Wlk. Brytania zawiera umowę o wolnym handlu z państwami EOG EFTA

From left: Liz Truss, UK’s International Trade Secretary, Ranil Jayawardena, UK's International Trade Minister, Guðlaugur Þór Þórðarson, Iceland's Foreign Minister, Dominique Hasler, Liechtenstein's Foreign Minister, Iselin Nybø, Norway’s Minister of Trade and Industry.

Podczas gdy powszechną uwagę zaprzątają trudności związane z rozliczeniami finansowymi Brexitu (BBC, Brexit: Downing Street rejects EU's estimate of divorce bill) i układaniem nowych relacji traktatowych, bez echa przemknęło podpisanie 8 lipca b.r. umowy o wolnym handlu między Wielką Brytanią a państwami EOG EFTA (Islandią, Lichtensteinem i Norwegia).

Legalizacja związków par jednopłciowych obowiązkiem państwa? - Fedotova i inni p. Rosji

Wydany w ubiegłym tygodniu wyrok ETPC w sprawie Fedotova i inni p. Rosji przeszedł zasadniczo niezauważony, pewnie z powodu okresu wakacyjnego, choć zasługuje na dostrzeżenie i komentarz. 

Tłem sprawy były nieskuteczne wysiłki trzech par jednopłciowych zmierzające do formalnego zarejestrowania ich związków. Każda z trzech par wykorzystała krajowe środki odwoławcze poprzez próbę wstąpienia w cywilny związek małżeński. Ich żądania zostały odrzucone, a władze rosyjskie powoływały się na argument, iż w związek małżeński wstąpić mogą razem jedynie kobieta i mężczyzna.

ETPC nie miał żadnych wątpliwości, że pary jednopłciowe mają taką samą zdolność wchodzenia w trwałe związki potrzebujące formalnego uznania i ochrony, jak pary heteroseksulane. W tym kontekście Trybunał uznał, że brak jest uzasadnienia dla pozbawienia skarżących możliwości formalnego uznania łączącej ich relacji. W szczególności nie przemówił do niego argument, że społeczeństwo rosyjskie sprzeciwia się małżeństwom jednopłciowym", ponieważ jak stwierdził Trybunał "dostęp mniejszości do praw nie może być zależny od akceptacji większości". Ponadto, zdaniem Trybunału, umożliwienie skarżącym uznania ich związku w świetle prawa w innej formie niż małżeństwo nie pozostawałoby w konflikcie z "tradycyjnym rozumieniem małżeństwa" dominującym w Rosji ani z zacytowanymi już poglądami społeczeństwa, ponieważ odnosiły się one do instytucji małżeństwa a nie do innych form uznania prawnego.

Orzeczenie Trybunał zapadło zasadniczo jednomyślnie, a głosy odrębne dwóch sędziów dotyczyły jedynie nieprzyznania skarżącym zwrotu kosztów i wydatków.  

W orzeczeniu Trybunał wyraźnie wskazał, że 16 państw RE przewiduje możliwość małżeństw par jednopłciowych, natomiast kolejnych 14 przewiduje inne prawne formy uznania takich związków. 

Można stąd wynosić, że 17 państw RE takich regulacji nie posiada. Wydaje się, że w konsekwencji wyroku i linii orzeczniczej, która się niewątpliwie na jego podstawie wykształci, państwa te - o ile nie będą się chciały narazić na zarzut naruszenia EKPC - będą zobowiązane do wprowadzenia do swoich ustawodawstw prawnych możliwości uznawania statusu prawnego par jednopłciowych. 

W świetle omawianego wyroku z jeszcze większą niecierpliwością można oczekiwać na wyroki, które zapadną w sprawach przeciwko Polsce.            

Czy w Etiopii doszło do zbrodni przeciwko ludzkości?

Tigraj jest położonym na północy Etiopii regionem, zamieszkałym przez około siedmiomilionową grupę etniczną Tigrajczyków. Mimo iż stanowią oni tylko 6% całej populacji Etiopii, do niedawna odgrywali kluczową rolę w polityce całego państwa. 

Na początku lat 90. Tigrajski Ludowy Front Wyzwolenia był jedną z grup, które doprowadziły do obalenia dotychczasowych rządów wojskowych i stworzenia systemu federalnego, w którym różne grupy etniczne zarządzały sprawami 10 regionów, na które Etiopia została podzielona. Na czele państwa zaś stała koalicja składająca się z 4 partii, której Front był liderem.

Z czasem jednak wobec etiopskiego rządu pojawiły się oskarżenia o łamanie zasad demokracji i praw człowieka. Doprowadziło to do zmian u władzy, a nowym premierem został Abiy Ahmed, który usunął przedstawicieli Frontu z rządu oskarżając ich o korupcję i represje. Tigrajscy przywódcy krytykowali go z kolei za próbę centralizacji władzy i zniszczenia systemu federalnego.

Restytucja skarbów Beninu z Niemiec

 

 

Źródło: https://www.dw.com/en/benin-bronzes-looted-art-nigeria/a-58217234

W zeszłym tygodniu nigeryjska delegacja złożyła wizytę w Berlinie. Głównym tematem rozmów był stopniowy zwrot zabytków należących do tzw. Brązów z Beninu, czyli grupy ok. trzech tysięcy metalowych tablic i rzeźb, które zdobiły pałac królów Beninu na terenie dzisiejszej Nigerii. Obiekty te, zaliczane do najwspanialszych osiągnięć sztuki afrykańskiej, zostały zagrabione przez brytyjską ekspedycję karną w 1897 r. i wywiezione wraz z innymi skarbami do Europy i Stanów Zjednoczonych. Większość Brązów znajduje się w Wielkiej Brytanii, przede wszystkim w kolekcji Muzeum Brytyjskiego w Londynie (700 obiektów). W zbiorach instytucji niemieckich znajduje się ponad 1200 obiektów, w tym w berlińskim Humboldt Forum (wcześniej w Muzeum Etnologicznym) - aż 580. Niemal do momentu odzyskania niepodległości Nigeria czyni starania o zwrot zagrabionych skarbów, stanowiących najcenniejszy zachowany element dziedzictwa materialnego tego kraju. Prowadzone w ostatnich latach oficjalne niemiecko-nigeryjskie negocjacje dotyczą pełnej restytucji Brązów do nowego Edo Museum of West African Art (EMOWAA) w Benin City, którego budowa powinna rozpocząć się wkrótce. Ze strony RFN za proces i strategię zwrotu odpowiedzialna będzie Pruska Fundacja Dziedzictwa Kulturowego. Należy wspomnieć, iż w starania o zwrot zabytków zaangażowany jest nie tylko rząd federalny Nigerii ale także rodzina królewska Beninu, organizacje pozarządowe oraz artyści. Podczas ostatniej wizyty w Berlinie, poza przedstawicielami władz federalnych, w skład delegacji nigeryjskiej weszli również reprezentanci władz lokalnych stanu Edo, następca tronu Królestwa Beninu, przedstawiciele władz muzealnych i konserwatorskich, trustów oraz architekt i projektant EMOWAA. Tak wyjątkowe, wielopoziomowe i partycypacyjne negocjacje międzypaństwowe dotyczące zwrotu zagrabionych dóbr kultury stanowią istotną zmianę w praktyce międzynarodowej. Do tej pory negocjacje tego typu obejmowały bowiem tylko przedstawicieli rządów i ich ekspertów.

Konferencja Ambasadorów RP: Stawką jest członkostwo Polski w Unii Europejskiej

Warszawa, dnia 12  lipca 2021 r.

1. W połowie lipca czeka nas kumulacja. Kolejne niepraworządne działania rządu PiS doprowadzą Trybunał Sprawiedliwości UE do wydania wyroku podsumowującego dotychczasowe orzeczenia i – najprawdopodobniej – stwierdzenia, że "reformy sądownicze" wprowadzane w ostatnich latach przez PiS są sprzeczne z fundamentalnymi zasadami państw demokratycznych - które należą do wspólnych wartości Unii Europejskiej. W tym samym czasie w Polsce skrajnie upolityczniony Trybunał Konstytucyjny będzie rozpatrywał wniosek premiera Morawieckiego (z 29 marca 2021 r.) oraz wniosek grupy posłów PiS (z 15 czerwca 2021 r., w których kwestionuje się zasadę pierwszeństwa prawa unijnego oraz kompetencje unijnego Trybunału Sprawiedliwości, głosząc „wyższość” Konstytucji RP.

 

     2. Nadchodzące wydarzenia nie są tylko „sporami prawnymi”. Dotykają spraw o zasadniczym znaczeniu. Zdecydują czy Polska jest jeszcze państwem demokratycznym czy już autorytarnym i czy w związku z tym uzasadnione jest jej członkostwo w Unii Europejskiej. Dodajmy, że w ostatnich miesiącach również Europejski Trybunał Praw Człowieka zakwestionował w swoich wyrokach istotne elementy „reform sądowniczych” PiS. Funkcjonariusze formacji rządzącej określili te wyroki jako „polityczne” - co w praktyce oznacza, że nie mają zamiaru się do nich stosować. Jest to równoznaczne z kwestionowaniem członkostwa Polski w Radzie Europy.

 

Rzecznik Generalny Bobek: brak podstaw kwestionowania niezawisłości sędziów powołanych przed 1989 r.

Rzecznik Generalny TS UE Michał Bobek wydał opinię w związku z pytaniem prejudycjalnym polskiego Sądu Najwyższego ws. C-132/20 Getin Noble Bank. SN zwrócił się z pytaniem, czy jeżeli w wydaniu wyroku krajowego uczestniczyli sędziowie powołani przed 1989 r., to czy sprawowanie funkcji sędziowskich budzi wątpliwości co do "do niezawisłości i bezstronności tego sędziego w rozumieniu art. 19 ust. 1 TUE i art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej".

ETPCz: notyfikacja 12 skarg na Polskę dot. prawa do aborcji

Europejski Trybunał Sprawiedliwości notyfikował polskiemu rządowi 12 skarg o naruszenie prawa do aborcji (skargi nr  1819/21, 3682/21, 4957/21, 6217/21, 3639/21, 4188/21, 5876/21, 6030/21, 3801/21, 4218/21, 5114/21 oraz 5390/21) w związku z wyrokiem Trybunału Julii Przyłębskiej z 22 października 2020 (K 1/20). Do Trybunału wniesiono przeszło 1000 podobnych skarg.

Już na tym etapie Trybunał odnotował, że podstawą działań państwa - odmowy wykonania zabiegu aborcji - był wyrok K 1/20 na podstawie wniosku parlamentarzystów z 2019 r. Co do wniosek ten był powtórzeniem wniosku o unieważnienie przesłanek aborcyjnych z 2017 r., który pozostawiono bez rozpatrzenia ze względu na upływ kadencji Sejmu. Wśród 104 sygnatariuszy pierwszej skargi była m.in. Krystyna Pawłowicz, która następnie została sędzią Trybunału Julii Przyłębskiej i zasiadała w składzie orzekającym w sprawie K 1/20.

Na stronie ETPCz dostępne są już stany faktyczne w 3 postępowaniach (A.L. - B. against Poland and 3 other applications Application no. 3801/21, K.C. against Poland and 3 other applications Application no. 3639/21, K.B. against Poland and 3 other applications Application no. 1819/21). Kolejne będą się pojawiać sukcesywnie.

Skarżący zarzucają naruszenie prawa do poszanowania życia prywatnego (art. 8 EKPCz), naruszenie zakazu nieludzkiego lub poniżającego traktowania (art. 3 EKPCz)

Profesor Michał Balcerzak wybrany do Komitetu ds. likwidacji dyskryminacji rasowej (CERD)

Z kilkudniowym opóźnieniem, za które bardzo przepraszamy, z radością i dumą informujemy, że Profesor Michał Balcerzak z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, który od wielu lat współpracuje z naszym blogiem pisząc teksty i służąc radą, został wybrany w dniu 24 czerwca 2021 r., większością 135 głosów, na członka Komitetu ds. likwidacji dyskryminacji rasowej (CERD). Miało to  miejsce podczas  spotkania państw stron Konwencji ws. likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej. 

 

Co ciekawe, reelekcji nie doczekała się delegatka węgierska, której przypisywano wielkie szanse na ponowny wybór. Przypomnijmy także, że jedynym Polakiem, który był do tej pory członkiem CERD z ramienia Polski był jeszcze w latach 70. Zbigniew Resich, profesor Uniwersytetu Warszawskiego i I prezes SN.

Szanowny Panie Profesorze, wiemy, że jest Pan naszym wiernym czytelnikiem -  składamy nasze serdeczne gratulacje!

Ekwador ponownie stroną konwencji ICSID

21 czerwca b.r. ambasador Ekwadoru podpisał Konwencję waszyngtońską na podstawie której funkcjonuje Międzynarodowe Centrum Rozstrzygania Sporów Inwestycyjnych (ICSID). Ekwador staje się tym samym 164. państwem-stroną.

Podpisanie konwencji stało się przyczynkiem do krajowego sporu kompetencyjnego dot. konieczności uzyskania uprzedniej zgody parlamentu (szerzej tutaj). Z perspektywy międzynarodowej jest to natomiast ciekawe ze względu na przełamanie trendu odchodzenia od arbitrażu inwestycyjnego (ISDS) dostrzegalnego w Ameryce Łacińskiej. 

Ekwador był już bowiem stroną ICSID od 1986 r. Konwencję wypowiedział jednak w roku 2009. Wycofanie się z multilateralnego traktatu ISDS odzwierciedlało podnoszone przez szereg państw wątpliwości, czy niepewne korzyści faktycznie przeważają nad bardzo realnymi kosztami takich postępowań. Co ciekawe, powrót do systemu ICSID jest motywowany tymi samymi przesłankami wysłania zdecydowanego sygnału otwartości na inwestycje zagraniczne i poszanowania prawnomiędzynarodowych standardów ochrony inwestorów.

Polska wyroki ETPCz "Szanuje, ale robi swoje"

29 czerwca b.r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał wyrok ws. BRODA ET BOJARA c. POLOGNE (App. nos 26691/18 and 27367/18; o postępowaniu pisaliśmy tutaj). Zdaniem Trybunału przedwczesne odwołanie dwójki w-ce prezesów kieleckiego sądu, Aliny Bojary i Mariusza Brody, bez uzasadnienia i pozbawiając zainteresowanych prawa do środka odwoławczego, stanowiło naruszenie prawa do rzetelnego procesu zgodnie z art. 6(1) ECKPz. 

Administracyjne decyzja ministra Zbigniewa Ziobry zostało podjęta na nowelizacji z 2017 r. ustawy o sądach powszechnych. W jej wyniku stanowiska straciło ok. 105 sędziów (GW, Sprawa sędziów Bojary i Brody. Jest wyrok Trybunału. Polska naruszyła Europejską Konwencję Praw Człowieka).

SSO w Kielcach Alina Bojara