Przegląd najważniejszych doniesień poświęconych tematyce prawnomiędzynarodowej
Międzynarodowa Izba Handlowa (ICC) opublikowała zrewidowane Zasady arbitrażowe, które zaczną obowiązywać z dniem 1 stycznia 2021 roku (ICC unveils revised Rules of Arbitration). W związku z tym niebawem zaktualizowane zostaną również Wytyczne ICC (tzw. Notes).
Wśród nowości proceduralnych można wskazać:
W minionych tygodniach administracja USA przyjęła dwa istotne dokumenty regulujące wyjątki od sankcji gospodarczych na potrzeby ochrony praw człowieka.
6 października b.r. funkcjonujące w ramach Departamentu Handlu Bureau of Industry and Security (BIS) opublikowało zasady dotyczące stosowania Export Administration Regulations (EAR). BIS dodało w ten sposób ochronę praw człowieka do przesłanek polityki wydawania licencji eksportowych. Zgodnie z nowymi zasadami ograniczenia w zakresie eksportu technologii kontrolowania przestępczości (crime control) mogą być przyjmowane już nie tylko w przypadku podejrzenia odnośnego rządu o naruszanie praw człowieka, ale również poszczególnych osób lub organizacji.
Z kolei Departament Stanu 30 września opublikował wytyczne dla amerykańskiego biznesu do oceny czy eksportowane narzędzia inwigilacji będą wykorzystywane przez odbiorców rządowych do celów sprzecznych z prawami człowieka. Departament Stanu zachęca przedsiębiorców do zintegrowania procedur due dilligance w zakresie praw człowieka z pozostałymi procedurami compliance. Dokument ma mieć charakter wykonawczy w stosunku do Wytycznych ONZ dot. biznesu i praw człowieka.
21 października b.r. niemiecka prezydencja Rady UE przedłożyła projekt Konkluzji ws. Karty praw podstawowych w kontekście sztucznej inteligencji i cyfrowej ewolucji. Jednomyślne przyjęcie konkluzji zostało zablokowane przez Polskę.
Polska podkreślała bowiem że pojęcie "płci" nie znajduje się w Karcie praw podstawowych ani w Traktatach. W rezultacie, zdaniem Stałego Przedstawiciela RP przy UE amb. Andrzeja Sadosia, mimo że Polska zdecydowanie wspiera równość między kobietami a mężczyznami, uznanie sformułowania "równość płci" mogłoby doprowadzić do problemów natury semantycznej (Euractiv, Poland rejects Presidency conclusions on Artificial Intelligence, rights).
22 października b.r. Minister spraw zagranicznych Zbigniew Rau podpisał Deklarację ws. Konsensusu Genewskiego dla Ochrony Zdrowia Kobiet i Wzmacniania Rodziny (MSZ, Minister Zbigniew Rau wziął udział w wirtualnym podpisaniu Deklaracji ws. Konsensusu Genewskiego).
Sygnatariusze m.in. podkreślili swój sprzeciw wobec popierania aborcji jako jednej z metod planowania rodziny jednocześnie podkreślając prawo do ochrony przysługujące dzieciom nienarodzonym. Zadeklarowano wsparcie dla działań na rzecz poprawy i zapewnienia kobietom lepszego dostępu do zdrowia i rozwoju, w tym zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, które muszą zawsze popierać optymalne zdrowie, najwyższy osiągalny standard zdrowia, z wyłączeniem aborcji. Podkreślono wreszcie, że nie istnieje norma międzynarodowa prawa do aborcji ani obowiązek jej finansowania.
Inicjatorem Deklaracji były Stany Zjednoczone. Deklarację poza Polską i USA podczas wirtualnej ceremonii podpisało 30 państw m.in. Arabia Saudyjska, Bahrajn, Białoruś, Benin, Brazylia, Burkina Faso, Egipt, Gambia, Indonezja, Iran, Oman, Pakistan i Węgry (DoS, Secretary Michael R. Pompeo With Secretary Alex M. Azar II At the Signing Ceremony of the Geneva Consensus Declaration).
Podpisanie deklaracji zbiegło się ze stwierdzeniem przez sędziów zasiadających w Trybunale Konstytucyjnym sprzeczności aborcji z Konstytucją (Sygn. akt K 1/20).
W związku ze złożeniem w siedzibie Sekretariatu ONZ dokumentów ratyfikacyjnych Konwencji NZ ws. przejrzystości arbitrażu inwestycyjnego (Konwencji z Mauritiusa), Boliwia stała się jej 7. państwem-stroną (UN Press Release UNIS/L/307).
Tym samym dołączyła do Australii, Gambii, Kamerunu, Kanady, Maurutiusa i Szwajcarii
Dr Jakub Czepek został wybrany na członka Podkomitetu Komitetu Przeciwko Torturom, do Spraw Zapobiegania Torturom oraz Innemu Okrutnemu, Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu (zob. tutaj). Zadaniem podkomitetu jest m.in. wizytacja miejsc, w których osoby są pozbawione wolności, w celu zapobieżenia torturom oraz innemu okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu (więcej o podkomitecie tutaj).
Dr Czepek jest adiunktem na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego, w Katedrze Ochrony Praw Człowieka i Prawa Humanitarnego, którą kieruje dr hab., prof. UKSW Elżbieta Karska (zob. tutaj). Dr Czepek w swoich publikacjach skupiał się dotychczas na dorobku orzeczniczym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jest autorem monografii dot. zobowiązań pozytywnych państw (zob. tutaj) oraz wspólnie z Maciejem Lubiszewskim monografii dot. procedury wyroku pilotażowego (zob. tutaj).
Serdeczne gratulacje dla dr. Czepka!
Sekretarz USA ds. energetyki Dan Brouillette oraz pełnomocnik rządu ds. strategicznej infrastruktury energetycznej Piotr Naimski porozumieli się ws. umowy bilateralnej o współpracy w zakresie rozwoju programu cywilnej energetyki jądrowej w Polsce (DoE, U.S. Secretary Brouillette and Poland’s Minister Naimski Sign Strategic Agreement on U.S. - Poland Cooperation Towards Developing Poland’s Civil Nuclear Energy Program). Umowa zawarta na okres 30 lat zakłada wszechstronną współpracę między oboma państwami, począwszy od wspólnego opracowania technicznych i finansowych warunków rozwoju energetyki jądrowej.
Sekreatrz Brouillette umowę podpisał 19 października. Minister Naimski ma to uczynić kiedy tylko dokumenty dotrą do Warszawy.
11 października pełną operacyjność osiągnął unijny mechanizm monitorowania bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) powołanego na mocy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/452 z dnia 19 marca 2019 r.
Rozporządzenie weszło w życie w kwietniu b.r. Od tego czasu państwa złożyły sprawozdania dot. funkcjonowania mechanizmów krajowych, ustanowiono punktu kontaktowe oraz bezpieczne kanały wymiany informacji, przyjęto procedury szybkiego reagowania i opiniowania BIZ, a zgodnie z Zaleceniami Komisji państwa członkowskie wyraziły zgodę na nieformalną współpracę w tym zakresie.
Więcej informacji tutaj.
W cieniu pandemii odbywają się przesłuchania kandydatki na sędzię Sadu Najwyższego Amy Coney Barrett przez jedną z komisji Kongresu USA. Kandydatka ubiega się o miejsce zajmowane przez lata przez zmarłą niedawno sędzię Ruth Bader Ginsburg, znaną ze swego zaangażowania w ruch praw obywatelskich i ochronę praw kobiet.
W trakcie przesłuchań pada wiele, często niewygodnych, a czasem dziwnych pytań. Z perspektywy europejskiej do kategorii "intrygujących" zaliczyć można z pewnością pytanie zadane przez senatora Chucka Grassley’a, który chciał poznać opinię kandydatki co do właściwości powoływania się na prawo międzynarodowe w procesie interpretacji Konstytucji USA. A kandydatka odpowiedziała tak, przedstawiając swoje rozumienie prawa międzynarodowego ...
