Etiopia zestrzeliła kenijski samolot z pomocą humanitarną

W zeszłym tygodniu media informowały o rozbiciu się w Somalii kenijskiego samolotu African Express Airways, wiozącego dla Somalijczyków pomoc humanitarną w związku z walką z koronawirusem. Okazuje się jednak, że katastrofa samolotu nie była wypadkiem spowodowanym wadą maszyny lub błędem pilota, bowiem Etiopia przyznała się do przypadkowego zestrzelenia samolotu. 

Kenijski SN podważa konstytucyjność zamknięcia obozu dla uchodźców w Dadaab

9 lutego Sąd Najwyższy Kenii uchylił decyzję rządu ws. zamknięcia obozu dla uchodźców w Dadaab, tj. największego takiego obozu na świecie. 

W funkcjonującym od 1991 r. obozie przebywa ok. 256 000 uchodźców, przede wszystkim z Somalii, którzy uciekli przed wojną domową, radykałami muzułmańskimi oraz suszą. Zamknięcie obozu w ubiegłym roku zapowiedział rząd w Nairobi, utrzymując m.in. innymi że to właśnie na jego terenie zaplanowano zamachy somalijskich terrorystów z lat 2013 (Nairobi) i 2015 (Uniwersytet Garissa).

Źródło: UN News.

Postępowanie wobec Ruto i Sanga przed MTK zakończone

Dwa dni temu Międzynarodowy Trybunał Karny, jak przewidywano, zakończył decyzją postępowanie wobec zastępcy prezydenta Kenii Williama Ruto i prezentera radiowego Joshuy Arap Sanga (ostatnio pisaliśmy o ich sprawie tu). Decyzja sędziów (zobacz tu) zwalnia oskarżonych ze stawianych im zarzutów, ale pozostaje bez znaczenia dla ewentualnego prowadzenia wobec nich postępowania w przyszłości. 

Ruto i Sang byli oskarżani przez Trybunał o popełnienie zbrodni przeciwko ludzkości (morderstwa, tortury, akty prześladowań) popełnione podczas walk powyborczych w latach 2007-2008 w Kenii. W swojej decyzji sędziowie Eboje-Osuji oraz Fremr uznali, że Prokurator nie przedstawiła wystarczających dowodów, na podstawie których mogłoby dojść do skazania podsądnych.

Sprawa Ruto i Sang przed Izbą Odwoławczą MTK

Izba Odwoławcza (w składzie sędzia Hofmański jako przewodniczący, Kovács, Gurmendi, Van den Wyngaert, Morrison) jednogłośnie podjęła wczoraj decyzję o zmianie wyroku Izby Orzekającej, w której ta dopuszczała nagrane wcześniej zeznania do sprawy, zgodnie z regułą 68 Reguł procesowo dowodowych. Izba Odwoławcza uznała, że zastosowanie retroaktywne reguły szkodzi sprawie Ruto i Sanga  (np. nie mogą przesłuchać świadków samodzielnie). 

14 Zgromadzenie Państw Stron MTK dobiegło końca

Dobiegło właśnie końca doroczne Zgromadzenie Państw Stron Statutu MTK. Informowaliśmy już o tym wydarzeniu kilka dni temu. Odbyły się rozmowy o budżecie, o karaniu zbrodni opartych na gender, dyskutowano możliwość usunięcia art. 124 ze Statutu, odbyły się także rozmowy o aktywowaniu poprawek z Kampali*.

Echem odbiło się przede wszystkim zachowanie Kenii. Złożyła ona między innymi wniosek o zmianę reguły 68 zobacz tu. Chodzi o to, że Trybunał nie powinien używać zeznań od świadków, którzy nie mogą się stawić przed sądem lub zmienili swoje zeznania (przypomnijmy, o czym pisaliśmy kilkakrotnie w kontekście spraw Kenyatty i Ruto, że świadkowie w ich sprawach, którzy mieli stawać przed sądem zaczęli w „tajemniczy” sposób znikać lub ginąć – jak zabity Meshack Yebei, o czym informowaliśmy szerzej tu, zobacz także tu, szerzej o zakusach Kenii odnośnie reguły 68: tu.

Uchodźcy - szczególnie narażone na naruszenia ofiary - sytuacja w Kenii, Syrii, Jemenie i Nigerii (oraz państwach ościennych)

W odpowiedzi na wymordowanie kenijskich studentów przez Al-Shabaab (pisaliśmy o tym tutaj) Kenia zażądała od Narodów Zjednoczonych przeniesienia w ciągu trzech miesięcy obozu dla somalijskich uchodźców, w którym znajduje się około pół miliona osób (zobacz informację tutaj). Kenia uzasadnia swoje żądaniem podejrzeniami, że właśnie na terenie obozu ukrywają się bojownicy. Wiceprezydent Ruto (ten sam, który jest oskarżany przed MTK o zbrodnie przeciwko ludzkości, zobacz tutaj) zapowiada, że jeśli ONZ (a dokładniej UNHCR) nie spełnią kenijskiego żądania, Kenia sama przeniesie obóz w głąb terytorium somalijskiego.

Wywiad z prokurator MTK Fatou Bensouda dla France 24 - ciekawe refleksje nt. pracy Biura Oskarżyciela

Niedawno pojawił się w sieci ciekawy i szeroko komentowany wywiad z Fatou Bensouda, prokurator Międzynarodowego Trybunału Karnego. W wywiadzie tym Bensouda poruszyła szereg ciekawych kwestii dotyczących działalności jej Biura.

Prokurator podkreśliła, że w przypadku Palestyny już od stycznia 2015 r. prowadzone jest postępowanie przygotowawcze (preliminary examination), które jednak nie musi przerodzić się w dochodzenie (investigation). Nie zaprzeczyła dziennikarzowi, gdy ten wspomniał, że takie wstępne badanie sytuacji może trwać latami, a jedynie stwierdziła, że to zależy od sprawy. Podkreśliła, że przystąpienie Palestyny do statutu rzymskiego o tyle zmieniło jej sytuację, że istnieje obecnie możliwość przekazania przez Palestynę sytuacji do prokuratora, co pozwala jej ominąć konieczność uzyskania autoryzacji ze strony izby przygotowawczej.

Zbrodnia w Kenii - reakcja Narodów Zjednoczonych (o nienazywaniu rzeczy po imieniu)

W Kenii (Garissa) doszło do zamordowania 147 studentów wyselekcjonowanych przez Al-Shabaab wg klucza wyznaniowego (zobacz informację tutaj). Ta zbrodnia na tle religijnym spotkała się z reakcją NZ zarówno ze strony Sekretarza Generalnego, jak i RB (zobacz informacje tutaj oraz tutaj). Z oświadczenia prasowego można wyczytać, że RB traktuje to wydarzenie jako przykład terroryzmu i dostrzega rolę Kenii w zwalczaniu tego zjawiska.

Wycofane zarzuty dotyczące prezydenta Kenii

Ostatnie dni były w Międzynarodowym Trybunale Karnym bardzo burzliwe. Przede wszystkim Trybunał odrzucił wniosek pani Prokurator o dalsze odroczenie sprawy obecnego prezydenta Kenii Uhuru Kenyatty (decyzja MTK z 3 grudnia 2014 roku tu). Przypomnijmy, ten wniosek był spowodowany problemami pani Prokurator dotyczącymi zgromadzenia i zabezpieczenia dowodów, niezbędnych aby osądzić Kenyattę przed Trybunałem (o Kenyatcie pisaliśmy wielokrotnie, ostatnio tu). Trybunał wskazał również, że właściwym trybem postępowania byłoby wycofanie zarzutów przez Prokurator. Nie będzie to stało na przeszkodzie ponownemu przedstawieniu zarzutów w przyszłości, jeśli zgromadzone dowody okazałyby się tym razem dostateczne. 

Pierwszy prezydent przed Międzynarodowym Trybunałem Karnym

Wczoraj i dziś w MTK miała miejsce konferencja o stanie sprawy Uhuru Kenyatty. Chodzi o podjęcie decyzji, co dalej z toczącym się postępowaniem. Prokurator MTK jest zdania, że należy ją odroczyć, natomiast obrona domaga się jej zakończenia. W związku z tym przed Trybunałem po raz pierwszy w historii pojawił się prezydent Kenii oskarżany o popełnienie zbrodni przeciwko ludzkości (pisaliśmy o tym wielokrotnie, ostatnio tu).

Prezydent Kenii przybył osobiście na tę konferencję (co zresztą zapowiadał, zobacz tu, wskazując, że w tym czasie na stanowisko prezydenta desygnuje swego zastępcę Williama Ruto, także oskarżanego przez MTK o popełnienie zbrodni, zobacz tu). 

Kenyatta został uprzedzony, że może nie odpowiadać na pytania, jeśli zdecydowałby się wypowiadać osobiście. Nie odpowiada zresztą pod przysięgą, bo jest to konferencja o stanie sprawy, nie rozprawa. Kenyatta zdecydował się jednak w ogóle nie zabierać głosu. Jego obrońca zapowiedział, że to obrona będzie odpowiadać zamiast Kenyatty.

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości zajmie się sprawą delimitacji wód terytorialnych Somalii i Kenii

28 września 2014 roku Somalia złożyła skargę na Kenię dotyczącą delimitacji wód Oceanu Indyjskiego. Somalia zwróciła się do MTS powołując się na art. 36 Statutu MTS oraz na deklaracje uznające jurysdykcję MTS złożone przez Somalię i Kenię odpowiednio w 1964 i 1965 roku, w związku z brakiem możliwości osiągnięcia przez Somalię i Kenię porozumienia na drodze negocjacji dyplomatycznych. Spór dotyczy sposobu rozgraniczenia wód terytorialnych, wyłącznej strefy ekonomicznej oraz szelfu kontynentalnego. Stanowisko Somalii uwzględnia podział morza terytorialnego zgodnie z regułą ekwidystantu, podczas gdy do podziału wyłącznej strefy ekonomicznej i szelfu uwzględniać ma okoliczności wspominane w art. 74 i 83 Międzynarodowej Konwencji o Prawie Morza. Kenia stoi na stanowisku zastosowania metody ekwidystantu dla całości rozgraniczanych terytoriów. Więcej informacji tutaj

Sprawa kenijska przed MTK - never ending story...

W zeszłym tygodniu MTK przełożył rozpoczęcie procesu Ruto i Sanga (sprawa kenijska) ze względu na konieczność uwzględnienia nowych dowodów i zeznań świadków (decyzja tu). Coraz częściej pojawiają się głosy, że proces powinien być przeniesiony do Kenii lub odroczony przez RB (w trybie art. 16 Statutu), szczegóły na blogu Kenya Monitor.

Niestety, choć jeszcze oficjalnie Prokurator MTK nie potwierdziła tej wiadomości, ze sprawy wycofują się kolejni świadkowie, szczegóły tu. Dla nich ta sytuacja jest niezwykle skomplikowana. W obu przypadkach (odroczenie/ przeniesienie procesu) nie będzie można zapewnić im właściwego poziomu bezpieczeństwa. „Ratunkiem” byłby jedynie szybki proces w Hadze, ale na to nie ma już perspektyw.

Sprawa Kenii w MTK i RB

Jak już wspominano (tu) przed MTK toczy się sprawa Uhuru Kenyatty, który został wybrany na prezydenta Kenii. Wokół tej sprawy wiele się dzieje (tu). Niektórzy nie mogą się pogodzić z tym, że prezydent państwa będzie musiał stawić się przed trybunałem. Między innymi kenijski ambasador przy ONZ Macharia Kamau zażądał w liście skierowanym do Rady Bezpieczeństwa natychmiastowego zakończenia przez MTK sprawy dotyczącej Kenyatty. Także do MTK kierowane są polityczne żądania o zakończenie postępowań wobec obecnego prezydenta i innych obywateli kenijskich przeciwko którym toczy się postępowanie (tu).

Wczoraj trybunał podjął decyzję o wymianie obu składów orzekających zajmujących się sprawą Kenii (szczegóły tu). Jako powody podano właściwe administrowanie wymiarem sprawiedliwości. A Kamau ma stawić się w Radzie Bezpieczeństwa i wyjaśnić stawiane żądania. Jakie są w tym wypadku możliwości wpływu RB na MTK jeszcze się okaże. Art.16 Statutu Rzymskiego pozwala Radzie odroczyć postępowanie przygotowawcze w trybie wniosku do MTK. Czy postępowanie które toczy się przed MTK jest jeszcze postępowaniem przygotowawczym zobaczymy, o ile Rada zwróci się z takim wnioskiem do trybunału. I jeśli tak się stanie, od efektów tej próby sił zależeć będzie wiarygodność trybunału.