sobota, 21 stycznia 2017

Guest post: wspomnienie o dr. Janie Staszkowie

Doktor Jan Staszków

1948 -  2016

Chciałbym niniejszym tekstem przypomnieć nie tylko dokonania naukowe Dr Jana Staszkowa w dziedzinie prawa międzynarodowego publicznego, ale także Człowieka żyjącego w krakowskim środowisku naukowym i udzielającego się w nim bardzo aktywnie.

Dr Jan Staszków urodził się 31. stycznia 1948 r. w Krakowie. Ukończył III Liceum Ogólnokształcące im. J. Kochanowskiego w 1966 r. Pracę magisterską pt. „Prawo legacji” obronił na Wydziale Prawa i Administracji UJ w 1974 r. Jej promotorem był doc. dr hab. Gwidon Rysiak. Pracę doktorską również pod kierunkiem doc. dr hab. Gwidona Rysiaka obronił w  1988 r. Jej tematem była „Polsko – Czechosłowacka współpraca na wodach granicznych”. Pracując na Uniwersytecie Jagiellońskim odbył dwa staże zagraniczne: w Akademii Prawa Międzynarodowego przy Międzynarodowym Trybunale Sprawiedliwości w Hadze (1984 r.) i Akademii Prawa Międzynarodowego przy Uniwersytecie w Salonikach (1985 r.).

Janusza (bo tak chciał bym się do niego zwracał) poznałem bliżej na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie był „prawą ręką” doc. dr. hab. Gwidona Rysiaka, kierownika Katedry Prawa Międzynarodowego Publicznego. Promotorem mojej pracy doktorskiej był również Pan Profesor Gwidon Rysiak, stąd nasze częste kontakty. Także w czasie długiej choroby Pana Profesora, gdy Janusz okazał się Jego niezawodnym przyjacielem.

Z czasem ja trafiłem do WSE (dziś Uniwersytetu Ekonomicznego), Janusz pozostał w  Uniwersytecie  Jagiellońskim, naprzód na Wydziale Prawa i Administracji a następnie na Wydziale Zarządzania i Komunikacji Społecznej gdzie prowadził wykłady z  prawa międzynarodowego publicznego. 

Los zetknął nas ponownie w Krakowskiej Szkole Wyższej (dziś Krakowskiej Akademii) im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Tutaj oprócz wykładów z prawa międzynarodowego publicznego prowadził także monograficzne wykłady z prawa traktatów, z prawa Wspólnot Europejskich oraz seminaria licencjackie i magisterskie. Janusz wiele lat pełnił w Krakowskiej Szkole Wyższej funkcję prodziekana Wydziału Stosunków Międzynarodowych kierując jednocześnie Zakładem Prawa Międzynarodowego, do którego z czasem dołączyłem.

Opiekując się Kołem Naukowym Przyjaciół ONZ w uczelni Janusz przy pomocy studentów z UJ, UE i Krakowskiej Akademii stworzył unikatową w skali kraju Bazę Umów Międzynarodowych, która z czasem przekształciła się w Uczelniane Centrum Umów Międzynarodowych. Jak donosił Dziennik Polski w „Bazie zgromadzono 6 tys. dokumentów liczących łącznie 150 tys. stron.”. Baza ta obejmuje wszystkie umowy międzynarodowe zawarte przez Polskę od dnia 8. maja 1945 r. Sądzę, że mimo śmierci jej Twórcy baza ta nadal będzie się rozwijać i stanie się ogólnodostępna.

Janusz zorganizował w ramach Krakowskiej Szkoły Wyższej dwie wielkie konferencje międzynarodowe: jedną – poświęconą 60. rocznicy podpisania Karty Narodów Zjednoczonych, drugą – poświęconą konkordatom pomiędzy Polską i Stolicą Apostolską. Pokłosiem  obu były monograficzne numery „Krakowskich Studiów Międzynarodowych” zredagowane pod kierunkiem dr. Jana Staszkowa. Konferencjom towarzyszyły wystawy, na których prezentowano unikatowe dokumenty. Na osobną wzmiankę zasługuje katalog dokumentów w opracowaniu dr. Jana Staszkowa pt. „Polska w procesie tworzenia Organizacji Narodów Zjednoczonych” (Kraków 2005 r.). Jest to publikacja jedyna w swoim rodzaju.

Janusz był autorem bardzo wielu referatów prezentowanych na konferencjach naukowych w kraju i za granicą oraz artykułów naukowych publikowanych na łamach czasopism ogólnopolskich i czasopism wydawanych przez Krakowską Szkołę Wyższą (Krakowskie Studia Międzynarodowe, Państwo i Społeczeństwo).

Docent dr Jan Staszków był bardzo lubianym przez studentów wykładowcą. Wielokrotnie był wybierany Najlepszym Dydaktykiem KSW. Za swą działalność otrzymał Złoty Krzyż Zasługi oraz nagrodę Rektora KSW za wybitne osiągnięcia dydaktyczne. Był też laureatem „Jednego polskiego grosza” za bezbłędne rozwiązanie testu z zakresu prawa międzynarodowego publicznego, prawa traktatów i prawa UE.

Janusz był osobą bardzo życzliwą i pomocną dla innych. Sam jej doświadczyłem – pomógł mi zorganizować w uczelni wystawę poświęconą publikacjom ONZ, za co byłem i jestem mu bardzo wdzięczny. Janusz odnosił się do  każdej napotkanej osoby z szacunkiem i zarazem z sympatią. Dowodem tej Jego postawy był liczny udział w pogrzebie wykładowców krakowskich uczelni: Uniwersytetu Jagiellońskiego i Krakowskiej Akademii oraz Jego przyjaciół, kolegów i znajomych. Janusza nad grobem  pożegnał Rektor Krakowskiej Akademii prof. dr hab. Jerzy Malec przybliżając zgromadzonym Jego sylwetkę.

Drogi Januszu -  odszedłeś stanowczo zbyt szybko, ale pozostaniesz w naszych sercach i umysłach. Pozostawiłeś duży dorobek naukowy, z którego czerpać będą kolejne roczniki studentów. Zostawiłeś po sobie pustkę, wielki żal i smutek. Będzie  Cię brakować na korytarzach uczelni, z którą złączyłeś swe losy – Krakowskiej Akademii i w krakowskim środowisku naukowym prawników  - międzynarodowców.

Dziękuję Ci za wszelkie dobro, które mi wyświadczyłeś. Odpoczywaj w pokoju.


Autor: Marian Banach


piątek, 20 stycznia 2017

Guest post: Wyrok Sądu Konstytucyjnego Rosji – nadrzędność rosyjskiego prawa nad Europejską Konwencją Praw Człowieka

Wydany 19 stycznia 2017 r. wyrok Sądu Konstytucyjnego Federacji Rosyjskiej stwierdza, że Rosja nie musi (nie może) wykonywać wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 31 lipca 2014 r. w sprawie Jukosu (OAO Neftyanaya Kompaniya Yukos przeciwko Rosji, skarga nr 14902/04). Strasburski wyrok zasądzał na rzecz udziałowców spółki Jukos, przejętej w następstwie rzekomych zaległości podatkowych, najwyższą w historii ETPCz sumę „słusznego zadośćuczynienia” – 1.866.104.634 euro tytułem odszkodowania za szkodę materialną plus 300.000 euro jako zwrot kosztów i wydatków sądowych. 

czwartek, 19 stycznia 2017

Ograniczenie adopcji zagranicznych - konieczność przestrzegania zasady niedyskryminacji

ETPCz wydając orzeczenie w sprawie A.H. i inni p. Rosji ocenił skutki rosyjskich przepisów ograniczających adopcję przez osoby z obywatelstwem amerykańskim. Przypomnijmy, że chodziło o wprowadzoną w 2012 r. nowelizację przepisów adopcyjnych będącą rosyjską reakcją na amerykańską tzw. ustawę Magnitskiego, dokument zabraniający udzielania wiz wjazdowych do USA rosyjskim funkcjonariuszom rządowym współodpowiedzialnym za śmierć w areszcie w 2009 r. adwokata Siergieja Magnitskiego, a także innym urzędnikom podejrzanym o łamanie praw człowieka (więcej tu). 

Apel Sekretarza Generalnego RE do rosyjskiej Dumy o nie przyjmowanie ustawy dekryminalizującej przemoc domową

Sekretarz Generalny RE zaapelował do rosyjskiej Dumy o nieuchwalanie zmian legislacyjnych zmierzających do dekryminalizacji przemocy domowej. Zgodnie z propozycją będącą obecnie przedmiotem debaty w rosyjskim parlamencie przemoc domowa byłaby sankcjonowana jedynie karami administracyjnymi. 

Sekretarz podkreślił, że dekryminalizacja tego rodzaju przestępstw ograniczyłaby dostępne możliwości ścigania i karania sprawców oraz pozostawałaby w sprzeczności z podejmowanymi, nie tylko na arenie europejskiej, działaniami mającymi na celu wyeliminowanie przemocy domowej. Sekretarz przypomniał, że Rosja jest związana umowami międzynarodowymi zobowiązującymi ją do ochrony jednostek przed przemocą, np. jest stroną Europejskiej Karty Społecznej zobowiązującej sygnatariuszy do ochrony przed przemocą dzieci. Jednocześnie Sekretarz podkreślił, że Rosja jest jednym z czterech państw RE, które ani nie ratyfikowały, ani nie podpisały Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej (obok Armenii, Azerbejdżanu i Mołdowy). 

Miejmy nadzieję, że apel Sekretarza będzie miał pozytywny efekt.

środa, 18 stycznia 2017

Istotny spadek nowoprzybyłych osób ubiegających się o status uchodźcy w Niemczech – dane dotyczące 2016 r.

W nawiązaniu do naszej zeszłorocznej wiadomości, informującej o liczbie osób ubiegających się o status uchodźcy, którzy w 2015 r. trafili do Niemiec, warto odnotować statystyki z 2016 r. oraz oficjalne sprostowanie dotyczące 2015 r.

We wrześniu 2016 r. Minister Spraw Wewnętrznych Niemiec – Thomas de Maiziere dokonał sprostowania podanej na początku roku ogólnej liczby ok. 1.1 miliona osób, które trafiły w 2015 r. do Niemiec, wskazując na ostateczną liczbę ok. 890 tysięcy osób. Natomiast aktualne oficjalne dane dotyczące 2016 r. wskazują na liczbę ok. 280 tyś. nowoprzybyłych osób ubiegających się o status uchodźcy w 2016 r.

wtorek, 17 stycznia 2017

"Jesteśmy gatunkiem uwielbiającym opowieści..."

"Jesteśmy gatunkiem uwielbiającym opowieści..." powiedział w wywiadzie dla New York Timesa odchodzący właśnie prezydent Stanów Zjednoczonych Barack Obama. Zatęsknimy za Obamą, zwłaszcza za spokojem, który uosabiał. A na koniec (co wiemy z wywiadu - zobacz tu) okazał się wytrawnym, znającym literaturę, czytelnikiem, który w dodatku marzył, aby zostać pisarzem, a córce poleca dziś do czytania Sto lat samotności......

Jego życie to zresztą barwna i interesująca opowieść.  
So long Mister President...

niedziela, 15 stycznia 2017

Kandydat na Sekretarza Stanu USA Rex Tillersona przed senacką komisją

11 stycznia odbyło się przesłuchanie Rex Tillersona, byłego CEO Exxon Mobil, w związku z jego nominacją na stanowisko Sekretarza Stanu przez prezydenta-elekta Donalda Trumpa. Przesłuchanie było nader drobiazgowe, a jednym z najtwardszych przesłuchujących okazał się Republikanin Marco Rubio z Florydy. Jest to o tyle istotne, że Tillerson na poparcie Demokratów liczyć nie powinien, natomiast Republikanie mają w senackiej Komisji ds. zagranicznych przewagę właśnie jednego głosu. Może się zatem okazać, że zatwierdzenie nominacji - jak stwierdził Rubio - "bez urazy dla wice-prezydenta, drugiej najważniejszej osoby w państwie" odbędzie się in fraude legem z pominięciem komisji.

Senate Confirmation Hearing of Rex Tillerson


Z wielogodzinnego wystąpienia, referowanego przez szereg gazet i telewizji (CNN, Politifact) z pewnością warto zwrócić uwagę na punkty, w których stanowiska Tillersona różnią się od Trumpa, w tym:
  • ocena, że (amerykańska) reakcja na zajęcie Krymu przez Rosją była niedostateczna i określenie explicite inwazji na Ukrainie mianem bezprawnej,
  • uznanie zmiany klimatu za faktyczny problem (aczkolwiek niekoniecznie zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, jak został zakwalifikowany przez administrację ustępującego prezydenta Baracka Obamy),
  • uznanie manipulacji wyników wyborów przez rosyjski wywiad (co nastąpiło jeszcze zanim ostatecznie uczynił to sam Trump),
  • brak sprzeciwu wobec Partnerstwa Transpacyficznego (TPP), stanowiącego jeden z symboli dylematu dalszej integracji gospodarczej albo powrotu protekcjonizmu,

środa, 11 stycznia 2017

Obowiązkowe uczestnictwo w koedukacyjnch zajęciach szkolnych na basenie nie narusza prawa do wolności religii i wyznania

W czasach, gdy żywo dyskutowana jest problematyka integracji cudzoziemców i przyczyniania się w ten sposób do zwalczania zjawisk nietolerancji, rasizmu i ksenofobii, Trybunał strasburski wydał orzeczenie, które może stanowić pożyteczne oręże dla państw w zakresie realizacji polityk integracyjnych - sprawa Osmanoglu i Kocabas p. Szwajcarii. 

wtorek, 10 stycznia 2017

Profesor Mirosław Wyrzykowski po raz kolejny wybrany na wiceprzewodniczącego Europejskiej Komisji przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji

Na swoim ostatnim posiedzeniu Europejska Komisja  przeciwko Rasizmowi i Nietolerancji (ECRI) wybrała profesora Mirosława Wyrzykowskiego po raz kolejny na swojego wiceprzewodniczącego. Profesor zasiada w Komisji z ramienia Polski od 2012 r. Należy podkreślić, że ponowny wybór na to stanowisko jest niewątpliwie wyrazem uznania dla dokonań Profesora w zakresie walki ze zjawiskiem nietolerancji i potwierdzeniem jego wysokiej pozycji w Komisji. Profesorowi serdecznie gratulujemy!
Przypomnimy, że ostatni raport ECRI o Polsce został opublikowany w 2015 r., więc niewątpliwie dużymi krokami zbliża się śródokresowa kontrola wykonania przez władze polskie najbardziej priorytetowych zaleceń wskazanych przez Komisję (o samym raporcie pisaliśmy na blogu tu).