Zaproszenie do wzięcia udziału w kursie on line organizowanym przez UNESCO, Bonavero Institute of Human Rights i University of Oxford

Ze względu na krótkie terminy publikujemy informację na stronie głównej bloga: 

UNESCO and the Bonavero Institute of Human Rights of the University of Oxford will soon be launching a global free Massive Open Online Course (MOOC) for judicial actors, to promote international and regional standards on freedom of expression and the safety of journalists.

 

To that effect, we are pleased to share with you an official letter of invitation (attached), signed by UNESCO’s Chief of the Freedom of Expression and Safety of Journalists’ Section, Guilherme Canela, and by the Director of the Bonavero Institute of Human Rights, Kate O’Regan. We have also included a flyer with relevant information on the MOOC.

 

Kontrowersje związane z przedłużeniem przez Polskę jednego z zastrzeżeń do Konwencji stambulskiej

W cieniu kontrowersji związanych z zapowiedziami wypowiedzenia przez Polskę Konwencji stambulskiej (Konwencja Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej) rząd zaproponował (w grudniu 2020 r.), a Sejm, Senat (proponując jedynie zmiany redakcyjne) oraz Prezydent w ekspresowym tempie odpowiednio przyjęli i podpisał ustawę o zmianie zakresu obowiązywania Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej, sporządzonej w Stambule dnia 11 maja 2011 r., na podstawie której Polska przedłużyła obowiązywanie większości z zastrzeżeń zgłoszonych wcześniej do tej Konwencji (na podstawie jej art. 78 ust. 2 i 3). 

Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konwencji stambulskiej zastrzeżenia są ważne przez 5 lat, ale istnieje możliwość wydłużenia ich ważności na kolejne 5-letnie okresy. W dalszej części tego przepisu uregulowano stosowną procedurę. W przypadku Polski termin ewentualnego wygaśnięcia złożonych zastrzeżeń upływał 1 lutego 2021 r.

Na podstawie powołanej wyżej ustawy, 28 stycznia 2021 r. Sekretarz Generalny RE zarejestrował oficjalną notyfikację Polski. W związku z jej treścią Polska dokonała:

Dziecko żołnierz - Dominic Ongwen skazany na karę 25 lat pozbawienia wolności przez MTK

Wczoraj, 6 maja 2021 r., Izba Orzekająca  Międzynarodowego Trybunału Karnego  skazała Dominica Ongwena na 25 lat pozbawienia wolności (zobacz tu ) w następstwie wyroku procesowego, w którym Izba uznała go za winnego łącznie 61 przestępstw obejmujących przestępstwa przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne, popełnione w północnej Ugandzie w okresie od 1 lipca 2002 r. do 31 grudnia 2005 r. Okres jego zatrzymania od 4 stycznia 2015 r. do 6 maja 2021 r. zostanie odliczony od całkowitego wymiaru kary pozbawienia wolności. Od wyroku może się odwołać do Izby Odwoławczej. 

Izba przeanalizowała pojedynczo wagę każdego z 61 przestępstw, za które Dominic Ongwen został skazany, wskazując na okoliczności, które go obciążały jak szczególne okrucieństwo, wielość ofiar, szczególnie bezbronność ofiar oraz dyskryminację ze względów politycznych i dyskryminację kobiet.

 Izba wzięła także pod uwagę koszmar dzieciństwa Dominica Ongwena, który został porwany w wieku 9 lat przez Armię Bożego Oporu i w niej, z czasem, uzyskał pozycję komendanta. Ostatecznie ta okoliczność miała wpływ na to, że trybunał nie zdecydował się na wyższy wymiar kary uznając to za okoliczność łagodzącą (wyższy wymiar kary sugerował sędzia Raul C. Pangalangan, który nie krytykując samego skazania, uważa że kara powinna być wyższa, zobacz częściowo odrębną opinię sędziego).

Kłopoty sędziego dublera - wyrok ETPC w sprawie Xero Flor p. Polsce

 ETPC rozstrzygnął dziś pierwszą skargę (z zawisłych 27) dotyczącą zmian w sądownictwie polskim wprowadzonych w ostatnich 6 latach. Skarga Spółki Xero Flor p. Polsce dotyczyła przede wszystkim dwóch zarzutów opartych na art. 6 EKPC. Po pierwsze zarzutu braku rzetelnego postępowania, z uwagi na brak zwrócenia się przez sądy krajowe, pomimo wniosków skarżącej spółki, do TK z pytaniem prawnym. Po drugie, zarzutu naruszenia prawa do sądu poprzez fakt, iż w składzie TK, który rozpatrywał skargę konstytucyjną spółki, zasiadał sędzia M.M., tak zwany sędzia dubler, czyli osoba wybrana na jedno ze stanowisk w TK, które już wcześniej obsadzone zostało przez Sejm.

Trybunał orzekł jednomyślnie naruszenie art. 6 EKPC w odniesieniu do obu zarzutów.

Po pierwsze uznał, że sądy krajowe nie uzasadniły w wystarczający sposób swoich odmów zwrócenia się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym co do zgodności z Konstytucją przepisów będących podstawą rozstrzygania. Skarżąca spółka zarzucała na wszystkich etapach postępowania, że przepisy ograniczające wysokość odszkodowania, którego mogła się domagać, były niezgodne z art. 64 Konstytucji. W tym aspekcie orzeczenie ETPC odzwierciedla niewątpliwie fakt, że praktyką sądów powszechnych była – owym czasie - dość duża niechęć kierowania pytań prawnych do krajowych i międzynarodowych organów. Paradoksalnie, z punktu zmian dokonanych w polskim sądownictwie na przestrzeni ostatnich 6 lat, praktyka ta uległa zmianie, szczególnie w odniesieniu do instytucji pytań prejudycjalnych do TSUE.

Po drugie, Trybunał uznał, że na etapie postępowania przed TK naruszono prawo skarżącej spółki do prawidłowo umocowanego sądu. ETPC nie miał żadnych wątpliwości, że sposób powołania sędziego M.M. zasiadającego w składzie rozstrzygającym skargę konstytucyjną był wadliwy, a to z dwóch powodów: poprzez wybór przez Sejm VIII kadencji w dniu 2 grudnia 2015 r. osób na miejsca sędziowskie, na które wyboru dokonał już Sejm VII kadencji oraz poprzez brak przyjęcia przez Prezydenta przysięgi od prawidłowo wybranych sędziów, a przyjęcie jej od sędziów dublerów. Biorąc pod uwagę powyższe Trybunał uznał, że skarżącej spółce nie zagwarantowano prawa do rozstrzygnięcia jej sprawy przez „sąd ustanowiony na podstawie ustawy”, ponieważ w składzie TK zasiadał sędzia M.M., którego wybór dotknięty był poważnymi nieprawidłowościami, naruszającymi istotę spornego prawa, czyli prawa do sądu. Warto odnotować, że orzekając w tym drugim aspekcie ETPC odnotował negatywną ocenę zmian w polskim systemie prawnym dokonaną zarówno przez Komitet Praw Człowieka ONZ, Specjalnego Sprawozdawcę ONZ ds. Niezależności Sędziów i Prawników, Komisję Wenecką, a także w ramach różnych postępowań w UE.

 

 

Link do wyroku:

http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-210065

Polskie ustawodawstwo dotyczące systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów jest sprzeczne z prawem Unii

Na stronie TSUE ukazał się własnie komunikat 75/21 (zobacz tu ) dotyczący opinii Rzecznika generalnego, w której   Evgeni Tanchev wskazuje na to, iż "Trybunał powinien orzec, że Polskie ustawodawstwo dotyczące systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów jest sprzeczne z prawem Unii". 

W komunikacie znalazło się również podkreślenie że "postępowanie dyscyplinarne powinno być podejmowane przeciwko sędziemu za najpoważniejsze formy zaniedbań służbowych, a nie ze względu na treść orzeczeń sądowych wiążących się zwykle z oceną stanu faktycznego, oceną dowodów i dokonaniem wykładni prawa". Tanchev jest zdania, że definicja przewinień dyscyplinarnych, mówiąca o oczywistej i rażącej obrazie przepisów prawa, rzeczywiście może być wykorzystana do objęcia nią treści orzeczeń sądowych i nie zawiera wystarczających gwarancji dla ochrony sędziów. Co więcej, sama możliwość objęcia sędziów postępowaniem lub sankcjami dyscyplinarnymi ze względu na treść wydawanych przez nich orzeczeń sądowych niewątpliwie wywołuje „efekt mrożący” nie tylko wśród tych sędziów, lecz również wśród innych sędziów w przyszłości, co nie daje się pogodzić z niezawisłością sędziowską. 

Opinia rzecznika nie wiąże trybunału sprawiedliwości, ale może on skorzystać z sugerowanego przez rzecznika  rozstrzygnięcia.

Cała opinia (na razie tylko po angielsku) znajduje się tu.

Bruksela potępia rosyjskie sankcje

Do długiej listy napięć między Unią Europejską a Rosją, rosnących od początku roku po nieudanej wizycie Przewodniczącego KE Josepa Borrella w Moskwie (Politico, Bested by Sergey Lavrov Josep Borrell Faces Fury in Brussels), dopisano kolejny rozdział. 30 kwietnia Ministerstwo spraw zagranicznych Rosji ogłosiło ustanowienie sankcji zakazu wjazdu wobec 8 europejskich urzędników w tym w-ce Przewodniczącej KE Věry Jourovej oraz przewodniczącego PE Davida Sassoli. 

Władimir Cziżow, Ambasador Rosji przy UE, Al Jazeera

Belgijski rolnik anektuje francuskie terytorium

Do niecodziennego incydentu granicznego doszło w pobliżu miejscowości Bousignies-sur-Roc, na pograniczu belgijsko-francuskim. Belgijski rolnik przesunął kamień wyznaczający granicę niedawno nabytego pola celem powiększenia posiadłości o fragment sąsiedniego francuskiego lasu. Jednocześnie przysunął o 2 metry 20 cm w głąb Francji punkt graniczny z naruszeniem postanowień traktatu z Kortrijk z 1820 r. (Le Monde, En Belgique, il déplace une borne frontière… et repousse la frontière avec la France; La Voix du Nord, Bousignies-sur-Roc : il déplace une borne frontière… et réduit la superficie du village et donc de la France).  

Kamieniem noszącym datę 1819 oraz litery N i F dokonano demarkacji granicy holendersko-francuskiej po klęsce Napoleona pod Waterloo. Sprawa możliwa była do wykrycia dzięki geolokalizacji kamienia przeprowadzonej w 2019 r. Kamienie są również objęte troskliwą opieką lokalnych strażników pamięci. 

Komisja Europejska proponuje regulacje dot. sztucznej inteligencji

Komisja Europejska przedstawiła projekt Rozporządzenia harmonizującego regulacje odnoszące się do sztucznej inteligencji (SI). Tym samym zaktualizowany zostaje Skoordynowany plan z 2018 r., którego celem jest koordynacja wysiłków KE i państwa członkowskich na rzecz uzyskania wiodącej roli w światowych wysiłkach rozwoju odpowiedzialnej SI.

Unijne przepisy mają umożliwić zrealizowanie potencjału rozwoju gospodarczego, korzyści społecznych oraz wzmocnienia innowacyjności i konkurencyjności UE, jednocześnie chroniąc przed zagrożeniami, które AI za sobą niesie (Q&A, New rules for Artificial Intelligence – Questions and Answers). Komisja w szczególności zidentyfikowała ryzyka dla bezpieczeństwa i wolności indywidualnych.

Adresatami nowych przepisów mają być zarówno podmioty publiczne i prywatne. Podstawą regulacji będzie zaś ocena ryzyka zastosowania technologii w czterostopniowej skali: 

Spirala retorsji dyplomatycznych między Rosją a Europą Środkowowschodnią

Nie milkną echa publikacji wyników czeskiego dochodzenia dotyczącego wysadzenia w 2014 r. tamtejszego składu amunicji. W związku z ustaleniami, że atak przeprowadzili agencji rosyjskiego wywiadu, Praga wydaliła 18 rosyjskich dyplomatów, w odpowiedzi na co Moskwa wydaliła 20 czeskich (Al Jazeera, Russia expels 20 Czech diplomats in retaliatory move). 

W kolejnych dniach solidarność z Czechami wyraziły Słowacja, Estonia, Łotwa i Litwa, co wywołało spiralę dyplomatycznych retorsji (DW, Russia expels 7 EU diplomats over 'solidarity' with Czechs). Również Rumunia wydaliła w geście solidarności rosyjskiego ambasadora, co jednak przynajmniej na razie nie spotkało się z reakcją strony rosyjskiej.

Polski MSZ ograniczył się do oświadczenia o poparciu czeskiej decyzji, bowiem "solidarność sojusznicza i szybkiego działanie czynią nas silnymi" (PAP, Polska w pełni popiera decyzję Czech o wydaleniu rosyjskich dyplomatów).

USA uznają ludobójstwo Ormian przez Imperium Osmańskie

Joe Biden, jako pierwszy prezydent USA, formalnie uznał masowe mordy Ormian przez Imperium Osmańskie podczas I wojny światowej za akt ludobójstwa (White House, Statement by President Joe Biden on Armenian Remembrance Day). Za symboliczny początek ludobójstwa 1,5 miliona Ormian uznano aresztowanie ormiańskich intelektualistów w Konstantynopolu 24 kwietnia 1915 r.

Oświadczenie USA zostało bezzwłocznie potępione przez Turcję, która wprawdzie uznała masowe zabójstwa w okresie Imperium, jednak konsekwentnie zaprzecza aby były one przeprowadzone w sposób systematyczny i zaplanowany (Al Jazeera, US President Joe Biden officially recognises ‘Armenian genocide’). Decyzja Bidena nie ułatwi skomplikowanych relacji Turcji z NATO i UE, które nałożyły na swojego partnera sankcje m.in. w związku z zakupami rosyjskiego uzbrojenia czy eksploracją gazu przy wybrzeżach Cypru (zob. nasze posty tu, tu czy tu).