety nie stanowią przeszkody w postępowaniu przed Trybunałem.

Prokurator MTK wyraził gotowość prowadzenia śledztwa dotyczącego sytuacji w Ukrainie. Nic też nie stoi na przeszkodzie, aby państwa wszczynały własne dochodzenia na podstawie jurysdykcji uniwersalnej, dokumentując zbrodnie międzynarodowe popełniane na terytorium Ukrainy. Takie postępowanie nie tylko może wspomóc MTK przez dostarczanie dowodów, ale także doprowadzić do prowadzenia alternatywnych, krajowych postępowań sądowych wobec niższych rangą sprawców, a w rezultacie do efektywnego osądzenia sprawców zbrodni w Ukrainie. Podkreślamy, że osądzanie popełnionych zbrodni nie będzie skuteczne bez szerokiego wsparcia jurysdykcji krajowych zarówno w zakresie własnej dokumentacji popełnianych zbrodni i prowadzonych postępowań karnych w odniesieniu do sprawców zbrodni, jak i ewentualnej współpracy z MTK. Zwracamy także uwagę na to, że skoro Trybunał nie może osądzić zbrodni agresji, to szczególną rolę mogą odegrać w tym zakresie sądy krajowe tych państw, które mają odpowiednie przepisy wewnętrzne pozwalające na ściganie winnych agresji.

Dokonane w przeszłości przez inne państwa naruszenia prawa międzynarodowego, w tym zakazu użycia siły zbrojnej, nie uzasadniają jego naruszeń obecnie i w przyszłości. Skutkują natomiast odpowiedzialnością międzynarodowoprawną państwa dokonującego naruszenia obowiązującej normy. Odpowiedzialność taką winna ponieść Federacja Rosyjska za dokonanie napaści zbrojnej na Ukrainę. Wyrażamy przy tym przekonanie, że brak odpowiednio stanowczego potępienia przez społeczność naukową naruszeń prawa międzynarodowego w przeszłości, nie powinien powstrzymywać jej od reagowania na naruszenia, które mają miejsce obecnie. Rażące naruszenia prawa międzynarodowego powinny być piętnowane zawsze i niezależnie od tego, przez kogo są dokonywane. 

Niniejszym solidaryzujemy się z ukraińskimi prawnikami międzynarodowymi i deklarujemy wszelkie wsparcie i pomoc w podejmowaniu działań prawnych mających na celu pociągnięcie do odpowiedzialności międzynarodowej zarówno państwa rosyjskiego, jak i jednostek odpowiedzialnych za naruszenia norm prawa międzynarodowego. Równocześnie wyrażamy głęboki szacunek dla tych rosyjskich prawników międzynarodowych, którzy nie bacząc na grożące im konsekwencje, mieli odwagę, aby zaprotestować przeciwko naruszeniom prawa międzynarodowego dokonywanym przez państwo, którego są obywatelami.

 

                                                                                                                         4 marca 2022 r. 

 

Władysław Czapliński

Anna Czaplińska

Patrycja Grzebyk

Michał Kowalski

Jerzy Kranz

Roman Kwiecień

Jerzy Menkes

Karolina Wierczyńska

Anna Wyrozumska

Ewelina Cała-Wacinkiewicz

Artur Kozłowski

Bartłomiej Krzan

Wojciech Szczepan Staszewski

Magdalena Matusiak-Frącczak

Tomasz Lachowski

Anna Głogowska-Balcerzak

Izabela Skomerska

Jan Barcz

Brygida Kuźniak

Kaja Kowalczewska

Joanna Nowakowska-Małusecka

Ewa Kamarad

Aleksandra Szczerba

Marek Martyniszyn

Paweł Filipek

Grzegorz Zbińkowski

Paweł Czubik

Rafał Kownacki

Piotr Szwedo

Konrad Marciniak

Katarzyna Myszona-Kostrzewa

Michał Balcerzak

Piotr Łubiński

Beata Faracik

Elżbieta Hanna Morawska

Agnieszka Kunert-Diallo

Genowefa Grabowska

Aleksander Cieśliński

Krzysztof Parulski

Marcin Kałduński

Andrzej Jakubowski

Wojciech Burek

Rafał Szewczyk

Dagmara Kuźniar

Marcin Marcinko

Maria Frankowska

Przemysław Tacik

Łukasz Dawid Dąbrowski

Dobrosława Budzianowska

Piotr Uhma

Michał Stępień

Hanna Schreiber

Dorota Garstka

Mieczysława Zdanowicz

Izabela Kraśnicka

Przemysław Osóbka

Julia Kapelańska-Pręgowska

Robert Grzeszczak

Elżbieta Dynia

Agata Wnukiewicz-Kozłowska

Maria M. Kenig-Witkowska

Anna Przyborowska-Klimczak

Tomasz Kamiński

Joanna Ryszka

Artur Nowak-Far

Joanna Gomuła

Jacek Skrzydło

Aleksandra Mężykowska

Łukasz Gruszczyński

Magdalena Półtorak

Anna Gołębiowska

Andrzej Bisztyga

Barbara Stępień

Joanna Markiewicz-Stanny

Anna Pudło-Jaremek

Tadeusz Gadkowski

Marek Wasiński

Michał Skwarzyński

Anna Kosińska

Remigiusz A. Henczel

Anna Zawidzka-Łojek

Maciej Żenkiewicz

Piotr Stanisz

Marek Żylicz

Kamil Strzępek

Przemysław Roguski

Patrycja Dąbrowska-Kłosińska

Magdalena Słok-Wódkowska

Piotr Milik

Agnieszka Doczekalska

Adam Daniel Rotfeld

Marek Zieliński

Grażyna Baranowska

Lidia Brodowski

Dawid Stadniczeńko

Barbara Mikołajczyk

Katarzyna Widlas

Tomasz Srogosz

Paulina Krukowska-Siembida

Przemysław Saganek

Dagmara Kornobis-Romanowska

Adam Wiśniewski

Rudolf Ostrihansky

Anna Zbaraszewska

Pénélope Tomaszewski-Guillon

Paweł Kwiatkowski

Katarzyna Sękowska-Kozłowska

Szymon Zaręba

Katarzyna Randzio-Sajkowska

Michał Sajkowski

Krzysztof Drzewicki

Marcin Górski

Maria Woźniak-Malczewska

Agata Kleczkowska

Szymon Kucharski 

Agnieszka Szpak 

Agata Winkiel-Skóra 

Natalia Cwicinskaja 

Monika Szwarc 

Leszek Stadniczenko

Maria Masłowiec 

Katarzyna Urszula Gałka 

Anastazja Gajda 

Marta Szuniewicz-Stępień 

Malwina Ewa Kołodziejczak 

Rafał Tarnogórski 

Stanisław Biernat 

Rafał Soroczyński 

Patryk I. Labuda

Ireneusz C. Kamiński

Agata Bzdyń

Tomasz Lewandowski

Renata Szafarz

Aleksander Gubrynowicz

Konrad Pawłowski

Anna Szarek-Zwijacz

 

 [English]

STATEMENT OF POLISH INTERNATIONAL LAWYERS CONCERNING
THE AGGRESSION OF THE RUSSIAN FEDERATION AGAINST UKRAINE

 

The axiology of the modern international legal order is founded upon the maintenance of international peace and security, ensuring of justice and respect for fundamental human rights. The armed attack and consecutive military activities of the Russian Federation, undertaken since 24 February 2022 against Ukraine on its territory, severely compromise these values. These activities constitute violations of fundamental principles of international law embodied in the Charter of the United Nations (the UN Charter), which are simultaneously binding as customary international law. They undermine the core of the legal order that regulates relations within the contemporary international community. The norms prohibiting the threat and use of force are of special character, therefore the Russian Federation violated its legal obligations, not only towards Ukraine, but also towards the international community as a whole.

The actions of the Russian Federation preceding the use of force against Ukraine and the subsequently undertaken military activities constitute, assessed together and separately, a violation of the prohibition of the threat and use of force, as stated in Article 2(4) of the UN Charter, and binding as customary norm. At the same time, those actions violate the principle of peaceful settlement of international disputes, as embodied in Article 2(3) of the UN Charter, and in the corresponding customary norm. 

ETPC wprowadził modyfikacje do sposobu rozpatrywania skarg przeciwko Ukrainie

W związku z trwającym atakiem Rosji na Ukrainę rząd ukraiński zwrócił się do ETPC o zawieszenie rozpatrywania wszystkich skarg skierowanych przeciwko Ukrainie. Trybunał nie przychylił się do tego wniosku, natomiast wprowadził pewne modyfikacje do swojego dotychczasowego sposobu działania.

1. Skargi przeciwko Ukrainie będę rejestrowane, ale ich rozstrzygnięcie zostanie odłożone.

2. ETPC nie przedłużył obowiązującego aktualnie czteromiesięcznego terminu na wnoszenie nowych skarg, ale zdecydował, że kwestię wywiązania się z tego kryterium dopuszczalności będzie oceniał z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności.

3. W sprawach gotowych do rozstrzygnięcia Trybunał będzie wydawał decyzje i wyroki, ale nie będzie ich publikował i nie będzie informował o rozstrzygnięciach stron.

4. Wszystkie terminy w zawisłych sprawach zostają zawieszone do ogłoszenia kolejnych informacji. Trybunał nie będzie wyznaczał nowych terminów.

5. Nie przedłużono w sposób generalny trzymiesięcznego terminu na składanie wniosków o rozpatrzenie sprawy przez Wielką Izbę.

6. Korespondencja będzie wysyłana na Ukrainę tak długo, jak długo będą działały usługi pocztowe oraz Internet.

7. Ocena zastosowanych środków zostanie przeprowadzona najpóźniej pod koniec marca.

Oświadczenie Doradczego Komitetu Prawnego przy MSZ ws. napaści zbrojnej Federacji Rosyjskiej na Ukrainę

Oświadczenie ws. napaści zbrojnej Rosji na Ukrainę wydał Doradczy Komitet Prawny przy MSZ. Treść oświadczenia dostępna jest tu.

Ogłoszenia 4.03.2022 r.

1. Call for papers: Young Researchers’ Workshop ‘European Human Rights Protection: Twenty years from now‘ (Kolonia, wrzesień 2022 r.)

W dniach 14-15 września na Academy for European Human Rights Protection w Kolonii odbędzie się Young Researchers’ Workshop ‘European Human Rights Protection: Twenty years from now‘.

Więcej informacji na temat problematyki wydarzenia można znaleźć tutaj.

Zgłoszenia (abstrakt do 300 słów i notka biograficzna do 50 słów) należy przesyłać do 31 marca.

2. Call for papers: European Yearbook of Constitutional Law

Redakcja European Yearbook of Constitutional Law zaprasza do przesyłania zgłoszeń do kolejnego (vol. 5) numeru czasopisma, który będzie dotyczył problematyki "Constitutional law and the algorithmic state".

Teksty mogą dotyczyć m.in. następujących tematów:

• the effects of digitalisation and new technologies on the structural aspects of states, such as the separation of powers and checks-and-balances;

• the effects of digitalisation and new technologies on fundamental rights, such as (but not limited to) the right to privacy and freedom of expression;

• the impact of the attenuation of the traditional distinction between rulemaking and decision-making due to the rigid, automated application of algorithmic rules on the level of discretionary power of administrative authorities and on the level of deference of (administrative) courts;

• specific (disruptive) technologies, such as artificial intelligence, blockchain, robotics, the automation of justice, or specific case studies of any of these technologies, and their effects on constitutional law;

• normative counterreactions to face the challenges of digital technology, including digital constitutionalism;

• contributions that more broadly discuss the regulation of technologies and/or regulation by technologies (by-design, law as code).

Zgłoszenia (abstrakt 350-500 słów) należy przesyłać do 1 czerwca br.

Więcej informacji można znaleźć tutaj.

3. Call for papers: Scholars Workshop: Global Crisis and Global Constitutionalism (Southampton, czerwiec 2022 r.)

W dniach 20-22 czerwca br. na Uniwersytecie w Southampton odbędą się warsztaty pt. "Global Crisis and Global Constitutionalism".

Możliwe tematy wystąpień to np.:

• Contestation of global norms
• Global justice
• Transnational democracy
• Post-colonial critiques of global constitutionalism
• Non-western approaches to global constitutionalism
• The implications of the rise of populist and nationalist movements for global constitutionalism
• Global constitutionalism and cultural diversity
• International courts and contemporary challenges to international courts
• The rule of law from a global perspective
• Contemporary challenges to democracy
• The legitimate role of the judiciary in the global order

Zgłoszenia (abstrakt do 400 słów i notka biograficzna do 150 słów) należy przesyłać do 18 marca br.

Więcej informacji można znaleźć tutaj.

4. Call for submissions: Max Planck Yearbook of United Nations Law

Redakcja Max Planck Yearbook of United Nations zaprasza do przesyłania zgłoszeń do kolejnego numeru czasopisma (vol. 25) poświęconego 75. rocznicy pierwszego posiedzenia MTS.

Teksty mogą dotyczyć m.in. następujących tematów:

• Procedural aspects of the Court such as membership, composition of judges, evidentiary issues, and treaty interpretation of specific provisions within the ICJ Statute.
• Historical analysis of the work/jurisprudence of the Court from past to present.
• Theorising the work of the ICJ from different perspectives of international law.
• Interaction of the ICJ with other courts or judicial bodies.
• Examination of thematic issues adjudicated by the Court such as jurisdictional challenges, environmental law disputes, human-rights claims, use of force, law of the sea, land and maritime delimitation, etc.
• The future of the ICJ as a principal judicial organ of the UN, and its standing as a dispute settlement body for inter-State disputes.
• The scope of the Court’s jurisdiction under particular treaties, such as the International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination.
• The growing importance of provisional measures in the Court’s case-law.
• The advisory jurisdiction: uses and abuses.
• The development of international law by the ICJ.

Osoby zainteresowane publikacją powinny przesłać abstrakt proponowanego artykułu (do 500 słów) do 15 kwietnia br.

Więcej informacji można znaleźć tutaj.

Guest post: Propozycja Ukrainy: nowy międzynarodowy trybunał dla osób fizycznych odpowiedzialnych za zbrodnię agresji !

 

W związku z agresją Rosji na Ukrainę przeanalizowaliśmy już możliwość:

1.      Postępowania przed MTS (tu) - warto tez zwrócić uwagę na to, że dzisiaj Rada Praw Człowieka podjęła decyzje o wszczęciu międzynarodowego śledztwa (tu i tu),

2.      Postępowania przed ETPCz (tu),

3.      Postępowania przed MTK (tu),

4.      Postępowania przed sądami krajowymi (tu).

Podczas dzisiejszego spotkania zorganizowanego przez Chatham House pt. "A Criminal Tribunal for aggression in Ukraine" została przedstawiona inicjatywa, która została zaproponowana przez Ukrainę i uzyskała poparcie m.in. jednych z najważniejszych prawników międzynarodowych, w szczególności Philippe’a Sandsa, który pisał o niej już w ubiegłym tygodniu.

Trybunał miałby powstać jako organ komplementarny do istniejących procedur i miały zająć się osądzaniem osób fizycznych za zbrodnię agresji w oparciu o prawo międzynarodowe. Pomysłodawcy podkreślili, że miałby stanowić kontynuację wysiłków społeczności międzynarodowej, które rozpoczęły się w Norymberdze i Tokio, przeszły przez Hagę (choć ze względu na konstrukcję jurysdykcji dot. zbrodni agresji, były niewystarczające), aby doprowadzić do nowej platformy globalnej sprawiedliwości.

Uwzględniając zarzuty selektywności rozwiązania, podniesiono, że podobnie pomiędzy Norymbergą a MTKJ i MTKR również dochodziło do zbrodni wojennych, a żadne trybunały międzynarodowe nie zostały powołane, oraz przywołano hasło „the fact that we can’t do everything does not mean that we can’t do anything”.

Wspomniano również jakoby Ukraina, poprzez poparcie tej inicjatywy (o czym zapewniał prof. Mykola Gnatovskyy), miałaby się w przyszłości zgodzić na przekazanie jurysdykcji krajowej na rzecz tej międzynarodowej. Jeśli chodzi o konkrety to na ten moment nie ma ich za wiele. Rozważana jest umowa międzynarodowa w konfiguracji ONZ + Ukraina lub umowa Ukrainy z państwami europejskimi (podobno niektóre rządy już dość poważnie rozważają to rozwiązanie).

Z pewnością na ten moment jest więcej znaków zapytania niż odpowiedzi, ale w końcu stoimy u progu wielkiej zmiany w światowym ładzie i żadne rozwiązanie nie może być wykluczone.

Autor: dr Kaja Kowalczewska

Postępowanie MTK w odniesieniu do sytuacji w Ukrainie zostanie wszczęte!

 Nie ma już żadnych wątpliwości co do tego, czy Prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego będzie prowadził śledztwo w sprawie sytuacji w Ukrainie (o warunkach wszczęcia pisaliśmy tu). Wczoraj wieczorem Prokurator Karim Khan poinformował, że już 39 państw stron Statutu MTK złożyło zawiadomienia (referrals) do Trybunału (zobacz tu).

Zawiadomienia te umożliwiają  Biuru prokuratora wszczęcie śledztwa w sprawie sytuacji w Ukrainie. Prokurator Khan powiedział, że śledztwo będzie dotyczyło wydarzeń  od dnia 21 listopada 2013 r., tym samym obejmując swoim zakresem wszelkie przeszłe i obecne zarzuty dotyczące zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości lub ludobójstwa popełnionego na dowolnej części terytorium Ukrainy przez jakąkolwiek z osób.

ETPC nakłada na Rosję środki tymczasowe w związku z agresją na Ukrainę

ETPC nałożył wczoraj na Rosję na wniosek Ukrainy środki tymczasowe w związku z agresją na Ukrainę. Zobowiązał Rząd FR do powstrzymania się od ataków zbrojnych przeciwko ludności cywilnej i obiektom cywilnym, włączając w to zabudowania, pojazdy specjalne i inne szczególnie chronione obiekty cywilne, takie jak szkoły i szpitale oraz wezwał do natychmiastowego zapewnienia bezpieczeństwa obiektów medycznych, personelu i pojazdów na terytorium atakowanym bądź zajętym przez wojska rosyjskie.

Działanie Trybunału jest absolutnie słuszne, choć w tym przypadku nie przyniesienie pewnie większego rezultatu. Trzeba jednak zauważyć pewien szczegół. Władze ukraińskie wyraźnie wskazały, że zwracają się o nałożenie środków tymczasowych w związku z "masowymi naruszeniami praw człowieka popełnianymi przez wojska rosyjskie w trakcie agresji zbrojnej na terytorium suwerennej Ukrainy". Trzymając się ściśle terminologii prawnoczłowieczej, Trybunał nie zdecydował się na użycie słowa agresja. A szkoda. 

Przed samym Trybunałem stoi teraz nie lada wyzwanie, w zakresie wskazania, któremu państwu przypisana zostanie jurysdykcja na terytoriach, na których toczą się walki i kto w konsekwencji powinien ponieść odpowiedzialność za niezliczone naruszenia praw gwarantowanych Europejską Konwencją Praw Człowieka. W odniesieniu do aktualnie toczącego się konfliktu zbrojnego nikt chyba nie ma wątpliwości, że powinna to być Federacja Rosyjska. Wszyscy powinni jednak pamiętać konkluzje wyroku Gruzja p. Rosji (II) - właśnie w odniesieniu do jurysdykcji. Trybunał uznał tam, iż walki w strefie wojennej wywołują sytuację chaosu, w której trudno wskazać podmiot państwowy sprawujący jurysdykcję. Odróżnił tym samym taką sytuację od wcześniejszych spraw, w których dochodziło do „pojedynczych i izolowanych” aktów przemocy i w których państwom przypisywano jurysdykcję w kontekście sprawowania przez nie efektywnej kontroli nad terytorium w trakcie działań zbrojnych. Teraz przyszedł czas na ocenę jurysdykcji w trakcie walk o niepodległość Ukrainy.

Agresja Rosji na Ukrainę: Wszczęcie śledztwa w sprawie rosyjskiej agresji przez polską prokuraturę

Wczoraj w wielu serwisach medialnych podano informację, że Prokurator Generalny zlecił wszczęcie śledztwa w sprawie rosyjskiej agresji. Dlaczego jest to ważne i słuszne.

1. Po pierwsze, art. 117 KK przewiduje przestępstwo w postaci "wszczęcia wojny napastniczej" - podobne przestępstwa przewidują kodeksy karne Ukrainy, Białorusi i Rosji - a skoro to przestępstwo jest wymierzone w pokój światowy, to każde państwo powinno być zainteresowane w jego osądzeniu, a Polska ma do tego odpowiednie instrumenty (przepisy prawne)

2. Śledztwo ma dotyczyć także zbrodni wojennych przewidzianych w polskim KK choćby w art. 122 i 123, obowiązek ich ścigania wynika choćby z art. 1 konwencji genewskich i protokołu dodatkowego, gdzie państwa zobowiązały się przestrzegać i dopilnować przestrzegania MPH, dlatego też wprowadzają uniwersalną jurysdykcję, taką jak i my mamy w polskim KK.

3. Nie chodzi o to, że polskie organy są przekonane, że osądzą Putina - to muszą zrobić sami Rosjanie albo sąd międzynarodowy - ale przecież zbrodnie są popełniane przez wiele osób, i nawet jeśli powstanie sąd międzynarodowy czy hybrydowy to zajmie się najwyżej postawionymi sprawcami, ale trzeba osądzić także zwykłych wykonawców. W tym mogą pomóc sądy krajowe.

4. Aby kogokolwiek osądzić, trzeba zebrać dowody; nie za miesiące i lata, kiedy konflikt zbrojny się skończy, ale teraz. Działania ukraińskich organów są utrudnione, stąd prośby, nie tylko do Polski w zakresie zabezpieczania dowodów; nie da się tego dobrze zrobić, bez formalnych kroków.  

Przez polską granicę przechodzą setki tysięcy uciekinierów wojennych, potencjalnych świadków zbrodni,  bez wszczęcia formalnego śledztwa nie ma możliwości zaangażowania organów państwowych (prokuratury) do zbierania dowodów w odpowiednim rygorze - odpowiednim, czyli takim, który np. będzie można wykorzystać w postępowaniach w innych państwach, przed innymi trybunałami w tym przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym. Podobnie było w czasie II wojny światowej, gdy od przyjeżdżających do Anglii/Szkocji, polskie władze zbierały zeznania, by móc identyfikować sprawców zbrodni, identyfikować rodzaje zbrodni.

5. Natychmiast po II wojnie światowej udało się stworzenie trybunału norymberskiego i zasad współpracy karnej m.in. dlatego, że wskazywano, iż takie państwa jak polskie mają specjalne ustawodawstwo dotyczące zbrodni międzynarodowych i chcą sądzić zbrodniarzy. Prowadzenie śledztw przez poszczególne państwa jest formą nacisku na społeczność międzynarodową i wysyłanie jasnego sygnału, że zbrodniarze nie znajdą bezpiecznej przystani. To też jasny sygnał mający charakter prewencji ogólnej.

Alain Pellet: Wystarczy! Nie mogę reprezentować państwa, które gardzi prawem międzynarodowym

Alain Pellet to jeden z najlepszych i najbardziej rozpoznawalnych prawników internacjonalistów. W zasadzie mógłby nie wychodzić z Pałacu Pokoju, bo jest angażowany niemal w każde postępowanie przed Międzynarodowym Trybunałem Sprawiedliwości czy Stałym Trybunałem Arbitrażowym.

Zdecydował się reprezentować Rosję w postępowaniu zainicjowanym przez Ukrainę w sprawie Krymu (a dokładniej naruszeń konwencji w sprawie eliminacji wszelkiej dyskryminacji rasowej i konwencji w sprawie zakazu finansowania terroryzmu). 

Wczoraj ukazało się jego oświadczenie, w którym rezygnuje z reprezentowania Rosji we wszelkich postępowaniach. W oświadczeniu niestety (choć dla internacjonalistów stety, bo pokazuje argumenty drugiej strony) powtarza argumentację Rosji dotyczącą legalności aneksji Krymu i wsparcia dla separatystów z Donbasu. Jednak najważniejsza jest końcówka, wklejam poniżej polskie tłumaczenie, a pod spodem oryginalne w języku angielskim i francuskim.

"Ale zbyt wiele to zbyt wiele. Wczoraj wysłałem list z rezygnacją do kompetentnych władz: prawnicy mogą bronić bardziej lub mniej wątpliwych sprawy. Ale jest niemożliwym reprezentować na forach przeznaczonych do stosowania prawa państwo, które tak cynicznie nim gardzi.'

"But enough is enough. Yesterday I sent my letter of resignation to the competent authorities: lawyers can defend more or less questionable causes. But it has become impossible to represent in forums dedicated to the application of the law a country that so cynically a country that so cynically despises it."

"Mais, trop c’est trop. J’ai adressé hier ma lettre de démission aux autorités compétentes : des avocats peuvent défendre des causes plus ou moins discutables ; il est impossible de représenter dans des enceintes vouées à l’application du droit un pays qui le méprise si cyniquement."