Prezydent Trump wypowiada światu wojnę handlową

Deklaracja ws. ustanowienia sankcji

8 marca prezydent Donald Trump wydał oświadczenia o nałożeniu dodatkowych 10 % ceł ad valorem na import wskazanych towarów aluminiowych (White House, Presidential Proclamation on Adjusting Imports of Aluminum into the United States) oraz dodatkowych 25% ceł ad valorem importowych na produkty stalowe (White House, Presidential Proclamation on Adjusting Imports of Steel into the United States) ponad cła już obowiązujące. Z zakresu ceł ochronnych wyłączono import z Kanady (największego zagranicznego dostawcy obu surowców) i Meksyku. Przedstawiciel ds. handlu będzie mógł również dokonywać wyłączeń przedmiotowych, tam gdzie będzie to niezbędne ze względów związanych z bezpieczeństwem w związku z brakiem krajowych zamienników.

Środki zostały przyjęte na podstawie, dość rzadko stosowanego, art. 232 Trade Expansion Act z 1962 r. Formalnie przesłanką do zastosowania sankcji były raporty Przedstawiciela ds. handlu z początku roku, wedle konkluzji których ilość i okoliczności (tj. światowa nadpodaż której państwa trzecie nie chcą przeciwdziałać) importu stali i aluminium do Stanów Zjednoczonych godzą w bezpieczeństwo narodowe tego państwa. Przejawiać się to ma w osłabianiu gospodarki krajowej i utrzymującej się groźbie zamykania zakładów produkcyjnych, a w rezultacie zmniejszeniu zdolności produkcyjnych na potrzeby bezpieczeństwa (obronności) w sytuacjach nadzwyczajnych, jak również w negatywnym oddziaływaniu na koniunkturę i dobrobyt gospodarczy. 

Precedensowe uchylenie wyroku arbitrażowego przeciwko Polsce na korzyść inwestora

2 marca 2018 r. angielski sąd gospodarczy (English Commercial Court) wydał precedensową decyzję uchylającą wyrok arbitrażowy w sprawie Griffin przeciwko Polsce, w którym trybunał arbitrażowy uznał się wcześniej za częściowo niewłaściwy. 

Pozwala to inwestorowi na rozszerzenie swoich roszczeń w postępowaniu co do meritum sprawy i może spowodować zasądzenie wyższego wynagrodzenia, jeżeli inwestor ostatecznie wygra sprawę.

ETPCz znów w sprawie uporczywej terapii - Haastrup p. Zjednoczonemu Królestwu

Europejski Trybunał Praw Człowieka po raz kolejny musiał zmierzyć się z żądaniem powstrzymania realizacji decyzji władz krajowych w sprawie zatrzymania leczenia podtrzymującego życie. I tym razem, podobnie jak w sprawie Gard przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, na blogu pisaliśmy o tej sprawie tu i tu, skarga została złożona przez obywatela Wlk. Brytanii, ojca nieuleczalnie chorego niemowlaka, który sprzeciwiał się prawomocnemu orzeczeniu londyńskiego High Court nakazującemu personelowi szpitala zatrzymanie uporczywej terapii i podjęcie leczenia paliatywnego. Sprawa Haastrup p. Zjednoczonemu Królestwu wywołała ogromne zainteresowanie opinii publicznej w Wielkiej Brytanii (patrz tu), a ETPCz zajął się nią w trybie priorytetowym. W dniu 26 lutego Trybunał odrzucił wniosek skarżącego, złożony tego samego dnia, o zastosowanie zarządzenia tymczasowego w postaci nakazania szpitalowi kontynuowania terapii (polegającej na stałej wentylacji) do czasu rozstrzygnięcia skargi. W dniu 2 marca skarżący złożył więc skargę, którą Trybunał odrzucił w dniu 6 marca. Decyzja zapadła w składzie komitetu złożonego z trzech sędziów, którzy uznali, że w świetle posiadanego materiału i w zakresie, w jakim postawione zarzuty znajdują się w kompetencji ETPCz, skarga nie ujawnia naruszenia praw i wolności gwarantowanych w Konwencji i Protokołach. Decyzja Trybunału nie została opublikowana.

Konkluzja Trybunału niewątpliwie potwierdza, iż w przypadku przestrzegania przez władze krajowe procedur dotyczących zaprzestania uporczywej terapii i dogłębnego zbadania przez właściwe sądy krajowe ewentualnego sprzeciwu rodziny przeciwko takiej decyzji, nie będzie ona obarczona skutkiem naruszenia praw i wolności gwarantowanych Konwencją; w szczególności zaprzestanie uporczywej terapii nie będzie sprzeczne z art. 2 Konwencji statuującym prawo do życia. 

Amerykańskie sankcje dyplomatyczne wobec Polski

W miniony wtorek portal Onet.pl poinformował o ultimatum przedstawionym polskim dyplomatom przez wysokich funkcjonariuszy Departamentu Stanu USA w zw. z ustawą o IPN (zob. ostatni post). Do czasu nowelizacji ustawy i rozwiązania kryzysu w relacjach z Izraelem, prezydent i premier Polski nie będą mieli szans na spotkanie z prezydentem ani w-ce prezydentem Stanów Zjednoczonych. Zagrożone miałoby być również finansowanie przez Kongres polsko-amerykańskiej współpracy wojskowej. Wreszcie skutki ścigania na podstawie ustawy jakiegokolwiek obywatela USA - w szczególności historyka Jana Grossa - miałyby być "dramatyczne" (Onet.pl, Amerykańskie sankcje wobecpolskich władz).

Sześciu nowych sędziów w Międzynarodowym Trybunale Karnym!

Dziś zaprzysiężono 6 nowych sędziów w MTK, wybranych w grudniu 2017 podczas Zgromadzenia Państw Stron. 

Nowi sędziowie to Luz del Carmen Ibañez Carranza z Peru, Solomy Balungi Bossa z Ugandy,  Tomoko Akane z Japonii, Reine Alapini-Gansou z Beninu, Kimberly Prost z Kanady oraz Rosario Salvatore Aitala z Włoch (jedyny mężczyzna w tym gronie). Zostali oni wybrani na 9 letnie kadencje. 

Atak terrorystyczny na stolicę Burkina Faso - jakie możliwości ma w takiej sytuacji państwo?

W zeszłym tygodniu w Wagadugu, stolicy Burkina Faso, doszło do ataku na francuską ambasadę i siedzibę burkińskiego wojska. Mimo tego, że Burkina Faso od 2016 r. doświadcza ataków ze strony dżihadystów, a w szczególności organizacji al-Qaida in the Islamic Maghreb oraz ugrupowania al-Mourabitoun, ostatni atak uważany jest za najbardziej śmiały ze wszystkich dotychczasowych. 

ETS o rozstrzyganiu sporów inwestycyjnych na podstawie wewnątrzunijnych BIT-ów

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał dziś orzeczenie w sprawie C-284/16 Słowacja p-ko Achmea, w którym jednoznacznie stwierdził, że postanowienia dwustronnych umów inwestycyjnych (BIT-ów) pomiędzy państwami członkowskimi, które dotyczą mechanizmów rozstrzygania sporów w drodze arbitrażu są niezgodne z prawem UE, a konkretnie z zasadą autonomii prawa UE. 

Orzeczenie zostało wydane w odpowiedzi na pytania sądu niemieckiego, który rozstrzygał o wykonalności wyroku sądu arbitrażowego (w orzeczeniu w wersji polskiej mowa jest o sądzie polubownym). Wyrok został wydany przez trybunał arbitrażowy we Frankfurcie nad Menem ustanowiony na podstawie BITu zawartego pomiędzy Czechosłowacją (w odniesieniu do którego sukcesorem jest Słowacja) a Holandią. Holenderski inwetsor, Achmea, pozwał Słowację w związku z faktem, że Słowacja wycofała się z liberalizacji usług medycznych, stanowiących przedmiot działalności Achmei. Rozstrzygający sprawę trybunał arbitrażowy przyznał rację inwestorowi nakazując zapłatę 22,1 mln EUR odszkodowania. W postępowaniu przed ETS wątek materialny sporu pomiędzy Achmea a Słowacją w zasadzie nie zaistniał. Kluczowym elementem jest podnoszony konsekwentnie podczas całego postępowania przez Słowację zarzut niezgodności postanowienia BIT (w tym przypadku jego art. 8) ustanawiającego możliwość rozstrzygnięcia sporu przez trybunał arbitrażowy z zasadą prawem UE, a konkretnie z art. 344, 267 oraz 18 TFUE. Sąd niemiecki, mając liczne wątpliwości co do słuszności tego zarzutu, zdecydował się zadać pytanie prejudycjalne. 

Immunitet egzekucyjny państwa a irańskie dobra kultury przed Sądem Najwyższym USA

 

 Fot. Associated Press; źródło: https://www.sfgate.com/news/article/U-S-court-battle-over-Persian-relics-future-3250059.php#photo-2398673

Fot. M. Spencer Green, Associated Press; źródło: https://www.sfgate.com/news/article/U-S-court-battle-over-Persian-relics-future-3250059.php#photo-2398672

W dniu 21 lutego Sąd Najwyższy USA wypowiedział się w głośnej sprawie (Rubin vs. Iran). Orzekł, że obywatele USA poszkodowani w ataku terrorystycznym przeprowadzonym przez Hamas w Jerozolimie w 1997 r. nie mogą skutecznie zaspokoić zasądzonego na ich rzecz odszkodowania z majątku kulturowego innego państwa. Wieloletni proces sądowy dotyczył egzekucji wyroku sądu federalnego dla dystryktu Columbia z 2003 r. nakazującego Islamskiej Republice Iranu, jako podmiotowi wspierającemu politycznie i finansowo terrorystyczną działalność Hamasu, zapłatę odszkodowania w wysokości kilkudziesięciu milionów dolarów na rzecz osób pokrzywdzonych. Ze względu na to, że Iran nie zamierzał wykonać wyroku, poszkodowani rozpoczęli poszukiwania majątku tego państwa, który znajdowałby się na terytorium USA, w celu wyegzekwowania zapłaty zasądzonego odszkodowania. Zidentyfikowali szereg irańskich kolekcji archeologicznych znajdujących się w amerykańskich instytucjach naukowych. Najcenniejszymi aktywami okazały się zbiory tabliczek glinianych z Persepolis, przechowywane w University of Chicago, od 1937 r. Sąd Najwyższy, odrzucając żądanie ofiar, pozostawił otwartą kwestię realizacji sądzonych odszkodowań. Zbiory oraz programy naukowe prowadzone na ich podstawie są natomiast bezpieczne.

Ghuta, Srebrenica i bezsilność prawa oraz ONZ

Duże straty cywilne w Ghucie w Syrii wywołały lawinę komentarzy autorytatywnie stwierdzających, iż doszło do popełnienia zbrodni wojennych, że mamy do czynienia z kolejnym przykładem pasywności świata porównywalnej do milczenia w czasie masakry w Srebrenicy (formalnie zakwalifikowanej zarówno przez Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości oraz Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii jako ludobójstwo więc owo porównanie miało oczywiście wywołać odpowiednią reakcję opinii publicznej), niewątpliwą odpowiedzialnością Rosji za wspomniane straty cywilne, biorąc pod uwagę udział jej wojsk w bombardowaniu (zobacz informacje tutaj, tutaj, tutaj, tutaj, tutaj, tutaj, tutaj).

Faktem jest, że doszło do zniszczenia obiektów cywilnych, zabicia osób cywilnych, jednak ostrożnie należałoby oceniać sytuację w Ghucie z punktu widzenia ewentualnej odpowiedzialności karnej jednostki czy odpowiedzialności państwa.

Rosyjski Sputnik (z wszystkimi wątpliwościami co do jego wiarygodności) powtarza oficjalne zapewnienia władz rosyjskich, że w samej Ghucie są rebelianci, to właśnie z jej terenu "terroryści" dokonują ostrzału Damaszku 50-80 razy dziennie w tym rosyjskiej ambasady. Jeśli więc celem bombardowania były cele wojskowe, to można podnosić, iż w czasie niszczenia celów wojskowych może dojść do strat cywilnych, i to nawet w znacznej ilości, o ile są one proporcjonalne do przewidywanej (a więc nawet nie trzeba jej uzyskać!), bezpośredniej korzyści wojskowej. Wynika to ze zwyczajowej zasady proporcjonalności międzynarodowego prawa humanitarnego, mającej zastosowanie również w konfliktach niemiędzynarodowych, zobacz tutaj.

Kolejna kadencja Macieja Szpunara na stanowisku rzecznika generalnego w TS UE

W ramach częściowego odnowienia składu Trybunału Sprawiedliwości, przedstawiciele państw członkowskich wybrali wczoraj 9 sędziów oraz 3 rzeczników generalnych. Wybrane osoby rozpoczną swoje sześcioletnie kadencje w październiku br. 

Wśród wybranych osób jest również prof. Maciej Szpunar, którego pierwsza kadencja na stanowisku rzecznika generalnego kończy się właśnie w tym roku.