Stany Zjednoczone usuwają Indie i Turcję ze swojego programu GSP

Stany Zjednoczone poinformowały 4 marca o usunięciu Indii i Turcji ze swojego programu. W przypadku Turcji nie jest to kontrowersyjne, bo USA jako przyczynę podały wystarczający rozwój gospodarki tureckiej żeby uznać je za wyłączone z programu GSP. W przypadku Indii powodem nie jest oczywiście fakt, że USA przestały uznawać Indie za państwo rozwijające się, ale – jak potwierdzają Stany w swoim oświadczeniu – działania Indii, które niekorzystnie wpływają na eksport Stanów Zjednoczonych do Indii. 

Ratyfikacja statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego przez Malezję - odwrócenie negatywnego trendu?

Stroną Statutu Rzymskiego właśnie została Malezja (zobacz informację tutaj) i tym samym liczba państw stron Statutu zwiększyła się do 124, ale nie na długo, gdyż 17 marca 2019 r. wywrze skutki wypowiedzenie statutu przez Filipiny. 

Przedstawiciel Malezji podkreślił, że ratyfikacja Statutu Rzymskiego jest dowodem na to, że Malezja jest odpowiedzialnym członkiem społeczności międzynarodowej wierzącym w rząd prawa i uznającym komplementarną rolę MTK w stosunku do prawa krajowego. Malezja chciała swą ratyfikacją podkreślić swe przywiązanie do walki z międzynarodowymi zbrodniami w celu budowy globalnego pokoju i bezpieczeństwa (zobacz tutaj).

Ta ratyfikacja jest o tyle budująca, że po serii powiadomień z jesieni 2016 r. o chęci wypowiedzenia statutu ze strony Burundi, Gambii, Południowej Afryki - z których tylko Burundi zrealizowała swą zapowiedź i z dniem 27.10.2017 r. przestała być stroną Statutu; oraz wypowiedzeniu statutu przez Filipiny w marcu ubiegłego roku, liczba państw stron choćby na chwilę zwiększyła się. Ratyfikacja ma również duże znaczenie, biorąc pod uwagę stosunkowo niewielką liczbę ratyfikacji w regionie Azji i Pacyfiku (zob. tutaj).

Cieszmy się więc z liczby 124, gdyż za dwa tygodnie znów w oficjalnych statystykach pojawi się smętne 123.

Wśród potencjalnych nowych państw stron mogłyby się znaleźć Algieria, Angola, Armenia, Bahamy, Bahrajn, Egipt, Erytrea, Gwinea-Bissau, Haiti, Iran, Jamajka, Jemen, Kamerun, Kirgistan, Kuwejt, Maroko i Mozambik, Oman, Wyspy Św. Tomasza i Księżyca, Wyspy Salomona, Syria, Tajlandia, Ukraina, Uzbekistan, Zimbabwe i Zjednoczone Emiraty Arabskie.

Statut podpisały również Izrael, Sudan, USA oraz Rosja, ale każde z tych państw powiadomiło Sekretarza Generalnego ONZ, że nie zamierza zostać stroną statutu.

Przy okazji przypomnijmy, że jeśli chodzi o liczbę ratyfikacji poprawek dotyczących zbrodni agresji, osiągnięto liczbę zaledwie 37 ratyfikacji. Taka sama liczba państw ratyfikowała poprawki dotyczące zbrodni wojennych, przewidujące kryminalizację użycia m.in. gazów czy pocisków rozpłaszczających się w ciele ludzkim w konfliktach wewnętrznych. Natomiast poprawki wprowadzające karalność użycia broni z czynnikiem biologicznym lub toksyn oraz broni niewykrywalnej przy użyciu promieni Rentgena oraz oślepiającej broni laserowej nie mają jeszcze żadnej ratyfikacji. Ta opieszałość w ratyfikacji poprawek do art. 8 dziwi, biorąc pod uwagę, że powyższe zakazy można wywieść z prawa zwyczajowego.

Immunitet organizacji międzynardowych: SSN USA uznaje ograniczony charakter immunitetu jurysdykcyjnego IFC

Na wokandę w USA wróciła problematyka immunitetu organizacji międzynarodowych.

Ostatni raz przedmiotem olbrzymich kontrowersji było uznanie przez tamtejszy sąd apelacyjny immunitetu ONZ w sprawie z powództwa ofiar epidemii cholery na Haiti (post tutaj). Mimo że sąd apelacyjny utrzymał wyrok pierwszej instancji (Georges v. United Nations), kilka tygodni po jego ogłoszeniu informowaliśmy że Organizacja sama uznała własną odpowiedzialność w sprawie.

Kolejnym przyczynkiem do rozwoju prawa immunitetów stanie się wyrok Sądu Najwyższego USA z 27 lutego b.r. ws. Jam v. International Finance Corporation, No. 17-1011. Stosunkiem głosów 7:1 SN orzekł, że Międzynarodowa Korporacja Finansowa (IFC, organizacja Grupy Banku Światowego) korzysta, na podstawie ustawy z 1945 r., z takiego samego immunitetu jurysdykcyjnego co państwa zgodnie z ustawą z 1976 r. Innymi słowy, również w przypadku organizacji międzynarodowych  doszło do funkcjonalnego ograniczenia zakresu ochrony immunitetowej.

Pokłosie Achmea: Różne losy orzecznictwa arbitrażowego przed sądami krajowymi w Niemczech i Szwecji (m.in. przeciwko Polsce)

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE Achmea z marca 2018 roku (post tutaj), w którym TS UE stwierdził niezgodność arbitrażu inwestycyjnego z prawem unijnym, wymusił dyskusję nad relacją między prawem międzynarodowym inwestycyjnym a prawem UE. Jednak nawet w przypadku postępowań przed trybunałami arbitrażowymi, które odrzuciły koncepcję pierwszeństwa unijnego porządku prawnego przed zobowiązaniami o charakterze prawnomiędzynarodowym, zrodziło to praktyczny problem wykonania korzystnych wyroków na terytorium UE. Kwintesencją niechęci Komisji Europejskiej do arbitrażu inwestycyjnego było pozwanie w styczniu b.r. Rumunii za wykonanie wyroku arbitrażowego (zob. nasz post).

Ciekawsze od rozważań teoretycznych nad relacją między oboma porządkami, czy od wątpliwego z prawnomiędzynarodowego punktu widzenia oświadczenia z końca stycznia Komisji Europejskiej i państw członkowskich o utracie mocy prawnej klauzul arbitrażowych, wydają się losy odnośnych postępowań egzekucyjnych. Warto w tym kontekście zwrócić uwagę na dwa wyroki w postępowaniach o uchylenie wyroku arbitrażowego (w tym jednego przeciwko Polsce).

Opinia doradcza MTS ws. prawnych konsekwencji oddzielenia archipelagu Czagos od Mauritiusa w 1965 r.

W poniedziałek Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości (MTS) wydał opinię doradczą w sprawie konsekwencji prawnych oddzielenia archipelagu Czagos od Mauritiusa w 1965 r. (dokumenty dotyczące sprawy można znaleźć tutaj; opinia doradcza dostępna jest tu). O sprawie pisaliśmy już w 2017 r., kiedy Zgromadzenie Ogólne ONZ (ZO ONZ) zwróciło się do MTS z prośbą o wydanie opinii doradczej, zadając dwa pytania dotyczące procesu dekolonizacji Mauritiusa i konsekwencji prawnych wynikających z kontynuowania przez Wielką Brytanię sprawowania administracji nad archipelagiem Czagos. Opowiadając na pytania Zgromadzenia, MTS wypowiedział się na temat prawa do samostanowienia, norm prawa zwyczajowego, odpowiedzialności Wielkiej Brytanii, znaczenia zgody przy zawieraniu umów międzynarodowych i roli ZO ONZ w procesie dekolonizacji. Argumentację MTS nie sposób jednak uznać za wystarczającą. 

TSUE: mięso pochodzące z uboju rytualnego nie jest ekologiczne

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku w sprawie C-497/14 Œuvre d’assistance aux bêtes d’abattoirs (OABA) v. Ministre de l’Agriculture stwierdził, że europejskim logo produkcji ekologicznej nie może być oznaczone mięso pochodzące z uboju rytualnego bez uprzedniego ogłuszenia.

Międzynarodowy Bank Inwestycyjny przenosi siedzibę z Moskwy do Budaptesztu

Międzynarodowy Bank Inwestycyjny pierwsze działania celem przeniesienia swojej siedziby z Moskwy do Budapesztu podjął w czerwcu 2018 r.  Ostatecznie 5 lutego b.r. Bank i Węgry podpisali porozumienie o ustanowieniu nowej siedziby MBI. Nowa siedziba ma osiągnąć gotowość operacyjną do połowy roku (IIB, High-level strategic decision: First step taken towards establishment of IIB European Unit in Budapest; IIB and Hungary continue high-level active dialogue; Relocation of IIB headquarters to Hungary: Host Country Agreement is signed).

Na stronie Banku brak informacji dotyczących treści porozumienia, jednak pewne fragmenty  jak się wydaje zostały upublicznione trakcie prac parlamentarnych nad jego ratyfikacją. Zakładając rzetelność poniższych źródeł, Bank ma korzystać z immunitetów i przywilejów "takich jak misje dyplomatyczne i ich członkowie". Pomieszczenia oraz wszelkie mienie w gmachu Banku mają korzystać z nietykalności i być wyłączone z zakresu obowiązywania aktów prawodawczych, wykonawczych oraz sądowniczych. "Wszelkie aktywa banku mają był objęte immunitetem wobec jakichkolwiek ograniczeń, regulacji, środków kontroli i moratoriów" (Index.hu, Putin's bank moves to Budapest, gets all conceivable privileges and immunities). Jeżeli zgodnie z węgierskiem prawem prowadzenie określonej działalności wymaga uzyskania szczególnego decyzji, "przyjmuje się że Bank stosowną zgodę, zezwolenie lub właściwy status prawny posiada".

Jessup Moot Court Competition 2019: drużyna Uniwersytetu Łódzkiego znów najlepsza w krajowych eliminacjach

Po raz trzeci z rzędu drużyna Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Łódzkiego zwyciężyła w krajowych eliminacjach The Philip C. Jessup International Law Moot Court Competition. W rozegranym w dn. 5-6 lutego br. turnieju łódzcy studenci pokonali zespoły z Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Uniwersytetu Wrocławskiego.

Zwycięska drużyna wystąpiła w składzie: Monika Danilczuk, Franciszek Jędras, Alicja Ozimek, Agata Szczepańska i Jakub Wojtasik. Łodzianie zdobyli także nagrody dla najlepszego mówcy (The Best Oralist), którą otrzymała Agata Szczepańska oraz za najlepsze pisma procesowe (The Best Memorials).

MTK zdecydował o połączeniu spraw

Izba Przygotowawcza MTK zdecydowała o połączeniu dwóch spraw dotyczących Alfreda Yekatom oraz Patrice-Edouard Ngaïssona. O obu podsądnych, wobec których formułowane są zarzuty popełnienia zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości pisaliśmy tu oraz tu.

Takie postępowanie MTK ma na uwadze głownie względy ekonomiczne - będzie bowiem szybsze niż dwa prowadzone w tym samym czasie postępowania, przyczyni się do wzmocnienia rzetelności procesu, wpłynie na zmniejszenie wydatków trybunału, zapobiegnie powielaniu dowodów, niespójnościom w ich prezentowaniu i ocenie, będzie miało wpływ na świadków i ofiary. 

Posiedzenie dotyczące zatwierdzenia zarzutów oskarżenia (przed MTK nie ma typowego aktu oskarżenia) odbędzie się 18 czerwca 2019.

USA wycofują się z Układu o całkowitej likwidacji pocisków rakietowych pośredniego zasięgu

W październiku ubiegłego roku pisaliśmy na Blogu, że Prezydent Trump ogłosił, iż Stany Zjednoczone wycofają się z Układu o całkowitej likwidacji pocisków rakietowych pośredniego zasięgu (Treaty on Intermediate-range Nuclear Forces), podpisanego w Waszyngtonie w 1987 r., który pozwolił na przejście od ery zagrożenia wojną nuklearną do demilitaryzacji. USA nie podjęły jednak wówczas żadnych formalnych kroków. Dopiero 1 lutego 2019 r. Sekretarz Stanu USA Mike Pompeo ogłosił, że z dniem 2 lutego Stany Zjednoczone zawieszą swój udział w Układzie i dopełnią procedury 6-miesięcznego okresu wypowiedzenia na podstawie art. XV Układu.