Import dóbr kultury - nowe rozporządzenie UE weszło w życie

Źródło: https://www.artatlaw.com/latest-articles/the-proposed-eu-regulations-on-the-import-of-cultural-goods

W czwartek, 27 czerwca, weszło w życie rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/880 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wprowadzania i przywozu dóbr kultury (dalej: rozporządzenie importowe). Celem tego instrumentu prawa wtórnego UE jest zapewnienie skutecznej ochrony przed nielegalnym handlem dobrami kultury oraz przed ich utratą lub zniszczeniem, ochrona dziedzictwa kulturowego ludzkości, a także zapobieganie finansowaniu terroryzmu oraz praniu pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży zagrabionych dóbr kultury. Rozporządzenie to ma zastosowanie m.in. do rękopisów, inkunabułów, książek i archiwów wytworzonych lub odkrytych poza UE. Nie dotyczy ono natomiast dóbr kultury, które powstały lub zostały odkryte na obszarze celnym Unii. Większość przepisów rozporządzenia będzie miało zastosowanie dopiero od 2025 r. Co do zasady, instrument ten zakazuje importu do UE dóbr kultury, które zostały wywiezione z kraju, w którym zostały wytworzone lub odkryte, z naruszeniem przepisów tego kraju, przy czym stwierdza się, że kraj ten często różni się od kraju wywozu. Jest to pierwszy kompleksowy instrument prawa UE służący ochronie dziedzictwa kultury państw spoza wspólnego obszaru celnego. 

Polityczne porozumienie w sprawie handlowej umowy UE – Mercosur

Powoli staje się już tradycją, że osiągniecie porozumienia na poziomie politycznym w przypadku wielkich umów handlowych Unia Europejska ogłasza tuż przed szczytem G-20. Tak było w 2017 r. w przypadku umowy handlowej z Japonią, a także tym razem w przypadku umowy pomiędzy Unią Europejską a Mercosur. Strony ogłosiły w piątek, 28 czerwca, że udało się osiągnąć porozumienie polityczne w sprawie części handlowej umowy stowarzyszeniowej pomiędzy oboma ugrupowaniami. 

Trzech obywateli Rosji i jeden Ukrainy oskarżonych o zestrzelenie samolotu Malaysia Airlines

19 czerwca zespół śledczy (Joint Investigation Team), składający się z przedstawicieli holenderskiej prokuratury i policji oraz reprezentantów Australii, Belgii, Malezji i Ukrainy, powołany do wyjaśnienia przyczyn katastrofy samolotu Malaysia Airlines lot MH17, ogłosił, że w związku z zestrzeleniem samolotu sądzone będą 4 osoby – 3 obywateli Rosji (wszyscy pracowali w rosyjskich służbach) i jeden Ukrainy. Są oni oskarżeni o spowodowanie katastrofy samolotu (art. 168 holenderskiego kodeksu karnego) oraz o zabójstwo 298 osób (art. 289 kodeksu karnego Holandii). Proces oskarżonych ma rozpocząć się 9 marca 2020 r. przed sądem w Hadze.

Ten inny wyjątkowy wyrok: TSUE i winiety na niemieckich autostradach

Czerwiec bieżącego roku jest w TSUE wyjątkowy nie tylko ze względu na wyrok i opinie rzeczników generalnych w sprawie polskiej praworządności. 18 czerwca Trybunał rozpoznał dopiero siódmą skargę państwa członkowskiego na inne państwo członkowskie w swojej historii. Ostatni taki przypadek zdarzył się siedem lat temu. Wyrok w sprawie C-591/17 jest ciekawy także o tyle, że nie podzielił poglądu zaprezentowanego przez rzecznika generalnego Wahla oraz został wydany pomimo tego, że Komisja Europejska uznała uprzednio, że zaskarżone przepisy są zgodne z prawem unijnym. Sytuacja taka zdarza się w luksemburskim orzecznictwie bardzo rzadko.

Guest post: Naruszanie międzynarodowego prawa humanitarnego we współczesnych konfliktach zbrojnych na przykładzie wojny w Jemenie

Protesty, które wybuchły w Jemenie w 2011 r., doprowadziły do dymisji jego wieloletniego prezydenta Alego Abdullaha Saleha. W lutym 2012 r. nowym szefem państwa został Abd Rabbuh Mansur Hadi. Zainicjował on bolesne dla jemeńskiego narodu reformy ekonomiczne. Powstałe w ich wyniku społeczne niezadowolenie sprawiło, iż doszło do zamieszek między oponentami a zwolennikami Hadiego. Sytuacja ta umożliwiła ruchowi Huti, dążącemu do umocnienia w kraju pozycji zajdytów, rozpoczęcie kolejnej rewolty, będącej początkiem trwającego do dziś konfliktu. 26 marca 2015 r. Arabia Saudyjska, Bahrajn, Katar, Kuwejt i Zjednoczone Emiraty Arabskie rozpoczęły interwencję militarną „Decisive Storm”, której celem było zniszczenie oddziałów Huti, wspomaganych przez Islamską Republikę Iranu. Należy pamiętać, iż wszystkie kraje, będące członkami koalicji działającej w Jemenie ratyfikowały cztery konwencje genewskie o ochronie ofiar wojny z 1949 r. Państwa te są również stronami dwóch protokołów dodatkowych do konwencji genewskich z 1977 r. 

Guest post: Granice odpowiedzialności Facebooka

Odpowiedzialność sieci społecznościowych za treści publikowane na nich przez ich użytkowników stanowi bardzo kontrowersyjny temat. Udowadnia to dyskusja tocząca się wokół artykułu dyrektywy o prawach autorskich na jednolitym rynku cyfrowym dotyczącego uprzedniego sprawdzania treści przez pryzmat naruszania przez nie praw autorskich. Przedstawiona 4 czerwca 2019 r. opinia rzecznika generalnego Macieja Szpunara w sprawie C-18/18 Eva Glawischnig-Piesczek przeciwko Facebook Ireland Limited dostarcza kolejnej porcji materiału do analizy linii orzeczniczej TSUE w tym temacie na gruncie przepisów dyrektywy o e-handlu. 

Hong Kong strajkuje mimo zawieszenia ustawy ekstradycyjnej

Pod naciskiem masowych protestów ulicznych (post tutaj) szefowa administracji Hongkongu Carrie Lam złagodziła stanowisko i bezterminowo zawiesiła prace legislacyjne nad nowym prawem ekstradycyjnym. Ani gwarancja że prace nie zostaną wznowione za jej kadencji, ani przeprosiny za reakcję na strajk nie uspokoiły nastrojów. 

Według szacunków organizatorów kolejnego dnia na ulice wyszło 2 z 7 milionów mieszkańców, żądając definitywnego wycofania projektu (WSJ, Hong Kong Marchers Flood Streets Over Extradition Bill), a także wycofania zarzutów wobec uczestników protestów. Lam wyznaczono termin do czwartku na podjęcie stosownych działań. Szefowa administracji żądania nie spełniła, a Chiny podtrzymały oskarżenia wobec wrogich sił zakulisowo zmierzających do zniszczenia stabilności Hong Kongu (CNBC, Hong Kong ignores protest deadline to scrap extradition bill, sets stage for further protests).

Protesty zbiegły się w czasie ze zwolnieniem z więzienia Joshua Wonga, skazanego za organizację w 2014 r. Parasolowej Rewolucji. Bezpośrednio po zwolnieniu Wong zapowiedział przyłączenie się do demonstrantów.

USA zaatakują Iran? Komentarz do najnowszych doniesień NYT i Reutersa

W maju pisaliśmy o rosnącym napięciu i możliwym ataku USA na Iran. W czwartek New York Times poinformował, że prezydent Trump miał wydać rozkaz ataku na Iran, który byłby odwetem za zestrzelenie przez Iran amerykańskiego drona. Iran twierdzi, że dron naruszył irańską przestrzeń powietrzną, zaś USA - że dron znajdował się w przestrzeni międzynarodowej, więc Iran nie mógł zgłosić żadnych pretensji wobec trasy przelotu drona.

Według NYT, USA chciały przeprowadzić atak na kilka celów na terytorium Iranu, w tym na radary i wyrzutnie rakiet. Rozkaz ataku miał zostać wydany, uderzenie było spodziewane około godziny 19. czasu waszyngtońskiego, ale w ostatniej chwili zostało odwołane. Media nie podają z jakich powodów prezydent Trump zrezygnował z ataku.

Wykonanie wyroku arbitrażowego Micula nie stanowiło bezprawnej pomocy publicznej

Wyrokiem w połączonych sprawach T-624/15, T-694/15 i T-704/15 18 czerwca b.r.  nowy rozdział do  sagi sądowej Micula dopisała, orzekająca w powiększonym składzie, pierwsza izba Sądu.

Zarzewiem sporu dotyczącego relacji między prawem UE a międzynarodowym prawem inwestycyjnym stał się wyrok trybunału ICSID z 2013 roku (ARB/05/20). Trybunał arbitrażowy orzekł, że wycofanie przez Rumunię zachęt inwestycyjnych braciom Micula, naruszyło traktatowe standardy traktowania inwestycji. Odnośna nowelizacja przepisów prawa krajowego stanowiła  jednak realizację obowiązków przyjętych przez Rumunię na mocy Układu stowarzyszeniowego (z 1994 r.) oraz w toku negocjacji akcesyjnych do UE .

W rezultacie Komisja Europejska  sprzeciwiła się zapłacie odszkodowania, utrzymując że korzyść finansowa stanowiłaby naruszenie unijnych zasad konkurencji (posty tu i tu). W marcu 2015 r. mocą decyzji 2015/1470 Komisja stwierdziła, że zapłata odszkodowania stanowiła bezprawną pomoc publiczną, zobowiązując Rumunię do odzyskania przyznanej już pomocy. W listopadzie tego samego roku inwestorzy wnieśli do Sądu m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji. Do sprawy przystąpiły rządy Hiszpanii i Węgier popierające stanowisko Komisji.

Akcesja San Marino do EBOR

10 czerwca San Marino zostało 68. państwem-udziałowcem (70 członkiem) Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOR, San Marino becomes EBRD’s newest shareholder). O ile z pojedyńczej akcesji trudno wyciągać daleko idące wnioski, o tyle wydaje się że warto śledzić trend, który może sygnalizować wzmożenie zainteresowania międzynarodowymi bankami rozwojowymi. 

Z jednej strony niedawno pisaliśmy o potencjalnych zagrożeniach związanych z przenosinami Międzynarodowego Banku Inwestycyjnego z Moskwy do Budapesztu. Z drugiej strony dopiero co informowaliśmy o powołaniu przez Stany Zjednoczone Międzynarodowej Korporacji Finansowania Rozwoju. W każdym z tych przypadków m.in. korzystny reżim prawny stanowią instrumenty realizacji interesów politycznych.