Prawnomiędzynarodowe aspekty rozruchów w Wenezueli

O Wenezueli, która ze sponsora rewolucji m.in. na bratniej Kubie stopniowo zmieniała się w, szargane krwawo tłumionymi zamieszkami, państwo na skraju bankructwa pialiśmy od 2014 r. (posty tu i tu). Pod koniec 2017 r. zadaliśmy pytanie, czy rozwój wypadków stanie się przedmiotem postępowania przed MTK. Pisaliśmy również o rozważanej przez administrację amerykańską interwencji humanitarnej. W ostatnich dniach konflikt trawiący to państwo uległ gwałtownemu zaostrzeniu, a przyszłość prezydenta Maduro zdaje się spoczywać w rękach wojska (i dalszego finansowania przez Rosję).

Obok intrygujących aspektów krajowych i ściśle politycznych, sytuacja jest nader interesująca z punktu widzenia prawa międzynarodowego.

Źródło: The National Interest, Is Venezuela on the Brink of Economic and Social Collapse?

Konflikt w Syrii: Kampania o powstrzymanie korzystania z veta przez członków Rady Bezpieczeństwa

W świetle toczącego się konfliktu w Syrii, w którym zginęło już prawie ćwierć miliona osób a 11 milionów straciło dach nad głową,  warto odnotować kilka inicjatyw, które być może doczekają się kontynuacji:

- Niezależna Komisja Dochodzeniowa (UN Independent International Commission of Inquiry, której stronę znajdziesz: tu) zaproponowała utworzenie karnego trybunału ad hoc, który osądziłby popełnione zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości: zobacz  tu. Wobec braku możliwości postawienia obywateli syryjskich przed MTK (rosyjskie i chińskie veto blokuje przekazanie sytuacji w Syrii do MTK) mógłby to być dobry pomysł, nie wiadomo jednak czy udałoby się utworzyć trybunał w drodze rezolucji - potrzeba wszak zgody członków stałych RB, czyli wracamy do punktu wyjścia.

Rekomendacja PE w sprawie R2P

Dnia 18 kwietnia Parlament Europejski przyjął Rekomendację dla Rady dotyczącą  doktryny Odpowiedzialności za Ochronę (Recommendation to the Council on Responsibility to Protect). W rekomendacji państwa odwołują się do udanego wykorzystania doktryny podczas niedawnego konfliktu w Libii oraz obecnego braku działań w kontekście walk toczących się w Syrii.

Ponieważ doktryna Odpowiedzialności za Ochronę (R2P) jest niczym więcej jak polityczną ideą (nie ma umocowania w przepisach prawa międzynarodowego),  ale jej stosowanie jest coraz bardziej niezbędne w kontekście ciężkich naruszeń prawa międzynarodowego (kiedy Rady Bezpieczeństwa nie reaguje), wydaje się więc istotne wskazanie, że rekomendacja dotyczy między innymi uczynienia z niej wiążącej normy prawa międzynarodowego.

Inne zalecenia dotyczą konieczności doprecyzowania zasady (zgodnie z brazylijską propozycją Odpowiedzialności podczas Ochrony - Responsibility while Protecting, RwP), w szczególności odniesienia się do zasad, reguł, parametrów stosowania siły zbrojnej  i wzmocnienia mechanizmu monitoringu. Dodatkowo pojawia się propozycja, aby zaproponować pięciu stałym członkom Rady Bezpieczeństwa przygotowanie kodeksu postępowania, który pomagałby zminimalizować prawo veta w kontekście zbrodni ludobójstwa, zbrodni wojennych, zbrodni przeciwko ludzkości i czystki etnicznej.

Kilkakrotnie  przywołano w rekomendacji  MTK, jako organ:
-  połączony z doktryną Odpowiedzialności za Ochronę wspólną ideą walki z bezkarnością sprawców,

- wypełniający funkcje prewencyjne przed popełnianiem masowych zbrodni, 

- pomagający w rekonstrukcji społeczeństw po konflikcie i w procesie mediacji.

  

O ile można dyskutować z wieloma tezami rekomendacji, na pewno warto implementować doktrynę R2P po jej uszczegółowieniu, a także, co pojawiło się w rekomendacji w kontekście MTK, naciskać na państwa o jak najszybszą ratyfikację poprawki dotyczącej zbrodni agresji.