czwartek, 1 grudnia 2016

Spójne orzecznictwo sądu najwyższego warunkiem rzetelnego procesu - wyrok ETPCz p. Rumunii

Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał w mijającym tygodniu interesujący wyrok dotyczący oceny rzetelności postępowania sądowego w kontekście zasadniczych i utrwalonych rozbieżności w orzecznictwie najwyższych sądów, w omawianym przypadku - sądu najwyższego Rumunii. Impulsem do wydania rozstrzygnięcia była skarga Lupeni Greek Catholic Parish i inni p. Rumunii dotycząca postępowania restytucyjnego, w którym stronami sporu były skarżący kościół i kościół prawosławny. Postępowanie restytucyjne dotyczyło roszczeń kościoła grekokatolickiego o zwrot nieruchomości, które kościołowi zostały odebrane w 1948 r. po jego rozwiązaniu przez władze komunistyczne i przekazane kościołowi prawosławnemu. Źródłem problemu, który pojawił się w sprawie było to, że sąd najwyższy przez kilka lat wydawał w podobnych jak w przypadku skargi skarżącej parafii okolicznościach faktyczno-prawnych orzeczenia, powołując się na różne podstawy prawne opierające się na różnych przesłankach. Prowadziło to do głębokich i utrwalonych rozbieżności w orzecznictwie tego jednego, choć najwyższego, sądu. Równocześnie mając świadomość rozbieżności orzecznictwa sąd najwyższy nie skorzystał z dostępnych mu mechanizmów prawnych w celu doprowadzenia do jego spójności. Stan, w którym skarżąca parafia nie miała pewności prawnej co do kierunku, w którym będzie zmierzało orzecznictwo sądu, doprowadził Trybunał do konkluzji o naruszeniu art. 6 ust. 1 Konwencji w kontekście naruszenia zasady pewności prawnej immanentnej cechy rzetelnego procesu. Warto zapamiętać to orzeczenie, bo ma ono duże znaczenie praktyczne. Trybunał przypomniał w nim, że choć rozbieżności orzecznictwa są immanentną cechą systemu prawnych i mogą się pojawiać szczególnie w pierwszym okresie po uchwaleniu nowych przepisów, nie mogą mieć one charakteru dogłębnego i utrwalonego, szczególnie gdy chodzi o orzecznictwo najwyższych organów sądowych. Gdy natomiast taki zasadniczy brak spójności nastąpi, najwyższe sądy powinny korzystać z dostępnych im mechanizmów prawnych w celu przeciwdziałania takim zjawiskom. 

środa, 30 listopada 2016

ETS wspiera dostęp do informacji o środowisku dla organizacji pozarządowych

W ubiegłą środę - 23 listopada - Trybunał Sprawiedliwości wydał dwa orzeczenia w bardzo podobnych sprawach dotyczących dostępu do informacji o środowisku. W pierwszej z nich (C‑442/14) ETS odpowiadał na pytanie prejudycjalne sądu holenderskiego w sprawie Bayer a holenderskim organem wydającym zezwolenie na środki ochrony roślin i produkty biobójcze, zwanym dalej „CTB”. Druga sprawa (C-673/13 P) stanowiła odwołanie Komisji od orzeczenia Sądu w sprawie przeciwko holenderskiemu oddziałowi Greenpeace oraz Pesticide Action Network Europe w Brukseli. W obu przypadkach spór dotyczył zakresu pojęcia informacji o środowisku i możliwości ograniczania takich informacji. Zgodnie z art. 4 Konwencji z Aarhus, której stronami są zarówno państwa członkowskie jak Unia Europejska, muszą one podać "społeczeństwu" informacje dotyczące stanu środowiska, nawet wówczas gdy osoba żądająca takich informacji nie poda żadnego uzasadnienia. W art. 4 Konwencji określono także szereg wyjątków od tego zobowiązania, między innymi informacje, które mogłyby niekorzystnie wpłynąć na tajemnicę handlową lub przemysłową. Jednocześnie jednak nie stanowi to usprawiedliwienia dla nieujawniania informacji dotyczących informacji o zanieczyszczeniach. Ten przepis został bezpośrednio włączony także do wykonującego Konwencję z Aarhus rozporządzenia 1367/2006. 

niedziela, 27 listopada 2016

Początek batalii sądowej Izrael-Palestyna przed Trybunałem Arbitrażowym ds. Sportu

Na łamach PPM wielokrotnie podejmowaliśmy temat szeroko zakrojonej strategii Palestyny przeniesienia sporu z Izraelem na fora międzynarodowe począwszy od konsolidacji międzynarodowego poparcia politycznego (post tutaj), przez tarcia na forum UNESCO (tutaj), przez kroki przygotowujące grunt pod próbę wszczęcia postępowań przed MTK (tutaj), aż po wykorzystanie FIFA jako jednej z płaszczyzn kontestowania izraelskiej obecności na Zachodnim Brzegu (tutaj). To właśnie ten ostatni obszar ma szansę stać się polem pierwszej z planowanych batalii sądowych.

sobota, 26 listopada 2016

15 Zgromadzenie Państw Stron Statutu MTK dobiegło końca

Tegoroczne zgromadzenie państw stron należy ocenić raczej jako spokojne i rzeczowe. Obyło się bez dyskutowanych szeroko kontrowersji. Odbywało się ono w nieco "przyciszonej" atmosferze, która była rezultatem niedawnych doniesień o wycofaniu się ze Statutu 3 państw afrykańskich (Gambii, Burundi, RPA - wycofanie będzie skuteczne jesienią przyszłego roku) oraz wycofania podpisu przez Rosję (zobacz posta Patrycji Grzebyk), a więc w klimacie, który wręcz prowokuje pytania o przyszłość międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości.  Proszę zwrócić uwagę na ciekawe posty dotykające tej kwestii m.in. Darryla Robinsona i Patryka Labudy na Ejil:Talk! 

środa, 23 listopada 2016

Wycofanie przez Rosję podpisu pod statutem Międzynarodowego Trybunału Karnego - konsekwencje prawne

Po fali informacji o zapowiedziach wypowiedzenia statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego przez szereg państw afrykańskich, w tym Gambię, z której pochodzi obecna prokurator MTK Fatou Bensouda, w mediach pojawiła się informacja i komentarze na temat wycofania przez Rosję podpisu pod statutem MTK (zob.dokumenty i oświadczenia tutaj i tutaj, komentarz również tutaj). 

Sprawa nie jest bez znaczenia prawnego, bo choć Rosja była jedynie sygnatariuszem (swój podpis pod statutem złożyła 13.09.2000 r.) i nic nie wskazywało, aby rzeczywiście zamierzała w przyszłości statut ratyfikować, "wycofanie podpisu" oznacza, iż:
1. Rosja nie jest już zobowiązania do nieudaremniania celu i przedmiotu traktatu rzymskiego (zob. art. 18 konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów); co może mieć znaczenie przy ocenie zachowania Rosji w kontekście ewentualnej współpracy (a raczej jej braku) w postępowaniach dotyczących sytuacji przekazanych przez Ukrainę do MTK. Stwierdzenie bowiem, że Rosja nie zamierza być stroną traktatu zwalnia ją z wszelkich obowiązków nałożonych na sygnatariuszy.
2. Biorąc pod uwagę możliwość podjęcia przez Zgromadzenie Państw Stron decyzji o objęciu jurysdykcją MTK zbrodni agresji, stanowcza deklaracja nieprzystępowania do statutu złożona właśnie w tym a nie innym momencie może być dowodem dezaprobaty dla faktycznego rozszerzania jurysdykcji MTK i wyrazem przekonania, że nie ma normy zwyczajowej nakazującej sądzenie winnych agresji.
3. Obywatele rosyjscy mimo powyższego kroku władz rosyjskich nadal na takich samych zasadach jak dotychczas będą podlegać jurysdykcji MTK, a mianowicie w sytuacji, gdy dopuszczą się zbrodni na terytorium państwa strony statutu MTK, lub państwa, które uznało jurysdykcję MTK w drodze specjalnej deklaracji (o możliwości przekazania sytuacji przez Radę Bezpieczeństwa nie mówmy, bo biorąc pod uwagę stałe członkostwo Rosji W Radzie Bezpieczeństwa ONZ jest to czyste science fiction).

wtorek, 22 listopada 2016

Sekretarz Generalny w obronie Ilgara Mammadova i przeciwko niewykonywaniu wyroków ETPCz przez Azerbejdżan

Sekretarz Generalny Rady Europy po raz kolejny zabrał głos w sprawie niewykonania przez władze azerskie wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 2014 r. w sprawie Ilgar Mammadov p. Azebejdżanowi. W wyroku tym Trybunał stwierdził, że skarżący znany aktywista azerski został bezpodstawnie aresztowany (naruszenie art. 5 ust 1 i 4 Konwencji), a następnie sądy krajowe złamany zasadę domniemania niewinności (naruszenie art. 6 ust. 2 Konwencji). Zdaniem Trybunału prawdziwą przyczyną aresztowania i osadzenia skarżącego była chęć ukarania go za krytykę rządu. Dało to podstawę Trybunałowi do stwierdzenia naruszenia nie tylko materialnych przepisów Konwencji, ale też art. 18 w zw. z art 5 Konwencji. Warto przypomnieć, iż art. 18 Konwencji wprowadzający zakaz nadużywania przez państwa ograniczeń ustanowionych przez Konwencję, niezwykle rzadko stanowi przedmiot zainteresowania Trybunału, a przesłanką jego zastosowania jest ustalenie, że ograniczenia praw lub wolności zostało zastosowane w celu wykraczającym poza cele, którym miało służyć. Od czasu uprawomocnienia się wyroku ETPCZ jego wykonaniem na każdym posiedzeniu zajmuje się Komitet Ministrów RE wzywający władze azerskie do uwolnienia skarżącego. W tej kwestii wydano już kilka rezolucji tymczasowych oraz decyzji wzywających władze azerskie do podjęcia działań bezpośrednio na korzyść skarżącego. Na czerwcowym posiedzeniu Komitet zdecydował o stałym włączeniu do swojej agendy sprawy wykonania rzeczonego wyroku w zakresie środków indywidualnych dotyczących skarżącego. Impulsem do wydania ostatniego oświadczenia Sekretarza Generalnego był fakt oddalenia w ubiegłym tygodniu przez azerski sąd najwyższy odwołania skarżącego, co wyraźnie pokazało, że władze nie zamierzają wykonać wyroku Trybunału. Sekretarz podkreślił, że niewykonanie wyroku ETPCz stanowi rażące naruszenie Konwencji Europejskiej i podważa całą współpracę Azerbejdżanu z RE. Przypomniał, że kwestia wykonania wyroków ETPCz jest wspólną odpowiedzialnością państwa członkowskich. 

Słowa SG są stanowcze, ale dobrze oddają priorytety RE, a dokonując takich bezpardonowych ocen zachowania państwa członkowskiego Sekretarz przypomina, do obrony jakich wartości organizacja została powołana.

poniedziałek, 21 listopada 2016

Ograniczenie wieku dla kandydatów do szkoły policyjnej nie jest dyskryminacją ze względu na wiek – wyrok TS UE w sprawie C-258/15 G. Salaberria Sorondo

W dniu 15 listopada br. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C-258/15 Gorka Salaberria Sorondo przeciwko Academia Vasca de Policía y Emergencias, w którym uznał, że wymóg, aby kandydaci do szkoły policyjnej autonomicznej wspólnoty Kraju Basków nie mieli skończonych 35 lat, nie jest przejawem dyskryminacji ze względu na wiek w rozumieniu Dyrektywy 2000/78/WE, ustanawiającej ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy.

Wyrok został wydany w związku z pytaniem prejudycjalnym sądu najwyższego autonomicznej wspólnoty Kraju Basków, postawionym w ramach zapadłej przed nim sprawy zainicjowanej przez osobę zainteresowaną karierą w policji, która zaskarżyła ogłoszenie o rekrutacji kandydatów, zawierające wspomniany wymóg nieukończenia 35 lat. Sąd odsyłający pytał o interpretację kilku artykułów Dyrektywy 2000/78/WE w świetle okoliczności sprawy krajowej.

niedziela, 20 listopada 2016

Światowy handel i inwestycje: świat bez USA?

Wybór Donalda Trumpa na Prezydenta USA już powoduje ciekawe przetasowania w globalnym układzie sił. Jednym z nich jest przejęcie przez Chiny pałeczki w inicjatywie powołania strefy wolnego handlu obejmującego 16 państw Azji i Pacyfiku, która do tej pory należała do Stanów Zjednoczonych. Chiński RCEP ma szansę zastąpić amerykański TPP. O szczegółach piszemy poniżej.  

sobota, 19 listopada 2016

Kolejny szczyt klimatyczny za nami

Wczoraj, 18 listopada (tym razem bez przeciągania negocjacji) zakończył się kolejny – 22 szczytklimatyczny, czyli konferencja stron Ramowej konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu (UNFCCC). W przeciwieństwie do szczytów klimatycznych w ostatnich latach w Warszawie (2013) i Paryżu (2015) czy nawet w Limie (2014) ten w zasadzie odbył się bez emocji i w cieniu sukcesu jakim było szybkie wejście w życie przyjętego w ubiegłym roku Porozumienia Paryskiego. Strony przyjęły jak zwykle deklarację, w której potwierdzają swoje zaangażowanie w walkę ze zmianami klimatu. Państwa rozwinięte ponowiły także deklarację wpłaty 100 mld $ na rzecz tego celu. Strony Protokołu z Kioto wezwały ponadto do ratyfikacji poprawki z Doha. 

środa, 16 listopada 2016

Gorąca jesień w Międzynarodowym Trybunale Karnym

Jesień jest zawsze pracowitym okresem w Międzynarodowym Trybunale Karnym i tak też jest w tym roku. W sprawie Bemby rozpoczynają się procedury dotyczące naprawienia szkody wyrządzonej pokrzywdzonym (tu);  zaś w sprawie Lubangi sędziowie zaaprobowali plan symbolicznego grupowego naprawienia szkody przedstawiony przez Fundusz Powierniczy zobacz tu. 

Parę dni temu Prokurator przedstawiła Radzie Bezpieczeństwa 12 już raport na postawie rezolucji 1970 (2011)  dotyczący Libii. Przypomnijmy Trybunał uznał sprawę Al-Senussiego za niedopuszczalną - tym samym to Libia mogła go osądzić, natomiast sprawę Kaddafiego uznał za dopuszczalną, domagając się jego przekazania do Hagi.