Ustalenia Zgromadzenia Państw Stron MTK

 14 Zgromadzenie Państw Stron,  o którym pisaliśmy przedwczoraj przyjęło kilka rezolucji, zmieniając przy okazji postanowienia Statutu Międzynarodowego Trybunału Karnego.

Przede wszystkim:

- przyjęto rezolucję (tu), która usuwa ze Statutu postanowienia art. 124, który pozwalał państwom na wyłączenie zbrodni wojennych spod jurysdykcji Trybunału przez okres 7 lat, popełnionych na terytorium tego państwa, lub przez jego obywateli. Przepis ten przewidywał, że państwa zrewidują jego postanowienia i właśnie to nastąpiło. Z przywileju wyłączenia jurysdykcji MTK skorzystała Francja i Kolumbia,

Schooner Capital v. Poland. Kto stracił zdrowie na margarynie Kama?

Jednym z elementów medialnej debaty nad korzyściami i zagrożeniami pochodnymi zawarciu TTIP są bezrefleksyjnie powtarzane w Polsce zachodnie obawy przed utratą swobody regulacyjnej państwa zdanego na łaskę arbitrażu inwestycyjnego (ISDS). Abstrahując nawet od oceny w jaki sposób zmieni się w takiej sytuacji pozycja procesowa państwa będącego już, w przeciwieństwie do większości "starej Unii", stroną dwustronnego traktatu inwestycyjnego starej generacji z USA, przed wylaniem dziecka z kąpielą warto zapytać o ryzyko wykonania rażąco krzywdzącego wyroku arbitrażowego. W świetle statystyk okazuje się bowiem, że w sporach inwestycyjnych to państwa pozwane częściej odnoszą sukces niż inwestorzy.

Moment do takiej refleksji jest dość szczególny. Przeszło rok temu Polska odniosła sukces w sprawie Laboratorium frakcjonowania osocza. Nie tylko oddalono wówczas wszystkie zarzuty strony powodowej, ale obciążono ją także - co ma charakter raczej wyjątkowy - pełnymi kosztami arbitrażowymi (nasze posty tutaj i tu). 24 listopada kolejne korzystne dla Polski rozstrzygnięcie zapadło w sporze Vincent J. Ryan, Schooner Capital LLC, and Atlantic Investment Partners LLC v. Republic of Poland (ICSID Case No. ARB(AF)/11/3).

14 Zgromadzenie Państw Stron MTK dobiegło końca

Dobiegło właśnie końca doroczne Zgromadzenie Państw Stron Statutu MTK. Informowaliśmy już o tym wydarzeniu kilka dni temu. Odbyły się rozmowy o budżecie, o karaniu zbrodni opartych na gender, dyskutowano możliwość usunięcia art. 124 ze Statutu, odbyły się także rozmowy o aktywowaniu poprawek z Kampali*.

Echem odbiło się przede wszystkim zachowanie Kenii. Złożyła ona między innymi wniosek o zmianę reguły 68 zobacz tu. Chodzi o to, że Trybunał nie powinien używać zeznań od świadków, którzy nie mogą się stawić przed sądem lub zmienili swoje zeznania (przypomnijmy, o czym pisaliśmy kilkakrotnie w kontekście spraw Kenyatty i Ruto, że świadkowie w ich sprawach, którzy mieli stawać przed sądem zaczęli w „tajemniczy” sposób znikać lub ginąć – jak zabity Meshack Yebei, o czym informowaliśmy szerzej tu, zobacz także tu, szerzej o zakusach Kenii odnośnie reguły 68: tu.

Uzależnienie dalszego zatrudnienia od zdjęcia muzułmańskiej chusty nie stanowi naruszenia EKPCz

W dzisiejszym wyroku w sprawie Ebrahimian p. Francji, ETPCz orzekł, że brak przedłużenia umowy o pracę w szpitalu pracownicy socjalnej z powodu odmowy zdjęcia przez nią muzułmańskiej chusty, nie stanowi naruszenia art. 9 Konwencji.

Sąd UE: odmowa dostępu do dokumentów w trakcie negocjacji politycznych jest uzasadniona

W ubiegłym tygodniu Sąd UE wydał wyrok, w którym zatwierdził decyzję Komisji w zakresie odmowy dostępu do dokumentów organizacji pozarządowej ClientEarth, argumentując to koniecznością zachowania tajemnicy w trakcie negocjacji politycznych.

20 stycznia 2014 r. skarżąca złożyła do Komisji Europejskiej dwa wnioski o udzielenie dostępu do dokumentów na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji (Dz.U. L 145, s. 43). Pierwszy z tych wniosków dotyczył „przeprowadzonej przez Komisję oceny skutków w zakresie wdrożenia filaru »dostęp do wymiaru sprawiedliwości« konwencji z Aarhus”, zaś drugi – „przeprowadzonej przez Komisję oceny skutków w zakresie zmiany europejskich ram prawnych dotyczących kontroli i nadzoru nad środowiskiem na poziomie krajowym i Unii Europejskiej”. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że oba wnioski dotyczyły prac Komisji, które znajdowały się na stosunkowo wczesnym procesie konsultacji z państwami członkowskimi UE. 

ETPCz nieustannie rozlicza państwa za błędy przeszłości: nowe wyroki przeciwko Rumunii i Litwie

Choć od momentu przystąpienia większości państw Europy Środkowo-Wschodniej do systemu Europejskiej Konwencji Praw Człowieka minęło już ponad 20 lat, Trybunał strasburski nadal rozstrzyga w stosunku do nich sprawy, które swoje źródło mają w często dramatycznych wydarzeniach okresu przejścia od dyktatury do demokracji. W tym kontekście warto zwrócić uwagę na wydane wczoraj wyroki przeciwko Rumunii i Litwie. 

Zestrzelenie rosyjskiego samolotu przez Turcję - aspekty prawne

Informacje o zestrzeleniu rosyjskiego samolotu przez siły tureckie przy granicy syryjsko-tureckiej (zobacz informację tutaj) prowokują pytania o ocenę tego incydentu z punktu widzenia prawa międzynarodowego.

Z punktu widzenia prawa o użyciu siły, ocena musi być o tyle ostrożna, że strony już spierają się o to, czy samolot znalazł się w przestrzeni powietrznej Turcji czy też nie (zobacz tutaj). Należy podkreślić, że ewentualne wtargnięcie samolotu wojskowego w strefę powietrzną Turcji stanowiłoby użycie siły niezgodne z Kartą Narodów Zjednoczonych (art. 2 ust. 4), a wobec informacji, że samolot nie reagował na wezwania tureckich sił, a do podobnych incydentów dochodziło już wcześniej, Turcja mogła zestrzelić samolot odwołując się do prawa do samoobrony (art. 51 KNZ). Samoobrona w świetle KNZ może być przywołana wyłącznie w odpowiedzi na zbrojny atak. Oczywiście można mieć wątpliwości, czy samo naruszenie przestrzeni powietrznej stanowi zbrojny atak, jednak wobec niereagowania na (rzekome) wezwania tureckich sił, można stwierdzić, że istniało poważne i bliskie zagrożenie atakiem, które wydawało się nie do uniknięcia (byłby więc to przypadek samoobrony preempcyjnej - która USA często mylą z prewencyjną - której dopuszczalność przewiduje prawo zwyczajowe, a do którego art. 51 też się odwołuje mówiąc o "naturalnym" prawie do samoobrony). Jeśli jednak, ktoś miałby wątpliwości co do możliwości odwołania do samoobrony preempcyjnej w powyższych okolicznościach, to warto przywołać koncepcję "inteceptive attack" forsowaną przez Yorama Dinsteina, odnoszącą się do sytuacji, w której do użycia siły kinetycznej jeszcze nie doszło ze strony danego podmiotu (np. do zbombardowania danych celów), ale uruchomiono sprzęt służący do takiego właśnie użycia. W takiej sytuacji, zdaniem Dinsteina, można przyjąć, że do ataku w istocie już doszło (dochodzi).

Raport Organu Odwoławczego WTO w sprawie sporu o etykietowanie tuńczyków

Jak informowaliśmy jakiś czas temu (zobacz nasz wpis tu), Stany Zjednoczone zdecydowały się na złożenie odwołania od raportu panelu WTO w sprawie kontrowersyjnego sporu z Meksykiem o zasady etykietowania tuńczyków (United States – Measures concerning the importation, marketing and sale of tuna and tuna products. Recourse to Article 21.5 of the DSU). Pod koniec zeszłego tygodnia Organ Odwoławczy WTO opublikował w końcu swój raport. 

Pomimo że Organ Odwoławczy uznał, iż panel błędnie zastosował szereg przepisów prawa WTO - w szczególności zawartych w Porozumieniu w sprawie Technicznych Barier w Handlu ("Porozumienie TBT") oraz Układzie Ogólnym w sprawie Taryf Celnych i Handlu ("GATT 1994") – doszedł on do takich samych wniosków jak panel, uznając że nowy amerykański środek regulacyjny w sposób nieprawidłowy implementuje postanowienia wcześniejszych raportów. W szczególności Organ Odwoławczy stwierdził, że odmienne warunki uzyskiwania etykiety "Bezpieczny dla delfinów" (Dolphine Safe) przez eksporterów meksykańskich w porównaniu do amerykańskich producentów oraz eksporterów z innych części świata prowadzą do modyfikacji zasad konkurencji na rynku amerykańskim. W konsekwencji produkty pochodzące z Meksyku są traktowane gorzej niż podobne produkty amerykańskie oraz produkty z innych krajów (naruszenie zasad traktowania narodowego oraz najwyższego uprzywilejowania). Jednocześnie Organ Odwoławczy uznał, że Stany Zjednoczone nie przedstawiły przekonywujących argumentów, które uzasadniałyby różnice w traktowaniu (zarówno w ramach Porozumienie TBT jak i GATT 1994).

Wzmocnienie ochrony ofiar przestępstw w Unii Europejskiej (a przy okazji nieco o skutkach dyrektyw)

16 listopada 2015 r. Komisja Europejska opublikowała komunikat prasowy pod cokolwiek mylącym (we wszystkich wersjach językowych) tytułem "Od dzisiaj obowiązują nowe przepisy w sprawie lepszej ochrony ofiar przestępstw w UE". Czytając tytuł i pierwsze zdanie komunikatu ("Obowiązujące od dzisiaj nowe unijne przepisy dotyczące praw ofiar w zasadniczy sposób zmienią sposób traktowania ofiar przestępstw w Europie.") można odnieść wrażenie, że przyjęte zostały jakieś nowe akty prawa pochodnego UE  w tym zakresie. Tymczasem Komisja przypomina po prostu, że 16 listopada br. upłynął termin implementacji do prawa krajowego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29/UE ustanawiającej normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przestępstw oraz zastępującej decyzję ramową Rady 2001/220/WSiSW. Obowiązywanie dotyczy więc nie unijnych przepisów (tj. dyrektywy), które weszły w życie 15 listopada 2012 r., a przepisów krajowych przyjętych przez państwa członkowskie w wykonaniu obowiązku implementacji dyrektywy - które najpóźniej powinny zacząć obowiązywać w prawie krajowym wraz z upływem terminu implementacji dyrektywy.

W Międzynarodowym Trybunale Karnym już prawie koniec roku...

A w Międzynarodowym Trybunale Karnym praca wre... Ostatnie kilka dni upłynęło pod znakiem prezentowania raportów rocznych, strategii i planów. Właśnie też rozpoczęło się czternaste doroczne Zgromadzenie Państw Stron Statutu (jak przebiega można na bieżąco obserwować na twitterze: #ICC lub #ASP14). 

W wielkim skrócie: 

1. Prokurator Fatou Bensouda przedstawiła raport z postępowań wstępnych za rok 2015 rok, w którym odniosła się do dwóch zakończonych postępowań tj. Hondurasu i Gruzji. Raport dotyczy jednak także toczących się  postępowań (m.in. sytuacja Ukrainy - tu postępowanie rozszerzono w porównaniu do roku ubiegłego na skutek dostarczenia drugiej deklaracji  czy Palestyny -  postępowanie rozpoczęto dopiero w 2015 roku) i progresu w tych postępowaniach.