Czarnobyl a instytucje i prawo międzynarodowe

Na fali bijącego rekordy popularności serialu HBO „Czarnobyl”, warto przypomnieć jaką rolę po wybuchu reaktora RBMK w elektrowni jądrowej w Czarnobylu odegrały międzynarodowe instytucje i prawo międzynarodowe.

Przypomnijmy, że do wybuchu reaktora doszło nad ranem 26 kwietnia 1986 r. Przez wiele tygodni po katastrofie, ZSRR nie przyznawał się najpierw do wybuchu, a potem do wielkości skażenia i rozmiarów promieniowania. Przez długi czas również ZSRR nie poprosił o pomoc żadnych państw trzecich, ani instytucji międzynarodowych, mimo ogromnych problemów z opanowaniem skutków wybuchu; dopiero w 1990 r. ZSRR przyznał, że potrzebuje międzynarodowego wsparcia. Wtedy też, 21 grudnia 1990 r., Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję 45/190 pt. „International co-operation to address and mitigate the consequences of the accident at the Chernobyl nuclear power plant”, w której wezwano wszystkie państwa, organizacje międzyrządowe i pozarządowe, przedstawicieli biznesu, ciała naukowe i osoby fizyczne do udzielenia pomocy na obszarach skażonych przez wybuch w Czarnobylu.

USA powołują bank rozwojowy: Międzynarodowa Korporacja Finansowania Rozwoju

Od kilku lat uwagę świata przykuwa rozmach chińskiej Inicjatywy Pasa i Szlaku. Za pomocą inwestycji infrastrukturalnych Chiny tworzą w ten sposób kanały i rynki zbytu dla własnej produkcji oraz wykorzystanie dla niewykwalifikowanej siły roboczej. Po kilku latach braku pomysłu na przeciwstawienie się  polityce mocarstwowej Chin w 2017 r. Unia Europejska zareagowała Planem inwestycji zagranicznych. Teraz z marazmu wyrwały się również Stany Zjednoczone z nową odsłoną Planu Marshalla dla państw rozwijających się. 

Pod koniec ubiegłego roku prezydent Trump podpisał ustawę BUILD (Better Utilization of Investments Leading to Development), na mocy której powołano agencję rządową International Development Finance Corporation (IDFC). Jej celem będzie wspieranie inwestycji prywatnych w państwach rozwijających się, przede wszystkim w projektach infrastrukturalnych i energetycznych.

MSW Wlk. Brytanii przychyla się do wniosku ekstradycyjnego Juliana Assange

Pierwszą pozytywną wiadomością dla Juliana Assange, po tym jak Ekwador zezwolił na jego aresztowanie przez brytyjską policję (post tutaj) a szwedzka prokuratura wznowiła śledztwo przeciwko niemu (post tutaj), było odrzucenie na początku miesiąca przez sąd w Uppsali wniosku prokuratury o wydanie nakazu aresztowania (WSJ, Sweden Won’t Seek Warrant for Assange, Easing U.S. Extradition Bid). Sąd uznał bowiem, że aresztowanie nie jest niezbędne do kontynuowania postępowania, a śledczy mogą sami udać się do Londynu celem przesłuchania podejrzanego. To zaś oznaczało, że szwedzka prokuratura nie ma na obecnym etapie podstaw do wystąpienia do Wielkiej Brytanii z wnioskiem ekstradycyjnym. W reakcji na wyrok sądu rzecznik prasowa prokuratury niezwłocznie poinformowała, że śledztwo będzie kontynuowane stosownie do wskazówek sądu.

Na tym skończyły się jednak pomyślne wiadomości dla Assange'a.

Trump przygląda się prawom człowieka

Przy okazji wizyty polskiego prezydenta w USA warto odświeżyć informacje o najnowszych działaniach amerykańskiej administracji na rzecz praw człowieka. 

Otóż administracja Donalda Trumpa zdecydowała się na powołanie specjalnego panelu (Commission on Unalienable Rights), którego zadaniem jest wyjaśnienia źródeł praw człowieka, a dokładniej związku praw człowieka z prawem naturalnym (zobacz więcej tutaj, tutaj) i doradzanie w kwestii polityki praw człowieka.

Komentatorzy (w szczególności z kręgu środowisk krytycznie nastawionych do prezydenta Trumpa) podkreślają, że komisja dokona przeglądu praw człowieka pod kątem zgodności ich z prawem naturalnym rozumianym zapewne jako prawem Bożym, co ich zdaniem oczywiście skończy się ograniczeniem praw środowisk LGBT, dostępności aborcji, zaostrzeniem prawa imigranckiego i szerokim prawem do broni. 

Rezolucja RB o osobach zaginionych w czasie konfliktu zbrojnego

11 czerwca 2019 r. jak co roku Rada Bezpieczeństwa debatowała na temat sytuacji osób cywilnych w konfliktach zbrojnych. W tym roku udało się jej przy tej okazji jednomyślnie przyjąć rezolucję skupiającą się na konieczności podjęcia działań na rzecz ograniczenia zaginięć w czasie konfliktu zbrojnego (rezolucja S/RES/2474(2019)). 

Rezolucja podkreśla konieczność zapobieżenia zaginięciom i zwrócenia szczególnej uwagi na sytuację zaginionych dzieci. Rezolucja nie tworzy nowych obowiązków prawnych, ale podkreśla już istniejące i konieczność wypracowania lepszej współpracy politycznej, aby zwalczać problem zaginięć.

Zbrodnie popełnione w Afganistanie - ciąg dalszy. Odwołanie Prokurator od decyzji Trybunału

Dwa miesiące temu pisaliśmy na blogu o decyzji MTK dotyczącej jego odmowy autoryzowania postępowania Prokurator MTK, wszczętego ex proprio motu. Postępowanie przygotowawcze miało dotyczyć zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych w związku z konfliktem zbrojnym toczącym się w Afganistanie (szeroko o decyzji tu). Ta decyzja nie usatysfakcjonowała Prokurator Fatou Benosudy i złożyła ona właśnie wniosek o przeprowadzenie postępowania odwoławczego wskazując na 3 następujące obszary, które muszą być rozpatrzone przez Izbę Odwoławczą Trybunału. 

Masowe protesty w Hong Kongu przeciwko ustawie o ekstradycji do Chin

Na ulice Hong Kongu wyległy setki tysięcy demonstrantów protestujących przeciwko procedowanej ustawie mającej umożliwić ekstradycję do kontynentalnych Chin; w największej dotąd niedzielnej manifestacji wg. organizatorów udział wzięło przeszło milion osób, wg policji czterokrotnie mniej. Mimo kilkudniowych protestów szefowa administracji Hongkongu Carrie Lam oświadczyła, że nie widzi żadnych powodów dla opóźnienia prac legislacyjnych (WSJ, Opponents of Hong Kong Extradition Bill Plan Fresh Protests, Strikes).

Zdjęcie Jerome Favre/EPA

Drugie czytanie ustawy ma odbyć się jutro. Deklarowanym celem jest uniemożliwienie przestępcom korzystania z Hong Kongu jako schronienia przed jurysdykcją organów wymiaru sprawiedliwości prowadzących postępowania ws. przestępczości transgranicznej i międzynarodowej. Protestujący uważają natomiast, że nowe prawo bardziej uzależni Hong Kong od Pekinu, a także podważy doniosłość zasady rządów prawa w związku z brakiem ochrony praw człowieka i słabiej rozwiniętym kontynentalnym systemem prawnym.

Były sędzia ETPCz i aktualny sędzia w TSUE wybrany prezydentem Łotwy

Warto odnotować, że kilkanaście dni temu parlament Łotwy potwierdził, że stanowiska sędziowskie w sądach międzynarodowych mogą okazać się przepustką również do pełnienia najwyższych stanowisk państwowych. Egils Levits – sędzia w Trybunale Sprawiedliwości od 2004 r., a wcześniej sędzia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (1995-2004) – został wybrany na stanowisko Prezydenta Łotwy. Mandat obejmie 8 lipca br. 

Należy jednak pamiętać, że imponujące doświadczenie w sądach międzynarodowych Egilsa Levitsa jest również uzupełnione jego wcześniejszymi doświadczeniami politycznymi (mandat poselski, stanowisko wicepremiera i ministra sprawiedliwości) oraz dyplomatycznymi (stanowisko ambasadora w kilku państwach europejskich).

Czy państwa Afrykańskie 30 maja utworzyły strefę wolnego handlu?

30 maja weszła w życie umowa o utworzeniu afrykańskiej kontynentalnej strefy wolnego handlu. Jest to umowa dotycząca liberalizacji gospodarczej o największej poza WTO liczbie stron, gdyż podpisało ją aż 52 państwa członkowskie Unii Afrykańskiej. Dzięki temu, że został ratyfikowana przez 24 państwa, już 14 miesięcy od jej podpisania na szczycie w Kigali w marcu 2018 r. umowa weszła w życie.

Guest post: Porozumienie Sztokholmskie, jako podstawa poprawy sytuacji humanitarnej w Jemenie

Porozumienie Sztokholmskie zostało podpisane dnia 13 grudnia 2018 r., w Rimbo pod Sztokholmem pod auspicjami ONZ. Władze Jemenu reprezentowane były przez ministra spraw zagranicznych, Khaled-a al-Yaman'a z kolei, rebeliantów z ruchu Huti reprezentował Mohammed Abdul-Salam. Porozumienie Sztokholmskie obejmuje następujące kwestie: 

1. porozumienie w sprawie miasta Hodeidah i portów Hodeidah, Salif i Ras Issa;

2. porozumienie w sprawie mechanizmu wykonawczego dotyczącego aktywacji umowy o wymianie więźniów; 

3. oświadczenie o porozumieniu dotyczącym Taïz.