środa, 22 listopada 2017

Dożywocie dla Ratko Mladicia



Po ponad 20 latach od dokonania zbrodni wyroku w sprawie doczekał się Ratko Mladić. Dziś Międzynarodowy Trybunał Karny do spraw byłej Jugosławii ogłosił wyrok w sprawie popełnionych przez niego zbrodni. Nie obeszło się bez kontrowersji. Najpierw podsądny poprosił o skorzystanie z toalety, które znacznie się przedłużyło, potem zdecydowano o zmierzeniu mu ciśnienia, które okazało się zbyt wysokie. Po powrocie Mladicia na salę zaczął wykrzykiwać do sędziów, że to wszystko są kłamstwa („Sve Laži”) i po kilku prośbach o uspokojenie usunięto go z sali. W konsekwencji obserwował ogłoszenie wyroku z korytarza (to nie pierwsze takie występy Mladicia, zobacz tu). 

Mladić został dostarczony do Hagi dopiero w 2011 roku, odpowiadał przed Trybunałem za zbrodnie przeciwko ludzkości, za zbrodnie wojenne i ludobójstwo popełnione w czasie wojny w byłej Jugosławii, m.in. za kampanię snajperską w Sarajewie i, co ważniejsze, za ludobójstwo popełnione w Srebrenicy.

wtorek, 21 listopada 2017

Polska zobowiązana do niezwłocznego przerwania wycinki drzew w Puszczy Białowieskiej

Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wczoraj (20 listopada) postanowienie w sprawie środków tymczasowych w sprawie C-441/17 Komisja przeciwko Polsce w sprawie wycinki drzew w Puszczy Białowieskiej. W postanowieniu nakazał natychmiastowe przerwanie wycinki. Jest to kolejna odsłona sprawy (o której pisaliśmy tu) dotyczącej na razie nie meritum, ale środków tymczasowych. Pierwotne postanowienie wydane w lipcu przez Wiceprzewodniczącego ETS sędziego Tizzano zostało zakwestionowane przez Polskę. Po dwóch posiedzeniach i znacznym opóźnieniu Trybunał zdecydował się przychylić do argumentów Komisji Europejskiej, że kontynuowanie usuwania drzew z terenu Puszczy może stanowić "poważną i nieodwracalną szkodę dla interesów Unii i wspólnego dziedzictwa". Trybunał nie podzielił natomiast dość zaskakującego wniosku Polski o ustanowienie zabezpieczenia na kwotę 3 240 000 000 PLN, wskazując, że po pierwsze została ona obliczona wyłącznie w oparciu o Polskie przepisy dotyczące pozbawienia gruntu charakteru leśnego, po drugie nic nie wskazuje na to, aby UE miała nie dotrzymać swoich zobowiązań finansowych w razie, gdyby zasądzone zostało odszkodowania. 

Interwencja Komisarza Praw Człowieka w postępowaniu przed ETPC - prawa niepełnosprawnych dzieci i młodzieży do edukacji

20 listopada Komisarz Praw Człowieka korzystając ze swoich uprawnień zagwarantowanych mu w art. 36 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka złożył kolejną już w tym roku interwencję strony trzeciej. Trzeba przyznać, że Komisarz aktywnie korzysta ze swojego uprawnienia, ponieważ przyłączył się w tym roku już do 105 skarg - co prawda dotyczących czterech problemów:  swobody wypowiedzi oraz wolności i bezpieczeństwa parlamentarzystów i dziennikarzy w Turcji, wydarzeń związanych z prowadzeniem operacji antyterrorystycznej na południowym wschodzie Turcji oraz praw osób wykonujących zawód adwokata w Azerbejdżanie. Najnowsza interwencja zasługuje na dostrzeżenie, ponieważ dotyczy problemu, który nie przykuwa - w przeciwieństwie do powyżej wskazanych - zainteresowania opinii publicznej. Sprawa Stoian p. Rumunii dotyczy bowiem dostępu młodego niepełnosprawnego fizycznie studenta do edukacji powszechnej. W ostatnim czasie Komisarz aktywnie angażował się w problematykę pełnego dostępu dzieci do równej edukacji, zarówno dzieci niepełnosprawnych, jak i dzieci romskich oraz dzieci migrantów - które to grupy w opinii Komisarza najbardziej dotknięte są wykluczeniem, czy wręcz segregacją w szkołach. Szeroki komentarz Komisarza w tej kwestii opublikowany został jesienią 2017 r.  
Przygotowując stanowisko w postępowaniu przed Trybunałem Komisarz oparł się na swoich obserwacjach nad prawem dzieci niepełnosprawnych do edukacji włączającej w trzynastu krajach. Na podstawie wniosków z wizyty okresowej w Rumunii oraz wniosków wynikających z analizy sytuacji w innych państwach, Komisarz podkreśił, że "sytuacja w Rumunii - gdzie edukacja włączająca, racjonalne udogodnienia oraz indywidualne wsparcie stanowią bardziej niepewne możliwości niż możliwe do wyegzekwowania prawa - stanowi wyraźną ilustrację bardziej ogólnego trendu panującego w całej Europie ".
W oparciu o zasady i prawa zawarte w Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, Komisarz ocenił, że prawo dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością może być zrealizowane jedynie przez edukację włączającą, a wielokrotnie obecnie oferowane możliwości kształcenia są iluzoryczne. 
Zgodnie z regulaminem Trybunału interwencja Komisarza nie odnosi się do jednostkowej sytuacji skarżącego, a stanowi naświetlenie ogólnej sytuacji w Europie. 
Treść całego stanowiska Komisarza dostępna jest tu

poniedziałek, 20 listopada 2017

Unijne agencje przenoszą się z Londynu do Amsterdamu i Paryża

Skutki Brexitu powoli zaczynają przynosić realne zmiany w systemie instytucjonalnym Unii Europejskiej. Dzisiaj Rada ds. Ogólnych wybrała nowe siedziby agencji mieszczących się obecnie w Londynie – Europejskiej Agencji Leków (EMA) i Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA).

niedziela, 19 listopada 2017

Miniroboty zabójcy - wyzwanie dla międzynarodowego prawa humanitarnego?

Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża w debacie towarzyszącej broniom autonomicznym lub nie wymagających obecności człowieka podkreślał, że to nie duże drony bojowe powinny nas niepokoić (te bowiem da się wyśledzić i ustalić do kogo należą), lecz miniroboty-zabójcy, których produkcja zdaje się być tylko kwestią czasu.

W ramach kampanii autonomousweapons.org przygotowano film przedstawiający potencjał minirobotów-zabójców (zobacz tutaj). Na filmie można zobaczyć niewielkiego drona z wbudowaną kamerą i programem do rozpoznawania twarzy oraz z miniładunkiem wybuchowym. Kampania ma na celu uzmysłowić zagrożenie i doprowadzić do zakazu produkcji tego typu robotów (moim zdaniem powinni posiłkować się również świetnym odcinkiem Black Mirror: Hated in the Nation - naprawdę polecam).

piątek, 17 listopada 2017

Sytuacja w Wenezueli trafi do MTK?

O kryzysie demokracji w Wenezueli i międzynarodowych kłopotach, które kryzys ściągnął na to państwo, pisaliśmy już wcześniej na blogu (tu i tu). Przypomnijmy więc tylko krótko, że plany prezydenta Nicolasa Maduro zdobycia władzy absolutnej w państwie spotkały się z głośnymi protestami, które nasiliły się jeszcze po wyborach do Zgromadzenia Konstytucyjnego z końca lipca br., do których nie dopuszczono opozycji politycznej Maduro, a które władza krwawo tłumiła.
W sierpniu Biuro Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka wydało raport na temat sytuacji w Wenezueli, w którym wskazywano na liczne naruszenia praw człowieka w związku z tłumieniem protestów, w tym odnotowano 124 przypadki śmierci „w związku z demonstracjami”, w okresie od 1 kwietnia do 31 lipca 2017 r. Mimo, że w Raporcie nie pojawia się taka konkluzja, Wysoki Komisarz ds. Praw Człowieka Zeid Ra’ad al Hussein wskazywał, że w Wenezueli mogło dojść do popełnienia zbrodni przeciwko ludzkości.

czwartek, 16 listopada 2017

Zamach stanu w Zimbabwe?

Źródło: http://www.newsweek.pl/swiat/polityka/zamach-stanu-w-zimbabwe-prezydent-robert-mugabe-w-areszcie,artykuly,418982,1,1,3.html 

W tym tygodniu świat obiegła wiadomość o zamachu stanu w Zimbabwe. Wiadomo, że wojsko zajęło gmach państwowego radia i telewizji. Wczoraj nad ranem było słychać odgłosy co najmniej trzech wybuchów. Armia poinformowała, że jedyne zabezpiecza budynki rządowe i patroluje ulice Harare, stolicy Zimbabwe. Przedstawiciele sił zbrojnych zdementowali jakoby wojsko dokonało zamachu stanu. Podkreślili, że celem działań, jakie podjęła armia jest usunięcie "kryminalistów" z otoczenia prezydenta Mugabe, a on sam jest bezpieczny. Inaczej podaje Reuters, który pisze o blokowaniu budynków rządowych i sądów. Prezydent Mugabe wraz z żoną znajdują się w areszcie domowym. 

środa, 15 listopada 2017

Nowelizacja Ustawy o służbie zagranicznej: stanowisko ministra Waszczykowskiego ws. niekonstytucyjności "to tylko opinia"

Przed kilkoma dniami pisaliśmy o, skandalicznym w formie i fatalnym w treści, wniosku posłów PiS do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności z Konstytucją przepisów Kodeksu postępowania cywilnego implementujących w krajowym porządku prawnym prawnomiędzynarodowe normy o immunitecie jurysdykcyjnym. Nawet bardziej intrygujące wydają się jednak równoległe prace nad projektem nowelizacji Ustawy o służbie zagranicznej (druk nr 1385). 

Wśród szeregu ciekawych propozycji które właśnie przegłosowała sejmowa komisja ds. zagranicznych warto w szczególności zwrócić uwagę na plan powołania Rady Służby Zagranicznej, o niekonstytucyjności której w sposób kategoryczny wypowiedział się nawet Minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowki. Mimo że projekt jest rządowy, a wnioskodawcą był minister (Numer wykazu RCL: UD211), posłanka Joanna Lichocka (PiS) uznała pisemny sprzeciw ministra wobec niekonstytucyjności proponowanych rozwiązań za "jego opinię", a dalsze procedowanie nad projektem, bez czekania na opinię Rady Ministrów lub kancelarii prezydenta, za dowód emancypacji parlamentu. Swoiście zabawnym jest fakt, że posłanka degradując stanowisko ministra ws. niekonstytucyjności nowelizacji do rangi opinii zauważyła, że przecież ten nie jest... Trybunałem Konstytucyjnym, żeby jego ocena była prawnie wiążąca. Plan powołania RSZ nie jest jednak jedynym kontrowersyjnym rozwiązaniem.

poniedziałek, 13 listopada 2017

UNESCO zacieśnia sojusz na rzecz walki z ekstremizmem i czystkami kulturowymi

Źródło: https://en.unesco.org/news/unesco-and-partners-stand-against-cultural-cleansing-and-violent-extremism
Źródło: https://en.unesco.org/news/inauguration-replica-winged-bull-nimrud

W ubiegłym tygodniu w trakcie Konferencji Generalnej UNESCO, podjęto szereg inicjatyw wzmacniających soft power tej organizacji. Oprócz zacieśnienia współpracy z Międzynarodowym Trybunałem Karnym (MTK), poprzez podpisanie listu intencyjnego przez Irinę Bokovą, Dyrektor Generalną UNESCO oraz Fatou Bensoudę, Prokurator Generalną MTK (o czym pisaliśmy już na blogu), ministrowie kultury Iraku i Mali, Karima Bennoune, Specjalny Sprawozdawca Narodów Zjednoczonych w obszarze praw kulturalnych oraz grupa międzynarodowych ekspertów zobowiązało się do wzmocnienia współpracy w odpowiedzi na czystki kulturowe, terroryzm i ekstremizm kulturowy.