USA otwierają nową ambasadę w Jerozolimie, coraz więcej państw idzie w tym samym kierunku

Po grudniowej decyzji prezydenta Trumpa o przeniesieniu amerykańskiej ambasady z Tel-Awiwu do Jerozolimy, ruszyły prace przygotowujące przeprowadzkę amerykańskich dyplomatów. Uwieńczeniem tych prac ma być dzisiejsze uroczyste otwarcie nowej siedziby ambasady w Jerozolimie właśnie. Nie będzie na nim co prawda prezydenta Trumpa, ale w swoim zastępstwie wysyłał Ivankę Trump i Jareda Kushnera. Również data otwarcia ambasady jest symboliczna – 14 maja 1948 r. Izrael proklamował niepodległość. O ile znaczna część społeczności międzynarodowej potępiła decyzję o przeniesieniu ambasady, o tyle cały czas powiększa się grupa państw, które powielają nową amerykańską politykę wobec konfliktu palestyńsko-izraelskiego. Do ich grona właśnie dołączyły Czechy, Węgry i Rumunia. 

Rozpoczęły się konsultacje w sprawie przyszłości UE

9 maja obchodziliśmy Dzień Europy. Z tej okazji Komisja Europejska rozpoczęła internetowe konsultacje społeczne skierowane do wszystkich Europejczyków, których tematem jest przyszłość Unii. 12 tematów do debaty wybrało 96 obywateli, wyłonionych w sposób losowy ze wszystkich państw członkowskich. 

Upłynął termin transpozycji Dyrektywy dotyczącej ochrony konsularnej

W dniu 1 maja upłynął termin transpozycji Dyrektywy dotyczącej ochrony konsularnej (Dyrektywa Rady (UE) 2015/637 z dnia 20 kwietnia 2015 r. w sprawie środków koordynacji i współpracy mających ułatwić ochronę konsularną niereprezentowanych obywateli Unii w państwach trzecich oraz uchylająca decyzję 95/553/WE). 

O uchwaleniu Dyrektywy oraz jej specyfice pisaliśmy już na naszym blogu. Warto jedynie przypomnieć, że jej przyjęcie zostało dokonane na podstawie art. 23 TFUE, który przewiduje, że: 

"[k]ażdy obywatel Unii korzysta na terytorium państwa trzeciego, gdzie Państwo Członkowskie, którego jest obywatelem, nie ma swojego przedstawicielstwa, z ochrony dyplomatycznej i konsularnej każdego z pozostałych Państw Członkowskich na takich samych warunkach jak obywatele tego państwa. Państwa Członkowskie przyjmują niezbędne przepisy i podejmują rokowania międzynarodowe wymagane do zapewnienia tej ochrony",

Rekomendacja Warszawska w sprawie odbudowy i rekonstrukcji dziedzictwa kultury

Źródło: http://www.mkidn.gov.pl/pages/posts/rekomendacja-warszawska-ws.-odbudowy-i-rekonstrukcji-dziedzictwa-kultury-zostala-przyjeta-8341.php

W dniu 8 maja 2018 r. (wtorek) przyjęto na Zamku Królewskim w Warszawie Rekomendację Warszawską w sprawie odbudowy i rekonstrukcji dziedzictwa kultury. Stanowi ona zwieńczenie międzynarodowej konferencji pt. "The Challenges of World Heritage Recovery. International Conference on Reconstruction” (zob. program), która odbyła się w Warszawie w dniach 6-8 maja. Dokument ten został wypracowany podczas obrad, w których wzięło udział około 200 ekspertów reprezentujących ponad 30 państw świata, organizacji i instytucji międzynarodowych - UNESCO, Bank Światowy, United Nations Office for Disaster Risk Reduction – oraz przedstawiciele globalnych organizacji pozarządowych - Global Alliance for Urban Crises, ICOMOS (Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków), ICCROM (Międzynarodowe Centrum Badań nad Ochroną i Konserwacją Dziedzictwa Kulturowego). Rekomendacja Warszawska zostanie zaprezentowana Komitetowi Światowego Dziedzictwa podczas 42. sesji, która odbędzie się w dniach 24.06-07.07 br. w Bahrajnie.

Co właściwie oznacza deklaracja prezydenta Trumpa o wycofaniu USA z porozumienia nuklearnego z Iranem

Deklaracja prezydenta Donalda Trumpa o wycofaniu USA z nuklearnego porozumienia z Iranem z lipca 2015 r (Joint Comprehensive Plan of Action, JCPOA) wywołała burzę reakcji społeczności międzynarodowej, ale pozytywne w zasadzie tylko ze strony Izraela, Arabii Saudyjskiej i ... irańskich radykałów. Inne głosy, w tym wszystkie pozostałe strony porozumienia z władzami Iranu włącznie, a także monitorujące jego implementację ONZ i Międzynarodową Agencję Energii Atomowej (MAEA) oraz niezależni eksperci (zob. m.in. tu, tu, tu, tu, tu, tu, tu, tu, tu) oceniają decyzję Trumpa zdecydowanie negatywnie. Większość komentarzy dotyczy politycznych skutków zerwania porozumienia przez USA. W tym poście postaramy się krótko skupić na jego aspektach prawnych.

Czy USA mogą być światowym policjantem w zw. z naruszeniami praw człowieka - wyrok SN USA Jesner v. Arab Bank?

W USA nie umilkła jeszcze dyskusja nad jednym z ostatnich wyroków SN – Jesner i inni v. Arab Bank (komentarz patrz tu, tu i tu). Sąd Najwyższy podzielił się 5-4, dokładnie według poglądów ideologicznych sędziów, aby potwierdzić, że to Kongres, a nie sądownictwo, powinien zdecydować, czy i kiedy amerykańskie sądy powinny rozpatrywać międzynarodowe sprawy dotyczące naruszeń praw człowieka przeciwko zagranicznym korporacjom. W ten sposób Sąd podjął decyzję o kontynuacji linii orzeczniczej z 2013 r. w sprawie Kiobel v. Royal Dutch Petroleum.

TTIP - reaktywacja?

Od kilku dni pojawiają się doniesienia, że Unia Europejska chce powrotu do rozmów na temat umowy handlowej ze Stanami Zjednoczonymi. Dzieje się to przede wszystkim w kontekście informacji o przedłużeniu przez USA do 1 czerwca terminu, gdy nie będą nakładane na stal i aluminium dodatkowe cła (o których informowaliśmy tu). Ewentualne umowa miała na stałe uregulować stosunku handlowe i przeciwdziałać podnoszeniu ceł w związku z polityką prezydenta Trumpa walczącego z deficytem handlowym USA.

Polska rozpoczęła przewodnictwo w Radzie Bezpieczeństwa - skupiamy się na promocji prawa międzynarodowego

Z dniem 1 maja 2018 r. Polska rozpoczęła przewodnictwo w Radzie Bezpieczeństwa. Zgodnie z informacją na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych: 

"Naszym celem podczas przewodnictwa jest praca na rzecz bezpieczeństwa i pokoju na świecie – powiedział minister spraw zagranicznych Jacek Czaputowicz". 

No cóż... powyższe nie jest zaskoczeniem, skoro zgodnie z art. 24 Karty Narodów Zjednoczonych Rada Bezpieczeństwa to organ, na którym spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.

Obchody 20 rocznicy przyjęcia Statutu MTK rozpoczęte

Właśnie rozpoczęły się obchody 20 rocznicy przyjęcia Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, co nastąpiło w lipcu 1998 roku. Przy okazji odbywa się szereg uroczystości. Jest to też czas wielkich posumowań. Trybunał osądził 10 osób, 14 spraw się toczy, otwartych jest 10 postępowań przygotowawczych. Jednocześnie formułować można wobec roli trybunału wiele zastrzeżeń, dotyczących zarówno jego efektywności, szybkości postępowań, zbyt niskich kar, niemożności schwytania Saifa Kaddafiego, Simone Gbagbo, czy Al-Bashira, skupienia na Afryce. Wskazuje się na to, że utrzymanie trybunału jest drogie, dodatkowo nie można nazywać go sądem uniwersalnym, bo choć należą do niego 123 państwa- te największe nie ratyfikowały Statutu. 

Polecamy Państwa uwadze następujące artykuły:
- o stosunku MTK do Afryki: Can the ICC play fair in Africa także Africa failed experiment
- o oczekiwaniach wobec MTK: International Criminal Court at risk
- o jurysdykcji wobec zbrodni agresji: The crime of aggression, the UK and France: time to show leadership on the principles of international law at the International Criminal Court
- o prawie i polityce w MTK: Law and politics

Stawiać także należy pytania o przyszłość międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości, o osądzenie zbrodni na Rohindżach, zbrodni przeciwko Palestyńczykom w Strefie Gazy, zbrodni popełnianych na Jazydach. 

W kontekście przypadającej rocznicy warto uświadomić sobie, że wobec niechęci państw do wykonywania jurysdykcji na zasadzie represji wszechświatowej, MTK to poza sądem krajowym, jedyny międzynarodowy sąd, który może osądzić sprawców najcięższych zbrodni.

Nowe polskie nazwiska na liście Stałego Trybunału Arbitrażowego

Chcielibyśmy odnotować zmiany na liście polskich członków Stałego Trybunału Arbitrażowego, m.in. spośród których wybierani są kandydaci na sędziów Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości.

Na dotychczasowej liście, zgodnie z informacją na stronie Trybunału, znajdowali się m.in. prof. Kazimierz Lankosz, prof. Jerzy Makarczyk oraz prof. Janusz Symonides. 

Według ostatnich informacji Polska obecnie zgłosiła:

prof. Elżbietę Karską z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie,

prof. Romana Kwietnia z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie 

prof. Cezarego Mika z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie,

prof. Annę Wyrozumską z Uniwersytetu Łódzkiego.

Wszystkim wskazanym wyżej serdecznie gratulujemy. 

Odnotujmy, że w dziedzinie prawa międzynarodowego najwidoczniej to UKSW powoli wyrasta na potęgę w Polsce. Wypada też odnotować doskonałe zbalansowanie kandydatur pod względem płci (choć można mieć wątpliwości, czy to celowy czy przypadkowy rezultat). 

Jeśli chodzi o sposób wyboru kandydatów, to najwidoczniej obowiązuje pełna dyskrecjonalność Ministra Spraw Zagranicznych. Być może kluczem jest zasiadanie w Doradczym Komitecie Prawnym przy Ministrze Spraw Zagranicznych, ale jednocześnie trzeba zaznaczyć, że aktualnego składu tegoż Komitetu trudno doszukać się w dostępnych źródłach (na stronie ILA znajdują się niektóre opinie wydane przez Komitet).