Etiopia przystępuje do Konwencji nowojorskiej

24 sierpnia Etiopia złożyła dokumenty ratyfikacyjne Konwencji o uznawaniu i wykonywaniu zagranicznych orzeczeń arbitrażowych. Tym samym traktat zyskuje 165. państwo-stronę, po tym jak w czerwcu b.r. przystąpiła doń Tonga.

Chińska Republika Ludowa pokazuje siłę na Morzu Południowochińskim testując pociski balistyczne

Żeby znaleźć przyczynę zachowania władz ChRL należy cofnąć się do 10 sierpnia, kiedy to Sekretarz ds. Zdrowia i Opieki Społecznej Stanów Zjednoczonych Alex Azar spotkał się w Tajpej z tajwańską prezydent Tsai Ing-wen. Wizyta dotyczyła współpracy między USA i Tajwanem w zakresie opieki zdrowotnej zwłaszcza w obliczu pandemii koronawirusa, z którą Tajwan poradził sobie wzorowo. 

Pobyt Sekretarza Azara na Tajwanie był pierwszą od dekad wizytą wysokiego rangą przedstawiciela amerykańskiego rządu na wyspie, co oczywiście wywołało sprzeciw w Pekinie. Przypomnijmy, że Chińska Republika Ludowa uznaje Tajwan za część swojego terytorium, promując politykę „jednych Chin” (zob. np. post na Blogu).

TikTok i używkownicy WeChat pozywają rząd USA ws. sankcji

TikTok pozwał rząd USA o naruszenie prawa do rzetelnego procesu w związku ze sposobem realizacji przez prezydenta Donalda Trumpa nadzwyczajnych uprawnień gospodarczych (NYT, TikTok Sues U.S. Government Over Trump Ban). Mimo że postępowanie przed federalnym sądem Dystryktu Kalifornia ma charakter krajowy, stanowi ono kolejny przyczynek do postępującej polityzacji reżimu prawnego traktowania inwestycji zagranicznych. Zarazem jest to to kolejna odsłona zimnej wojny amerykańsko-chińskiej.

Bezpośrednim przyczynkiem sporu są dwa Dekrety Wykonawcze wydane przez Trumpa 6 sierpnia b.r. zakazujące w ciągu 45 dni dalszych transakcji z TikTokiem oraz z WeChat. Dodatkowo, 14 sierpnia, prezydent Trump zobowiązał ByteDance do wycofania się w ciągu 90 dni z inwestycji z Musical.ly. 

Sojusz Pięciorga Oczu wyklucza Huawei z rynku 5G

Kanada jako ostatnia z państw Sojuszu Pięciorga Oczu uległa presji USA i w drodze działań administracyjnych de facto pozbawiła Hueawei dostępu do rodzimej infrastruktury 5G (Reuters, Canada has effectively moved to block China's Huawei from 5G, but can't say so). Sytuacja tego państwa w technologicznej konfrontacji z Chinami jest szczególna w związku z toczącym się w jego jurysdykcji sporem ekstradycyjnym dot. CFO Huawei Meng Wanzhou (nasz post).

Śladami USA jako pierwsza podążyła Australia. Po Nowej Zelandii, USA wywarły olbrzymią presję na premiera Borisa Johnsona, niechętnego zmianie brytyjskiej polityki w tym zakresie.

Skarga międzypaństwowa Lichtenstein przeciwko Czechom w ETPC - kolejna próba odwrócenia skutków nacjonalizacyjnych dekretów Benesza

Europejski Trybunał Praw Człowieka poinformował o wpłynięciu nowej skargi międzypaństwowej Lichtenstein p. Czechom. 

Skarga stanowi kolejną odsłoną toczącego się od lat sporu pomiędzy dwoma państwami o odzyskanie dóbr - przede wszystkich rodziny książęcej, ale także zwykłych obywateli, skonfiskowanych przez władze czechosłowackie po wojnie na podstawie jednego z Dekretów Benesza (dekret nr 12).     

Podczas II wojny światowej Czechosłowacja jako jedno z państw alianckich walczyła przeciwko Państwom Osi. Po wojnie zajęła tytułem reparacji majątek niemiecki i węgierski znajdujący się na jej terytorium. Czechosłowacja zastosowała w tym celu nacjonalizacyjne dekrety Benesza - wśród których jeden wyraźnie odnosił się do przejęcia majątków obywateli niemieckich - nie tylko do obywateli Niemiec i Węgier, ale także do innych osób, które miały rzekomo niemieckie lub węgierskie obywatelstwo lub pochodzenie etniczne. Takimi działaniami objęto m.in. obywateli Liechtensteinu - państwa neutralnego - których potraktowano jako obywateli Niemiec. Majątek obywateli Liechtensteinu zajęty na mocy dekretów nie został zwrócony właścicielom, nie zaoferowano też odszkodowań. Także przepisy reprywatyzacyjne uchwalone przez Czechosłowację w latach 90. w Czechosłowacji nie przewidziały rekompensat dla tej grupy osób. Zastosowanie dekretów Beneša do majątku Liechtensteinu pozostało nierozwiązaną kwestią między Liechtensteinem a Czechosłowacją, a następnie Czechami. Warto przypomnieć, że oba państwa wznowiły relacje dyplomatyczne dopiero w 2009 r.

Nowy Minister Spraw Zagranicznych

 W związku z dymisją prof. Jacka Czaputowicza z funkcji Ministra Spraw Zagranicznych, nowym ministrem został także posiadający doświadczenie naukowe profesor nauk prawnych z Uniwersytetu Łódzkiego Zbigniew Rau.  Nowy minister jest bardzo aktywny politycznie, między innymi pełnił funkcję wojewody łódzkiego, posła na sejm IX kadencji, czy przewodniczącego Komisji Spraw Zagranicznych. Pełnienie tej ostatniej funkcji pozwala domniemywać, że obecny minister posiada wiedzę i kompetencje w zakresie spraw zagranicznych, nie wiadomo jednak czy to oznacza, że ministerstwo zacznie być znowu widocznym graczem, jeśli chodzi o prowadzenie polityki zagranicznej. W kontekście wydarzeń na Białorusi czy pandemii Covid-19 byłoby to wręcz wskazane. 

Tymczasem strona MSZ nie informuje o zmianach, widać więc na niej poprzedni skład kierownictwa MSZ. W składzie tym byli sami mężczyźni. Liczymy na to, że nowy minister zaprosi do współpracy również kobiety, chociaż w Katedrze Doktryn Polityczno-Prawnych, którą, jak informuje strona Uniwersytetu Łódzkiego, kieruje pan profesor, nie pracuje żadna.

 

Środki tymczasowe w sprawie Aleksieja Nawalnego nałożone przez ETPC na Rosję

Sprawa zamachu na Aleksieja Nawalnego jest przedmiotem intensywnego zainteresowania mediów. Jeszcze do wczoraj nie było oczywiste, czy władze rosyjskie zgodzą się na niezależne badanie i ewentualne przewiezienie go do innego państwa na leczenie. Swoją cegiełkę do sprawy dołożył więc Europejski Trybunał Praw Człowieka. Wczoraj uwzględnił on wniosek o zastosowanie środka tymczasowego złożony w imieniu Aleksieja Nawalnego, wskazując rządowi rosyjskiemu, aby zezwolił jego rodzinie i lekarzom na dostęp do niego i sprawdzenie, czy nadaje się on do przetransportowania do Niemiec w celu leczenia. Jako termin wykonania środka wskazano południe 22 sierpnia. Dziś już wiadomo, że samolot wiozący Nawalnego wylądował już w Niemczech.

  

Projekt FTA UE-Meksyk

Światło dzienne ujrzał projekt Umowy o wolnym handlu między UE a Meksykiem. 

Zgodnie z oświadczeniem Komisji Europejskiej jest to wersja tekstu stanowiąca przedmiot ogólnego porozumienia, aczkolwiek szczegółowe postanowienia mogą ulec zmianie.

Do tekstu zapewne będzie jeszcze wracać. Warto jednak zasygnalizować 3 elementy:

• arbitrzy w sporach inwestycyjnych mają być uprzednio powoływani na listę przez państwa, a nie przez inwestorów w konkretnym sporze,
• w razie wejścia w życie będzie to kolejna umowa zawarta przez UE przewidująca ustanowienie stałego mechanizmu apelacyjnego w sporach inwestycyjnych,
• załącznikiem do umowy jest kodeks postępowania dla członków trybunału i ciała apelacyjnego, oraz dla mediatorów.

Klęska starań USA o przedłużenie embargo na broń do Iranu

Stosunkiem głosów 2:2:11 przepadła na forum Rady Bezpieczeństwa ONZ amerykańska propozycja rezolucji ws. bezterminowego przedłużenia embargo na broń do Iranu (UN, Security Council Announces Failure to Adopt Text on Iran Sanctions by 2 Against, 2 in Favour, 11 Abstentions). 

Stany Zjednoczone przekonały jedynie Dominikanę do poparcia projektu. Od głosu wstrzymały sie m.in. państwa Unii Europejskiej (Belgia, Estonia, Francja, Niemcy i Wlk. Brytania), od początku przeciwnej zerwaniu przez USA nuklearnego porozumienia z Iranem (nasz ostatni post).

Zgodnie z JCPOA - i przyjętą na jego podstawie Rezolucję RB ONZ 2231 - embargo wygaśnie 18 października b.r. Mimo że przedłużenie sankcji na handel bronią co do zasady miało cieszyć się przychylnością szerszej grupy państwa, o miażdżącym rezultacie głosowania podobno przesądziły obawy, że administracja USA następnie nałoży sankcje unilateralne, czym ostatecznie pogrzebie nadzieje na powstrzymanie irańskich ambicji nuklearnych  (Le Monde, Résolution américaine rejettée par l’ONU : l’Iran jubile, Washington humilié).

W reakcji na klęskę amerykańskich zabiegów dyplomatycznych prezydent Trump zapowiedział niezwłoczne podjęcia działań, które "upokorzą pozostałe strony [JCPOA]" (Le Monde, Crise en vue à l’ONU après l’échec de la résolution américaine sur l’Iran). Stany Zjednoczone zapowiadają zastosowanie mechanizmu snapback tj. pół-automatycznego przywrócenia sankcji w przypadku pogwałcenia porozumienia (przez Iran). Wątpliwości co do możliwości skorzystania z mechanizmu budzi jednak fakty wycofania się USA z porozumienia.

Unia Europejska przyjmie sankcje adresowane przeciwko białoruskim urzędnikom

W związku z trwającymi masowymi protestami po wyborach prezydenckich na Białorusi, 14 sierpnia b.r. specjalną videokonfenrecję zwołali ministrowie spraw zagranicznych UE. Ministrowie wezwali władze białoruskie do zaprzestania aktów przemocy stosowanych wobec uczestników pokojowych demonstracji oraz skrytykowali przebieg samych wyborów (Rada ds. zagranicznych, Video conference of foreign affairs ministers, 14 sierpnia 2020). 

200,000 people pour onto the streets protesting the‘rigged’ reelection

Potencjalnie najistotniejszym rezultatem rozmów jest porozumienie co do przyjęcia sankcji adresowanych wobec osób odpowiedzialnych za akty przemocy, represji i fałszerstw wyborczych. Jednocześnie ministrowie wyrazili poparcie dla dialogu politycznego i działań na rzecz deeskalacji sporu.