poniedziałek, 25 stycznia 2021

Status delegatury UE w Wielkiej Brytanii – pierwsza sprzeczka rozwodników?

Media informują o jednym z pierwszych sporów pomiędzy Wielką Brytanią a Unią Europejską po wynegocjowaniu „umowy brexitowej”. Wielka Brytania nie zgadza się na zrównanie zakresu przywilejów i immunitetów przysługujących pracownikom delegatury UE w Wielkiej Brytanii z tymi, jakie wynikają z Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 1961 r. BBC wskazuje, że w ten sposób Wielka Brytania „nie chce tworzyć precedensu, polegającego na traktowaniu organizacji międzynarodowej w taki sam sposób jak państwa”. 

czwartek, 21 stycznia 2021

Czarne chmury wokół sztabu Trumpa: Chiny nakładają sankcje na urzędników odchodzącej administracji USA

Podczas gdy administracja ustępującego prezydenta zajęta była utrwalaniem dorobku politycznego (nasz post dot. aspektów międzynarodowych), sam Donald Trump zabezpieczaniem własnej sytuacji m.in. sprawdzając możliwości udzielenia ex ante prawa łaski członkom rodziny (NYT, Trump Has Discussed With Advisers Pardons for His 3 Eldest Children and Giuliani) a w ostatnich godzinach korzystając z tego uprawnienia przeszło 70 raz m.in. wobec bliskich współpracowników (BBC, Trump pardons dozens in final hours, including ex-aide Steve Bannon). Był zresztą w tym działaniu konsekwentny (BBC, Trump pardons Paul Manafort, Roger Stone and Charles Kushner). O ile wątpliwym jest aby te doraźne działania w pełni wyłączyły Trumpa z odpowiedzialności za działania realizowane w ostatnich latach, o tyle pierwszy ruch wymierzony w sojuszników byłego prezydenta jest pewnym zaskoczeniem.

Już w dniu zaprzysiężenia prezydenta Joe Bidena sankcje na 28 urzędników poprzedniej administracji nałożyły Chiny (Ministry of Foreign Affairs of PRC, Foreign Ministry Spokesperson Announces Sanctions on Pompeo and Others). Zakaz wstępu do Chin oraz prowadzenia działalności biznesowej objął m.in. byłego Sekretarzu Stanu Mikea Pompeo, doradcę ds. bezpieczeństwa Johna Boltona, czy bliskiego współpraownka Steeva Bannona (beneficjenta ww. seryjnego prawa łaski). 

Nowa rzecznik prasowa Rady Bezpieczeństwa Narodowego określiła chińskiej sankcje mianem cynicznych i bezproduktywnych (DW, China sanctions Pompeo, Trump officials over Xinjiang statements). 


Zob. również: post nt. nakazów areszesztowania Trumpa wydanych przez Irak i Iran.

środa, 20 stycznia 2021

(Niepewne) dziedzictwo Donalda Trumpa w prawie międzynarodowym

Prezydentura Donalda Trumpa kończy się równie spektakularnie co rozpoczynała, dając zarazem lekcję nt. znaczenia ciągłości funkcjonowania instytucji państwa. W pierwszych tygodniach urzędowania Trumpa wielokrotnie pisaliśmy o gorliwości nowego prezydenta w niszczeniu dorobku poprzednich administracji, a w szczególności unieważnianiu prezydentury Baracka Obamy. Po 4 latach Trump równie energicznie stara się związać ręce swojemu następcy utrudniając powrót do polityki multilateralizmu. Z kolei prezydent elekt Joe Biden już zapowiedział niezwłoczne przyjęcie 10 dekretów wykonawczych, które mają rozpocząć zacieranie śladów urzędowania Trumpa m.in. poprzez powrót USA do Porozumienia Paryskiego i WHO, czy uchylenie zakazu wjazdu dla osób z państw muzułmańskich (Il Sore 24 Ore, Usa, Biden inizierà il mandato con 10 ordini esecutivi per “correggere” il trumpismo).

Newsweek, Read Full Text of Donald Trump's Farewell Speech on Final Day of Presidency

Z okresu poprzedzającego objęcie urzędu przez Trumpa dość przypomnieć posty nt. zapowiadanego wycofania się z Porozumienia Paryskiego, renegocjacji NAFTA i wycofania z TPP, niezwłocznego sprowokowania Chin przy wykorzystaniu Tajwanu, opodatkowania amerykańskich inwestycji zagranicznych, czy przeniesienia ambasady USA z Tel Awiwu do Jerozolimy. Samo piastowanie urzędu Trump zaczął m.in. od ustanowienia dekretu antyimigracyjnego, moratorium na zatwierdzanie nowych traktatów multilateralnych i ograniczenia finansowania organizacji międzynarodowych.

poniedziałek, 18 stycznia 2021

Zgromadzenie Państw Stron MTK i jego dotychczasowe efekty

Jak co roku w grudniu odbyło się kolejne (już 19) Zgromadzenia Państw Stron Statutu MTK. Odbywało się częściowo w Hadze (14-16 grudnia 2020 r.) i częściowo w Nowym Jorku 918-23 grudnia 2020 r.), te posiedzenia były częściowo zdalne częściowo wirtualne. W dniach 14-16 grudnia 2020 r. w Hadze i 18-23 grudnia 2020 r. w Nowym Jorku odbyła się 19. sesja Zgromadzenia Państw Stron (ZPS) Statutu Rzymskiego (SR) MTK. Ze względu na epidemię Covid-19 sesja odbywała się w formie hybrydowej - stacjonarnie oraz wirtualnie.
 
Państwa Strony przyjęły szereg rezolucji dotyczących funkcjonowania Trybunału w tym m.in.(zobacz szczegóły: tu):
 - rezolucję budżetową: zobacz tu; 
 -dotyczącą wynagrodzenia sędziów: zobacz tu; 
 - mechanizmu przeglądowego (Review of the International Criminal Court and the Rome Statute system: zobacz tu

  Wybrano 6 nowych sędziów, odbyło się osiem rund głosowań. Nowymi sędziami są: 
 pani Joanna KORNER (Wielka Brytania) – w I rundzie; 
 pan Gocha LORDKIPANIDZE (Gruzja) – w II rundzie; 
 pani Miatta Maria SAMBA (Sierra Leone) – w III rundzie; 
 pan Sergio Gerardo UGALDE GODINEZ (Kostaryka) – w IV rundzie; 
 pani María del Socorro FLORES LIERA (Meksyk) – w IV rundzie 
i pani Althea Violet ALEXIS-WINDSOR (Trinidad i Tobago) – w VIII rundzie.  

  Nie został wybrany nowy prokurator, zabrakło czasu na konsultacje po poszerzeniu puli nazwisk (zresztą do 18.01 można jeszcze było zgłosić ewentualnych kandydatów), do tej pory nazwiska ujawnione to: 
 Morris A. Anyah (Nigeria/USA); 
Fergal Gaynor (Irlandia); 
Susan Okalany (Uganda); 
Richard Roy (Kanada); 
Carlos Castresana Fernández (Hiszpania);
 Karim A. A. Khan (Wielka Brytania);
 Francesco Lo Voi (Włochy); 
Robert Petit (Kanada); 
 Brigitte Raynaud (Francja). 

 Na giełdzie dominują 4 nazwiska: Fergal Gaynor (Irlandia), Karim Khan (Wielka Brytania), Carlos Castresana Fernandez (Hiszpania) i Francesco La Voi. Proszę zwrócić uwagęm że sa to sami europejczycy, pomimo że nie ma przy tych wyborach rotacji regionalnej. Wybory odbęda się zapewne na początku lutego.

piątek, 15 stycznia 2021

Koniec "blokady" Kataru

Przypomnijmy, że do kryzysu doszło w połowie 2017 r., kiedy grupa państw na czele ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi zerwała stosunki dyplomatyczne i handlowe oraz wszystkie połączenia z Katarem, oskarżając to ostatnie państwo o współpracę z Iranem i terroryzm. Skutki „blokady” mogli odczuć wszyscy podróżni, ponieważ środki przedsięwzięte przez państwa biorące udział w "blokadzie" oznaczały również zamknięcie przestrzeni powietrznej dla Qatar Airlines; z czasem pojawiły się nawet groźby pod adresem samolotów pasażerskich tej linii lotniczej (pisaliśmy o tym tutaj). Na szczęście nie doszło do żadnych poważnych incydentów. 

Warunkiem cofnięcia „blokady” było spełnienie przez Katar trzynastu żądań wysuniętych przez ZEA i ich sojusznikóww tym zamknięcie telewizji Al Jazeera i tureckiej bazy wojskowej w Katarze oraz zerwanie stosunków dyplomatycznych z Iranem. Katar od razu ogłosił, że żądania stanowią naruszenie suwerenności tego państwa i próbę sterowania jego polityką zagraniczną. 

czwartek, 14 stycznia 2021

ETPC uznaje za dopuszczalną skargę Ukraina przeciwko Rosji w zakresie zarzutów dotyczących wydarzeń na Krymie

ETPC uznał dziś za dopuszczalną skargę Ukrainy p. Rosji (20958/14 and 38334/18) dotyczącą naruszeń praw człowieka mających miejsce w okresie od 24 lutego 2014 r. do 26 sierpnia 2015 r. na obszarze Krymu.

Nie przesądzając winy Federacji Rosyjskiej za zarzucane naruszenia praw człowieka, Trybunał uznał, że skarga może być rozpatrywana przeciwko Federacji Rosyjskiej, ponieważ wykonywała ona jurysdykcję na spornym terytorium spełniając kryterium efektywnej kontroli. Oceniając spełnienie tego kryterium ETPC wziął pod uwagę wielkość obecności wojskowej Rosji na Krymie oraz spójne, całościowe i dobrze udokumentowane wyjaśnienia złożone przez władze ukraińskie dowodzące, iż wojska rosyjskie nie były jedynie biernymi obserwatorami wydarzeń, ale były bezpośrednio i aktywnie zaangażowane we wszystkie wydarzenia, które stanowiły źródło skargi. Tym samym ETPC nie uznał za uzasadniony argumentu FR, iż zwiększona obecność wojskowa uzasadniona była zagrożeniem dla stacjonujących tam wojsk rosyjskich. Oceniając faktyczną sytuację Trybunał wziął też pod uwagę polityczne oświadczenia władz rosyjskich co do charakteru prowadzonej operacji militarnej, uwzględniając min. pełne wojennej retoryki przemówienia Prezydenta FR. 

W konsekwencji Trybunał uznał za dopuszczalne zarzuty dotyczące usystematyzowanych praktyk administracyjnych władz rosyjskich (czyli działań, które charakteryzowały się powtarzalnością i oficjalnym przyzwoleniem na ich dokonywanie) w odniesieniu do następujących zarzutów:

  1. wymuszonych zaginięć i braku adekwatnych śledztw - art. 2 Konwencji,
  2. nieludzkiego traktowania i bezprawnych pozbawień wolności - art. 3 i 5 Konwencji,
  3. rozciągnięcia zastosowania prawa rosyjskiego na obszar Krymu, w konsekwencji czego sądy nie mogą być dłużej traktowane jako funkcjonujące na "podstawie prawa", w rozumieniu art. 6 Konwencji,
  4. automatycznego przyznawania obywatelstwa rosyjskiego i "nalotów" na mieszkania prywatne - art. 8 Konwencji,
  5. prześladowania i zastraszania przywódców religijnych nie należących do rosyjskiego Kościoła Prawosławnego, niszczenia miejsc kultu religijnego - art. 9 Konwencji,
  6. utrudniania funkcjonowania nierosyjskim mediom - art. 10,
  7. ograniczenia wolności zgromadzeń, zastraszania i arbitralnego zatrzymywania organizatorów manifestacji wspierających władze ukraińskie - art. 11,
  8. wywłaszczania bez odszkodowania osób prywatnych i spółek - art. 1 Protokołu nr 1,
  9. wprowadzenia zakazów posługiwania się językiem ukraińskim w szkołach i prześladowania dzieci mówiących po ukraińsku - art. 2 Protokołu nr 2,
  10. ograniczenie swobody przemieszczania się pomiędzy Krymem a Ukrainą, w wyniku wprowadzenia granicy - art. 2 Protokołu nr 4,
  11. a także szereg zarzutów dotyczących działań wymierzonych w Tatarów Krymskich na podstawie art. 14 Konwencji w związku z art. 8, 9, 10 i 11 oraz 2 Protokołu nr 4. 

Choć lista dopuszczonych do dalszego rozstrzygnięcia zarzutów jest bardzo długa, trzeba jednak zauważyć, że nie obejmuje ona wszystkich zarzutów strony ukraińskiej. Trybunał nie uznał za dopuszczalne kilku innych zarzutów mających również  - zdaniem władz ukraińskich - mieć charakter systemowy, a dotyczących pozbawiania życia w wyniku celowych egzekucji, niewłaściwego traktowania dziennikarzy, czy wywłaszczania żołnierzy ukraińskich. Te zarzuty zostały oddalone.

Swoją decyzją Trybunał nie tylko wyselekcjonował problemy, w przypadku których strona ukraińska zdołała udowodnić z odpowiednią dozą prawdopodobieństwa zaistnienie czynów niezgodnych z Konwencją, ale też posłużył się nią do "uporządkowania" innych skarg dotyczących tej samej problematyki. Trybunał postanowił bowiem "dokomunikować" rządowi rosyjskiemu kolejny zarzut, który został podniesiony przez stronę ukraińską dopiero w trakcie rozprawy w 2018 r. i nie mógł w związku z tym być przedmiotem rozstrzygnięcia - a mianowicie zarzut transferu osób skazanych do zakładów karnych na terytorium Rosji. Ponieważ zarzut ten został podniesiony w skardze międzypaństwowej nr 38334/18, skarga ta została połączona ze skargą, w której Trybunał wydał dziś orzeczenia.     


wtorek, 12 stycznia 2021

Reminder: Zaproszenie na webinarium o języku władzy i pojęciu suwerenności

Szanowni Państwo

Zespół Bloga PPM przypomina, że jutro odbędzie się interdyscyplinarne webinarium dotyczące tego, jak językoznawca bada dyskursy polityczne i co z tego (na przykładzie języka "dobrej zmiany") wynika, i jak język władzy, używany w odniesieniu do pojęcia suwerenności, jest oceniany przez prawników.

Naszymi gośćmi będą:

- dr hab. Katarzyna Kłosińska - językoznawczyni, wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego, a także przewodnicząca Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, autorka m.in. książki: Dobra zmiana* czyli jak się rządzi światem za pomocą słów, Znak 2019 (współautor: Michał Rusinek).

- dr hab. Jerzy Kranz - prawnik, dyplomata, profesor Akademii Leona Koźmińskiego, autor m.in. książki: Pojęcie suwerenności we współczesnym prawie międzynarodowym, Elipsa 2015.

 

Webinarium odbędzie się w godzinach 18.00 – 20.00. Link do spotkania na platformie ZOOM: https://us02web.zoom.us/j/86350868830?pwd=b2NVVXBjaW4vcHZUdks3UWhZeXpxUT09 Meeting ID: 863 5086 8830 Passcode: 155970  

Serdecznie Państwa zapraszamy do wysłuchania i dyskusji

Zespół bloga PPM

poniedziałek, 11 stycznia 2021

Południowokoreański sąd zasądza odszkodowania dla seksualnych niewolnic żołnierzy japońskich w trakcie II wojny światowej

9 stycznia 2021 południowokoreański sąd zasądził odszkodowania w procesie cywilnym zainicjowanym przez dwanaście tzw. pocieszycielek lub ich rodzin, czyli nazywanych w ten eufemistyczny sposób koreańskich kobiet, które przed i w trakcie II wojny światowej były wykorzystywane seksualnie przez żołnierzy japońskich. Jest to pierwsza, jak na razie, zakończona w ten sposób sprawa, a będzie ich więcej. Trauma koreańskich kobiet gwałconych systemowo w trakcie okupacji japońskiej nie znalazła jak dotąd zadośćuczynienia. Nie objęła jej umowa regulująca stosunki pomiędzy Koreą i Japonią z 1965 r., a porozumienie dwustronne z 2015 r., na podstawie którego ofiary miały uzyskać odszkodowania w łącznej wysokości 91 mln USD a Japonia zobowiązała się do oficjalnych przeprosin, nie zostało praktycznie zrealizowane z powodu protestów społecznych w Korei. Stąd też ofiary uznały, że jedyną drogą uzyskania rekompensaty będą postępowania cywilne przeciwko Japonii przed sądami koreańskimi. Władze japońskie nie brały udziału w postępowaniu, opierając się przede wszystkim na argumencie immunitetu jurysdykcyjnego Japonii przed sądami koreańskimi. Rozstrzygając kwestię immunitetu sąd uznał jednak, że nie ma on zastosowania w sprawie, ponieważ dotyczyła ona "nieludzkich działań, zaplanowanych systemowo i dokonanych przez pozwanego". Immunitet został więc ograniczony ze względu na rażące naruszenia praw człowieka. 

Warto przypomnieć, że nie jest to pierwszy wyrok sądów południowokoreańskich dotyczący japońskiej okupacji. W 2018 r. Sąd Najwyższy orzekł, że japońskie koncerny muszą wypłacić odszkodowania mężczyznom świadczącym na ich rzecz pracę przymusową w trakcie II wojny światowej.

Japonia już zareagowała bardzo negatywnie na najnowszy wyrok zasądzający odszkodowania, co świadczy o dalszym pogorszeniu i tak już napiętych relacji dwustronnych.      

niedziela, 10 stycznia 2021

Londyński sąd oddala wniosek o ekstradycję Assange'a do USA

W lutym 2020 r. informowaliśmy o rozpoczęciu w Londynie procesu ekstradycyjnego twórcy Wikileaks, Juliana Assange'a. Sędzia Vanessa Baraitser oddaliła większość zarzutów obrony, w tym argumenty dotyczące zagrożenia dla wolności słowa jakie stwarzałoby wydanie Assangea w ręce USA. Sąd uznał natomiast, że w związku z depresją na którą cierpi oskarżony, ekstradycja rodzi wysokie ryzyko samobójstwa i na tej podstawie wniosek oddaliła.


Reminder: Zaproszenie na webinarium o języku władzy i pojęciu suwerenności

  Szanowni Państwo

Zespół Bloga PPM ma zaszczyt zaprosić Was na interdyscyplinarne webinarium dotyczące tego, jak językoznawca bada dyskursy polityczne i co z tego (na przykładzie języka "dobrej zmiany") wynika, i jak język władzy, używany w odniesieniu do pojęcia suwerenności, jest oceniany przez prawników.

Naszymi gośćmi będą:

- dr hab. Katarzyna Kłosińska - językoznawczyni, wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego, a także przewodnicząca Rady Języka Polskiego przy Prezydium PAN, autorka m.in. książki: Dobra zmiana* czyli jak się rządzi światem za pomocą słów, Znak 2019 (współautor: Michał Rusinek).

- dr hab. Jerzy Kranz - prawnik, dyplomata, profesor Akademii Leona Koźmińskiego, autor m.in. książki: Pojęcie suwerenności we współczesnym prawie międzynarodowym, Elipsa 2015.

 

Webinarium odbędzie się 13 stycznia (środa) w godzinach 18.00 – 20.00. Link do spotkania na platformie Zoom zostanie zamieszczony na blogu przegladpm.blogspot.com na dzień przed webinarium

Serdecznie Państwa zapraszamy do wysłuchania i dyskusji

Zespół bloga PPM