Guest post: sprawa Kornicka-Ziobro p. Polsce przed ETPCz. Uwagi na temat roli Ministerstwa Sprawiedliwości i Prokuratury Krajowej

W dniu 8 września 2017 r. ETPC zakomunikował rządowi polskiemu skargę ws. Krystyna Kornicka-Ziobro p. Polsce (nr 23037/16). Okres pomiędzy wniesieniem tej skargi a zwróceniem się przez ETPC do rządu o zajęcie stanowiska (kilkanaście miesięcy) trzeba uznać za bardzo krótki. Być może jest to przełom w dotychczasowej praktyce ETPC, która – mimo niekwestionowanych wysiłków Kancelarii Trybunału – pozostawia wiele do życzenia i stanowi powód uzasadnionej frustracji skarżących.

Jednak wspomniana sprawa zasługuje na komentarz nie tylko z uwagi na jej ekspresowe przedstawienie rządowi. Chodzi tu o problem roli Ministerstwa Sprawiedliwości w przygotowywaniu stanowiska procesowego rządu, zważywszy że Ministrem Sprawiedliwości i Prokuratorem Generalnym RP jest osoba bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem tej sprawy. Poza tym sprawa Pani Krystyny Kornickiej-Ziobro stanowi dobry przyczynek do skomentowania toczącej się od pewnego czasu debaty na temat reprezentacji rządu w postępowaniach przed ETPC. 

Trump i WTO: spór o nowych członków Appellate Body

Donald Trump już w kampanii wyborczej wyrażał się bardzo niepochlebnie o Światowej Organizacji Handlu (WTO). Jego zdaniem zobowiązania wynikające z umów zawartych w ramach tej organizacji są dla Stanów Zjednoczonych skrajnie niekorzystne. W szczególności twierdził on, ze uniemożliwiają one zapewnienie odpowiedniej ochrony amerykańskich gospodarce (i to pomimo istnienia różnych mechanizmów awaryjnych przewidzianych np. przez Porozumieniu WTO w sprawie środków ochronnych). Krytyczna uwagi Trump’a wobec WTO dobrze wpisuje się w jego retorykę dotyczącą handlu międzynarodowego. Handel jest dobry dopóki bezpośrednio służy interesom amerykańskich firm, jeżeli jednak dane porozumienie nie spełnia tego warunku powinno być renegocjowane lub wypowiedziane. Paradoksem sytuacji jest fakt, że Stany Zjednoczone były nie tylko jednym z założycieli WTO ale również jej głównym architektem.

Międzynarodowy Trybunał Karny komentuje aferę Ocampo

Na stronie Międzynarodowego Trybunału Karnego pojawiło się kilka dni temu oświadczenie w sprawie informacji opublikowanych w mediach na temat Louisa Moreno Ocampo, o których pisaliśmy tutaj.

Dymisja Stałego Przedstawiciela RP przy Unii Europejskiej – ambasadora Jarosława Starzyka

W ostatnich dniach media donoszą (m.in. tu i tu) o nagłej dymisji ambasadora Jarosława Starzyka, który w lutym 2016 r. zastąpił na stanowisku Stałego Przedstawiciela RP przy UE ambasadora Marka Prawdę. Sugerowane jest, że decyzja o złożeniu dymisji została wymuszona przez kierownictwo MSZ, w związku z dokumentami odnalezionymi w tzw. zbiorze zastrzeżonym Instytutu Pamięci Narodowej, które świadczą o zatajonej współpracy Jarosława Starzyka ze służbami wojskowymi PRL. Minister Witold Waszczykowski odmówił potwierdzenia tych zarzutów, a jedynie „dyplomatycznie” stwierdził, że „Pan ambasador mnie dzisiaj odwiedził i złożył wniosek o odwołanie z funkcji ze względów osobistych; tylko tyle mogę powiedzieć”.

Analiza prawna powyższych wydarzeń jest dość oczywista, i to zarówno z punktu widzenia prawa międzynarodowego, jak i prawa polskiego.

Referendum w Katalonii - skutki dla prawa międzynarodowego

Niedzielne referendum niepodległościowe w Katalonii stało się przyczyną najpoważniejszego kryzysu politycznego od lat, nie tylko na Półwyspie Iberyjskim. Referendum rodzi jednak wiele pytań, również na gruncie prawa międzynarodowego...

Irlandzki High Court zadaje pytanie prejudycjalne w sprawie Facebooka

Przedwczoraj, 3 października, irlandzki High Court zapowiedział zadanie pytań prejudycjalnych Trybunałowi Sprawiedliwości UE w przedmiocie zgodności przekazywania danych użytkowników Facebooka przez europejską filię serwisu mieszczącą się w Irlandii do jej spółki-matki w USA. Pozwalają na to tzw. „standardowe klauzule umowne”, które do tej pory były uznawane przez Komisję Europejską za zgodne z prawem. 

Kandydaci na nowych sędziów Międzynarodowego Trybunału Karnego

Na grudniowej sesji Zgromadzenia Państw Stron Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego, organ ten wybierze sześciu nowych sędziów. Jak przed każdymi wyborami, określono minimalne warunki głosowania, tzn. kogo na pewno trzeba wybrać na owe sześć stanowisk. Tym razem wśród wybranych powinno znaleźć się pięć kobiet, jedna osoba z regionu Azji i Pacyfiku, jedna z Afryki, jedna z Ameryki Łacińskiej i Karaibów, jedna z listy A (czyli będąca ekspertem z zakresu prawa karnego i procedury) i jedna z listy B (ekspert z zakresu prawa międzynarodowego). Te tzw. Minimum Voting Requirements (MVR) sprawiają, że MTK jest jednym z nielicznych sądów, gdzie kobiety są na równi reprezentowane z mężczyznami. To swoisty ewenement, jeśli weźmie się pod uwagę, że statystycznie w międzynarodowych sądach i organach kobiety stanowią jedynie 18% (zobacz tutaj).

145 milionów osób potrzebuje pomocy humanitarnej

Jak wynika z danych przedstawionych przez Marca Lawcock'a będącego szefem biura ONZ do spraw koordynacji pomocy humanitarnej (UN Office for the Coordination of Humanitarian Affairs - OCHA, zobacz stronę https://www.unocha.org/) od drugiej wojny światowej nie było tak dramatycznej sytuacji jeśli chodzi o liczbę osób, które bezpośrednio potrzebują pomocy humanitarnej. Szacuje się, że jest to obecnie 145 milionów osób dotkniętych klęskami głosu na skutek suszy lub trwających konfliktów zbrojnych czy katastrof naturalnych (szczególnie obecnie po niszczącym działaniu huraganów na Karaibach). 

System międzynarodowy jest niewydolny, jeśli chodzi  o skuteczne zapewnienie pomocy humanitarnej - ponieważ obecnie dotyczy to ogromnej ilości osób, którą trzeba zabezpieczyć w bardzo krótkim okresie czasu.  A więc mówimy tu o niemożliwości efektywnego ulokowania pomocy humanitarnej w krótkim okresie przez społeczność międzynarodową. Bardzo wyraźnie pokazuje to kryzys uchodźczy grupy Rohindżów (o czym pisaliśmy wielokrotnie na przykład tu) w ciągu kilku tygodni w Bangladeszu pojawiło się ponad pół miliona wycieńczonych osób, którym trzeba udzielić pomocy, a pomoc humanitarna która tam dociera jest niewystarczająca i nieudolna, ponieważ nikt nie był przygotowany na taką skalę uchodźstwa.  

W północnej Kenii konieczne było obcinanie racji żywnościowych, wobec znajdujących się tam 400 000 uchodźców (zobacz tu). A jeszcze dramatyczna sytuacja jest w Syrii, zaś w  Sudanie Południowym mamy do czynienia z kryzysem o niespotykanym dotąd stopniu, gdzie pomoc dostarcza się dla ponad 6 milionów osób! (zobacz dane OCHA).

Wywiad z Markiem Lawcockiem dostępny jest tu.

Kościelne instytucje edukacyjne nie korzystają z immunitetu jurysdykcyjnego

W myśl wyroku Corte di Cassazione n. 21541/17 instytucje Kościoła katolickiego, których misją jest prowadzenie działalności edukacyjnej, nie korzystają z immunitetu jurysdykcyjnego. 

W sporze między adiunktem żądającym m.in. przywrócenia stosunku pracy i zapłaty odszkodowania przez swojego dawnego pracodawcę, Papieski Uniwersytet Laterański, Sąd Najwyższy odmówił uznania Uniwersytetu za kościelny organ centralny w rozumieniu art. 11 Traktatu laterańskiego z 1929 r., a tylko takie są wyjęte z zakresu ingerencji instytucji państwa włoskiego. Sędziowie uznali bowiem, że zgodnie z zasadami wykładni traktatów skodyfikowanych w KPT oraz w świetle konkordatu z 1984 r. organ centralny należy rozumieć jako jednostkę, która uczestniczy bezpośrednio w rządzeniu Kościołem katolickim, które to organy należy odróżnić od jednostek podległych Stolicy Apostolskiej.

Corte di Cassazione zauważył wreszcie, że stosunki z zakresu prawa pracy nie mają charakteru acta de iure imperii. Tym samym działania uniwersytetu nie są objęte - w restrykcyjnej koncepcji odzwierciedlonej w Konwencja NZ o immunitetach jurysdykcyjnych państw i ich mienia - zakresem kościelnego immunitetu jurysdykcyjnego.

Panama Papers i Louis Moreno Ocampo - cios w międzynarodową sprawiedliwość karną (i w polskie interesy również)

Internet wrze (zwłaszcza konta prawników międzynarodowych na FB oraz Twitterze), gdyż ujawniono (zob. tutaj, tutaj, tutaj, tutaj), że Louis Moreno Ocampo - były Prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego, w czasie sprawowania tej funkcji posiadał konta oraz spółki zarejestrowane w tzw. rajach podatkowych, a to budzi podejrzenia co do jego uczciwości. Zwłaszcza, że zaledwie w dwa miesiące po odejściu z MTK pomiędzy jego kontami dochodziło do sporych przelewów.