Chorwacja konstytucyjnie wyklucza małżeństwa homoseksualne

W ostatnich miesiącach mieliśmy okazję pisać o kolejnych jurysdykcjach liberalizujących przepisy w zakresie zawierania związków małżeńskich lub adopcji przez pary homoseksualne m.in. we Francji, Anglii i Walii, Nowej Zelandii czy amerykańskich stanach Kalifornia i Nowy Jork (posty tutaj). Mimo że rozszerzenie definicji małżeństwa zyskuje coraz szersze poparcie, do powszechnego konsensusu w tej sprawie jeszcze daleko, o czym świadczy przyjęcie poprawki do chorwackiej Konstytucji, mocą której małżeństwo zdefiniowano jako związek między kobietą a mężczyzną. Nowelizację poparło przeszło 65% uczestników referendum (EU Observer, Newest EU state bans gay marriage). Centrolewicowy rząd Chorwacji bezskutecznie usiłował zapobiec przeprowadzeniu referendum na drodze prawnej (France24, La Croatie dit non par référendum au mariage homosexuel).

Republika Środkowej Afryki - groźba ludobójstwa

Michel Djotodia - obecny prezydent Republiki Środkowej Afryki, ten sam, który dokonał zamachu w marcu (24) 2013 r. przeciwko ówczesnemu prezydentowi Francois Bozize - zaprzeczył jakoby jego państwo stało na krawędzi wojny domowej, w której z wysokim prawdopodobieństwem może dojść do ludobójstwa (zobacz tutaj czy tutaj).

O niebezpieczeństwie dopuszczenia się ludobójstwa na tle religijnym (chodzi o istniejące napięcia między chrześcijanami a rebeliantami Seleka, którym przewodził Djotodia) mówiła już Kristalina Georgieva - członek komisji europejskiej, odpowiedzialna za kwestie humanitarne oraz Francois Hollande - prezydent Francji, a także Eugene Richard Gasana -  ambasador Rwandy przy Narodach Zjednoczonych, który podkreślał, że sytuacja w CAR przypomina mu sytuację Rwandy z 1994 r. (zobacz tutaj, a także tutaj). CRA już od kilku lat wysoko plasuje się wśród państw, w których prawdopodobieństwo poważnych masowych naruszeń praw człowieka, w tym ludobójstwa jest oceniane jako znaczne (zobacz tutaj).

Francja już szykuje się do rozmieszczenia swoich sił zbrojnych, czeka jedynie na rezolucję RB w tej sprawie - rozważana jest opcja przekształcenia istniejącej w tamtym regionie operacji Unii Afrykańskiej MISCA (African-led International Support Mission in CAR) w operację Narodów Zjednoczonych, zapewne jednak nie pokojową, biorąc pod uwagę postawę obecnego prezydenta, który najwidoczniej niechętnie patrzy na zaangażowanie społeczności międzynarodowej w przywrócenie porządku w jego kraju, lecz o charakterze wymuszającym pokój.

Ochrona BIZ i rozstrzyganie sporów inwestycyjnych w polityce UE

W związku z objęciem na mocy Traktatu z Lizbony ochrony Bezpośrednich Inwestycji Zagranicznych (BIZ) zakresem Wspólnej polityki handlowej (szerzej na ten temat Polski Przegląd Dyplomatyczny), w kwietniu 2011 r. Parlament Europejski uchwalił Rezolucję w sprawie przyszłej europejskiej polityki inwestycji międzynarodowych, nawołując do wykorzystania tej okazji do przyjęcia ambitnej polityki ochrony BIZ i rozstrzygania sporów inwestycyjnych.

Realizując między innymi postulaty zawarte w tamtej Rezolucji, Komisja Europejska opublikowała Factsheet z opisem dwóch osi wdrażanych aktualnie zmian w sposobie realizacji przedmiotowych kompetencji. 

IX Konferencja Ministerialna WTO już wkrótce

W dniach od 3 do 6 grudnia 2013 r. na Bali (Indonezja) odbędzie się IX Konferencja Ministerialna Światowej Organizacji Handlu (WTO). Po raz pierwszy od długiego czasu pojawia się szansa na zawarcie jakichkolwiek porozumień w ramach trwającej już 12 lat Rundy Negocjacyjnej z Doha. Oczekiwania choć skromne mogą okazać się jednak zbyt ambitne. 

Runda z Doha to ostatnia z rund negocjacyjnych dotyczących liberalizacji handlu międzynarodowego, prowadzona tym razem w ramach WTO. Początkowo miała się zakończyć już w 2005 r., jednak państwa do dnia dzisiejszego nie były w stanie osiągnąć porozumienia. Wynika to ze zbyt ambitnego mandatu rudny, a także z braku zgody państw rozwiniętych i rozwijających się w odniesieniu do zakresu liberalizacji handlu usługami, ułatwień w dostępie do rynków krajowych dla importowanych produktów rolnych i przemysłowych, wielkości ograniczeń w subsydiowaniu produkcji rolnej, oraz zakresu wzmocnienia zobowiązań międzynarodowych dotyczących ochrony praw własności intelektualnej. Ze względu na brak postępu w negocjacjach, ostatecznie postanowiono wyodrębnić te kwestie które budziły najmniejsze kontrowersje. Próby te (tzw. LCD plus package czy też Doha Lite) zakończyły się jednak niepowodzeniem. Spotkanie w Bali będzie kolejną szansą na zawarcie właśnie takich ograniczonych porozumień.

Bilans szczytu Partnerstwa Wschodniego w Wilnie

Zakończony wczoraj 3. szczyt Partnerstwa Wschodniego w Wilnie (28-29 listopada 2013 r.) jeszcze zanim się zaczął, został uznany za totalną polityczną i wizerunkową porażkę Unii Europejskiej. Doniesienia o szczycie zdominowały informacje i komentarze przedstawiające to, co działo się w Wilnie dość jednostronnie - przez pryzmat podjętych kilka dni wcześniej w Kijowie decyzji władz Ukrainy o zawieszeniu przygotowań do parafowania Układu Stowarzyszeniowego z UE (które miało nastąpić właśnie w Wilnie). Miał to być ważny punkt szczytu. Ale nie jedyny. 

Spór pomiędzy Nikaraguą a Kolumbią ws. rozgraniczania obszarów morskich

26 listopada Nikaragua wniosła sprawę przeciwko Kolumbii do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie "naruszeń suwerennych praw Nikaragui i obszarów morskich ustanowionych przez orzeczenie Trybunału z dnia 19 listopada 2012 i gróźb użycia siły przez Kolumbię celem usankcjonowania tych naruszeń". Powodem wniesienia skargi jest dekret prezydenta Kolumbii nr 1946 poparty przez szereg deklaracji prezydenta, wice prezydenta, ministra spraw zagranicznych oraz dowódcy floty, które zdaniem Nikaragui stanowią naruszenie jej suwerennych praw. W artykule 5 dekretu zakres strefy przyległej został określony w sposób sprzeczny z orzeczeniem Trybunału z 19 listopada 2012. Więcej informacji tutaj.

O sporze pisaliśmy tu i tu.

Prawa nie tworzy się dla jednostek? Casus Kenyatty

Właśnie zakończyło się dwunaste spotkanie Zgromadzenia Państw-Stron Statutu Rzymskiego (pisaliśmy o tym tu). Metodą konsensusu przyjęto 8 rezolucji: dotyczącą budżetu (tu ) stałej siedziby (tu), współpracy (tu), komplementarności (tu), pokrzywdzonych i dotkniętych społeczności (tu), ustanowienia Niezależnego Mechanizmu Nadzorczego (Independent Oversight Mechanism) (tu), poprawek do Reguł proceduralnych i dowodowych (tu ), wzmocnienia Trybunału i Zgromadzenia państw-stron (tu). 

Najciekawsze kwestie dotyczą zmian w Regułach: 68 (dotyczącej wcześniej zarejestrowanych zeznań), 100 (dotyczącej miejsca prowadzenia postępowania). Dodano także regułę 134 bis, ter, oraz quarter (dotyczące wniosków, które można składać w czasie postępowania).
Wprowadzono między innymi postanowienia dotyczące uprawnień podsądnego. Dopuszczono możliwość uczestnictwa w rozprawie za pomocą łącza internetowego  i w wyjątkowych okolicznościach można usprawiedliwić nieobecność podsądnego np. obowiązkami publicznymi. Podobno te poprawki mają wzmocnić efektywność MTK i chronić prawa oskarżonego. Wyraźnie dotyczą jednak ostatnich decyzji MTK w sprawie postępowań in absentia (pisaliśmy o tym m.in. tu ) Może i te poprawki wzmocnią system MTK, niewątpliwie jednak powinny nosić zaszczytne miano „poprawek Kenyatty”.

Europejska Konwencjia Praw Człowieka a Konwencja haska dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę

W ostatnim czasie Europejski Trybunał Praw Człowieka znów musiał zmierzyć się z kwestią ukształtowania relacji pomiędzy Europejską Konwencją Praw Człowieka a Konwencją Haską dotyczącą cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę.

W pierwszej sprawie, w której decyzja Trybunału pochodzi z 15 października 2013 r. (sprawa Karolina Nadolska i Bronek Lopez Nadolska p. Polsce), skarżący zarzucili naruszenie przez Polskę ich praw do poszanowania życia rodzinnego z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcia sądów krajowych, wydane w zastosowaniu przepisów Konwencji haskiej nakazujące powrót syna (drugiego skarżącego) do ojca zamieszkałego w Meksyku, naruszały prawo do poszanowania życia rodzinnego. W sprawie polskiej Trybunał przychylił się do stanowiska Rządu, że skarżący nie wyczerpali wszystkich dostępnych środków odwoławczych, ponieważ skarżąca wniosła o zamianę rozstrzygnięcia sądu krajowego na podstawie art. 577 kpc, w związku z czym, można było uznać, że postępowanie krajowe jest w toku. Biorąc pod uwagę tę okoliczność Trybunał uznał, że skarga była przedwczesna.

Wytyczne ESMA dla akcjonariuszy dot. ofert przejęcia

Na prośbę Komisji Europejskiej, Europejski Urząd Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych (ESMA) opublikowała oświadczenie (Public Statement) dotyczące praktyk objętych zakresem Dyrektywy w sprawie ofert przejęcia (TBD), a związanych z "działaniem w porozumieniu" oraz powoływaniem zarządu.

Najważniejszym elementem dokumentu jest Biała Lista praktyk, których stosowanie nie narazi akcjonariuszy na zarzut działania w porozumieniu oraz informacja dla akcjonariuszy, w jakim zakresie współpraca dotycząca wyboru zarządu jest dopuszczalna.

Przyjęcie wytycznych stanowi realizację wniosku z Raportu KE z czerwca 2012 w przedmiocie stosowania TBD. Najważniejszą korzyścią z przyjęcia dokumentu ma być harmonizacja podejścia do przedmiotowej problematyki między krajowymi regulatorami rynków, co z kolei powinno przełożyć się na efektywniejsze i większe zaangażowanie akcjonariuszy w działalność spółek.

Zob. także oświadczenie prasowe ESMA.

Autonomiczna broń - Terminator w natarciu - ludzkość musi się bronić - czyli gdy fikcja miesza się z faktami

W połowie listopada 2013 r. państwa strony konwencji dot. wybranych broni konwencjonalnych (CCW) - a więc także USA, Chiny, Izrael czy Rosja, zdecydowały, że w maju 2014 roku ma się odbyć spotkanie ekspertów w sprawie w pełni autonomicznej broni.

Human Rights Watch, które jest liderem kampanii Stop Killer Robots, ma nadzieję, że spotkanie to jest początkiem drogi do przyjęcia VI protokołu do konwencji zakazującego użycia tego typu broni (zobacz tutaj).  Zdaniem tej organizacji, zawsze w przypadku, gdy w grę wchodzi kwestia ludzkiego życia czy śmierci, konieczne jest podjęcie decyzji przez człowieka. Oczywiście wizja maszyn buntujących się przeciwko człowiekowi przemawia do wyobraźni (zwłaszcza, gdy się obejrzy wszystkie części Terminatora), jednak warto zauważyć, że nie brakuje opinii zgodnie z którymi właśnie użycie w pełni autonomicznej broni wyeliminuje błędy ludzkie (zobacz np. tuta oraz tutaj) Szykuje się więc walka na ekspertyzy techniczne, aby udowodnić, iż tego typu broń może (lub nie może) być precyzyjna i dokonywać rozróżnienia między osobami cywilnymi a biorącymi udział w działaniach zbrojnych. Jeśli jednak tego typu broń nie byłaby w stanie rozróżniać walczących (celowo unikam terminu kombatant ze względu na brak tego pojęcia w prawie konfliktów o charakterze niemiędzynarodowym) od cywilów, to w przypadku konfliktów zbrojnych już teraz można byłoby stwierdzić jej nielegalność w świetle art. 51 ust. 4 i art. 36 I protokołu dodatkowego do konwencji genewskich z 1949 r., i zasady 71 prawa zwyczajowego (wg studium MKCK). Faktem jest jednak, że przyjęcie protokołu dot. tego typu broni przecięłoby dyskusję nt. dopuszczalności tego typu broni w ramach konfliktu zbrojnego. Dyskusja jednak powinna dotyczyć faktów a nie wizji przyszłości, gdyż a priori każdą broń można zdemonizować. Warto przypomnieć, że onegdaj za broń masowego rażenia, którą należało zakazać ze względu na jej niekontrolowane skutki, uznano...kuszę.

Dla przypomnienia:

Konwencja dot. niektórych broni konwencjonalnych (Konwencja o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych rodzajów broni konwencjonalnej, które mogą być uznawane za powodujące nadmierne cierpienia lub mające niekontrolowane skutki, tzw. konwencja o „nieludzkiej broni”) została przyjęta w 1980 r., jednak w 2001 r. został zmieniony art. 1 konwencji w ten sposób, iż rozszerzył zakres stosowania konwencji także o konflikty o charakterze niemiędzynarodowym. Do konwencji przyjęto do tej pory pięć protokołów dodatkowych: I - dot. broni pozostawiającej niewykrywalne odłamki, II - dot. min, III - dot. broni zapalającej, IV - dot. laserowej broni oślepiającej, V - dot. wybuchających pozostałości.