Przełom w sprawie Porozumienia o ułatwieniach w handlu

W lipcu i sierpniu donosiliśmy o patowej sytuacji w odniesieniu do pierwszego od lat porozumienia w ramach WTO - Porozumienia o ułatwieniach w handlu (TFA), które zostało zablokowane przez Indie domagające się rozwiązania problemu bezpieczeństwa żywnościowego i subsydiów na żywność. USA i Indie ogłosiły dziś, że osiągnęły w tej sprawie porozumienie. W zamian za zgodę na podpisanie TFA Stany Zjednoczone obiecały Indiom, że nadal - do czasu wypracowania stałego rozwiązania, będzie obowiązywała "klauzula pokojowa", która stanowi, że państwa stosujące dotacje do żywności nie mogą być pozwane w ramach systemu rozstrzygania sporów WTO. 

Porozumienie, jeśli pozwoli na przyjęcie TFA, może mieć kluczowe znaczenie  dla przyszłości WTO. Zadowolenie z osiągniętego kompromisu  wyrazili Dyrektor Generalny WTO Roberto Azevêdo oraz nowa komisarz ds. handlu Cecilia Malmström.

Nowe listy G-SIBs/G-SIIs

Przyjmując w listopadzie 2011 roku strategię walki z ryzykiem systemowym i pokusą nadużycia ze strony największych instytucji funkcjonujących na rynku, Rada Stabilności Finansowej (FSB) opublikowała pierwszą listę globalnych instytucji finansowych o znaczeniu systemowym (G-SIFIs), na której znalazły się wówczas jedynie banki (G-SIBs). Od tego momentu raz do roku FSB przy współpracy z Komitetem bazylejskim BCBS aktualizują listę; właśnie opublikowano najnowszą listę G-SIBS (BIS, G-SIBs as of November 2014 allocated to buckets corresponding to required level of additional loss absorbency) wraz z informacją uzupełniająca (BIS, Supporting information on global systemically important banks published by the Basel Committee) oraz prezentacją zmienionej metodologii oceny sytuacji banków (BIS, The G-SIB assessment methodology – score calculation).

Dzięki współpracy FSB i IAIS, w lipcu 2013 listę instytucji o znaczeniu systemowym rozszerzono o ubezpieczycieli (Global-Systemically Important Insurers, G-SIIs). Podobnie jak w przypadku banków, znowelizowana lista G-SIIs ma być publikowana w listopadzie każdego roku. Druga edycja listy sprzed kilku dni liczy 9 ubezpieczycieli, tych samych co ubiegłym w roku (FSB, 2014 update of list of global systemically important insurers (G-SIIs)).

USA i Chiny wspólnie o ograniczeniu emisji gazów cieplarnianych

Prezydenci Obama i Xi Jingping wydali dzisiaj wspólne oświadczenie w sprawie zwalczania zmian klimatu i ograniczenia emisji gazów cieplarnianych. Nie jest to formalnie umowa międzynarodowa, a cele nie są takie same, ale wspólne oświadczenie jest wynikiem wielomiesięcznych negocjacji w ramach grupy roboczej, powołanej w ubiegłym roku. 

Stany Zjednoczone zobowiązały się do ograniczenia emisji o 26-28% w stosunku do 2005 r. do 2025 r. Taki cel spowoduje, że USA będą musiały okoły dwa razy szybciej redukować emisje CO2. Zobowiązanie Chin jest znacznie bardziej skomplikowane. Chiny mają osiągnąć swój szczyt emisji około 2030 r (dopiero później będą ograniczać emisje), ale do 2030 r. aż 20% energii w Chinach ma pochodzić ze źródeł innych niż paliwa kopalne. Zdaniem obu prezydentów tak zdefiniowane cele pozwolą na ograniczenie emisji bez zagrożenia dla rozwoju gospodarki. 

Luksemburg i dialektyka tax evasion: deklaracja, skandal, regulacja

Kiedy w kwietniu ubiegłego roku pisaliśmy o zapowiedzianym przez ówczesnego Premiera Luksemburga Jean-Claude Junckera złagodzeniu zasad tajemnicy bankowej, co pośrednio zmusiło ostatnią w UE niechętną współpracy Austrię do zmiany stanowiska, wskazaliśmy, że istotnym czynnikiem, który umożliwił nadanie współpracy nowej dynamiki były kolejne skandale. Wspominaliśmy wówczas m.in. o bezprecedensowym w skali Offshore leaks - śledztwie dziennikarskim przeprowadzonym przez International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ), w wyniku którego ujawniono 130'000 rachunków bankowych offshore podmiotów o 170 różnych przynależnościach państwowych  (zob. oficjalną stronę programu czy listę rachunków ujawnionych dla polskich podmiotów).

Od tego czasu w Europie poczyniono znaczne postępy regulacyjne w zakresie walki z uchylaniem się od opodatkowania (zob. nasze posty) zarówno w zakresie walki z praktykami indywidualnymi - transferem środków poza jurysdykcję UE, jak i wymuszając na państwach samej Unii bardziej lojalną współpracę (np. nasz ostatni post o zmierzchu "Irlandzkiej podwójnej"). 

Doniesienia o kolejnych zwycięskich potyczkach w walce z procederem rodzą jednak pytania, na ile świadczą świadczą raczej o rzeczywistej skali nadal skrywanego problemu. Tak jest choćby w przypadku ostatniego śledztwa dziennikarskiego, którego rezultaty godzą w wizerunek urzędującego od początku miesiąca Przewodniczącego Komisji Europejskiej, J.-C. Junckera.

Legalność nowej dyrektywy tytoniowej

W zeszłym tygodniu (3 listopada 2014 r.) angielski sąd zdecydował się skierować do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) pytania prejudycjalne dotyczące zgodności niektórych postanowień nowej dyrektywy tytoniowej z przepisami Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE). Sprawa została zainicjowana przez Philip’a Morris’a (PM) w czerwcu 2014 r. PM kwestionuje nie tyle samą dyrektywę (podmioty prywatne mają bardzo ograniczoną możliwość podejmowania tego typu działań), ale zamiar władz brytyjskich dotyczący implementacji postanowień dyrektywy do brytyjskiego porządku prawnego. TSUE w swoim orzecznictwie dopuszcza taką możliwość (porównaj np. z orzeczeniem w sprawie The Queen and Secretary of State for Health and Other, ex part Imperial Tobacco Ltd and Others). Sama dyrektywa przewiduje dwuletni termin na jej implementacje (do połowy 2016 r.).

"Nielegalne" katalońskie referendum

Wczoraj (9 listopada) zostało przeprowadzone kontrowersyjne referendum w sprawie niepodległości Katalonii. Jego organizatorów nie powstrzymały protesty i działania podejmowane przez centralne władze Hiszpanii, z orzeczeniem Tribunal Constitucional (TC, jeszcze z marca 2014 r.) kwestionującym "prawo do decydowania" ludności Katalonii jako niezgodne z hiszpańską konstytucją włącznie. Wreszcie nie powstrzymał ich - ukierunkowany bezpośrednio na zablokowanie głosowania - złożony w zeszłym tygodniu do TC wniosek rządu hiszpańskiego o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego (dotyczącego podziału kompetencji między władzami centralnymi a regionami autonomicznymi, zob. opinię prawną Consejo del Estado na temat możliwości wystąpienia z takim wnioskiem), skutkujący automatycznym zawieszeniem wszystkich czynności związanych z przygotowaniem plebiscytu (zob. komunikat prasowy TC). W jego wyniku wszystkie te czynności i samo głosowanie w świetle prawa hiszpańskiego stało się nieważne.

Nielegalni imigranci cd. - przełomowe orzeczenie Wielkiej Izby w sprawa "dublińskich"

ETPCz po raz kolejny zajął się problemem braku adekwatnych procedur rozpatrywania wniosków azylowych w państwach członkowskich RE – i to znów we Włoszech. Choć sprawa pana Tarakhel, jego żony i sześciorga dzieci (Tarakhel p. Szwajcarii), skierowana była przeciwko Szwajcarii, w rzeczywistości dotyczyła oceny procedur azylowych we Włoszech.

Członkowie rodziny są pochodzenia afgańskiego. Z Afganistanu przedostali się do Pakistanu, Iranu a następnie do Turcji, skąd przepłynęli łodzią do Włoch. Z Włoch udali się do Austrii, a na koniec Szwajcarii. W Szwajcarii złożyli wnioski azylowe, które jednak zostały oddalone z uwagi na fakt, że zdaniem władz szwajcarskich kompetentne do ich rozpatrzenia były władze włoskie. Włochy zresztą zaakceptowały swoją odpowiedzialność na podstawie Rozporządzenia Dublin II, co pozwoliło na rozpoczęcie przekazania skarżących Włochom. W tym momencie złożyli oni skargę do ETPCz z równoczesnym żądaniem zastosowania interim measures w postaci zakazu wydania ich władzom włoskim.

Przewodnik po nowo powstałym Jednolitym mechanizmie nadzoru

Z początkiem miesiąca w życie wszedł, cyklicznie przez nas przywoływany na kolejnych etapach prac legislacyjnych, Jednolity mechanizm nadzoru mikroostrożnościowego nad bankami strefy euro. Obejmujący 3'600 banków w 18 państwach (zobacz oficjalną stronę SSM) system osiągnął pełną zdolność operacyjną 4 listopada (Regular Hearing of the Chair of the ECB’s Supervisory Board at the European Parliament’s Economic and Monetary Affairs Committee). 

Celem zmniejszenia napięć w okresie przejściowym Europejski Bank Centralny opublikował Przewodnik po nadzorze bankowym (EBC, Guide to banking supervision) obejmujący:

• zasady nadzoru bankowego,
• funkcjonowanie SSM (podział kompetencji między Mechanizmem a właściwymi organami krajowymi NCAs, tryb podejmowania decyzji, struktura i cykl nadzorczy),
• przebieg nadzoru (licencje i holdingi finansowe, nadzór nad SIFIsm i mniejszymi podmiotami, kontrola jakości i planowania). 

Polscy eksperci nt. raportu z prac Komisji Prawa Międzynarodowego

W czasie debaty VI komitetu Zgromadzenia Ogólnego ONZ, która zakończyła się 3 listopada 2014 r. (zob. informacja tutaj), Polska zgłosiła nowy temat dla KPM "Obowiązek nieuznawania za legalne sytuacji powstałych w wyniku poważnego naruszenia przez państwo zobowiązań wynikających z bezwzględnie obowiązujących norm powszechnego prawa międzynarodowego". Oczywiście temat jest podyktowany ostatnimi wydarzeniami na Ukrainie i choć takowy obowiązek wynika choćby z zasad odpowiedzialności państwa (zob. np. art. 41 (2) Projektu artykułów dot. odpowiedzialności państw za czyny niezgodne z prawem międzynarodowym, tekst tutaj), to brakuje wytycznych, na czym ma polegać ten obowiązek w przypadku nielegalnej aneksji, z jaką mieliśmy do czynienia w przypadku Krymu (kwestie obowiązywania umów, stosunków dyplomatycznych, konsularnych, ochrony praw człowieka). 

Sprawa zabójstw na Mavi Marmara nie będzie rozpoznana przez MTK

W maju zeszłego roku informowaliśmy, że Komory, państwo strona statutu MTK przedstawiła do Trybunału sprawę zabójstwa 9 osób na pokładzie statku Mavi Marmara, zarzucając Izraelowi popełnienie zbrodni wojennych oraz zbrodni przeciwko ludzkości (zobacz tu).

Prokurator MTK, poinformowała właśnie, że po wnikliwej analizie tego przypadku ma powody, aby przypuszczać, że na pokładzie statku płynącego z pomocą humanitarną dla Strefy Gazy rzeczywiście miały miejsce wspomniane zbrodnie, a ewentualna sprawa, którą mógłby zająć się Trybunał nie byłaby wystarczająco poważna, aby uzasadnić działanie Trybunału. Prokurator zamknęła, toczące się do tej pory, wstępne dochodzenie.